Honorowi obywatele Gdańska – lista osób, którym Rada Miasta Gdańska przyznała „Honorowe Obywatelstwo Miasta Gdańska” – tytuł nadawany za wyjątkowe zasługi dla miasta.
Uregulowania prawne Ustanowiona w 1831 pruska ustawa o samorządzie wprowadziła pojęcie honorowego obywatela. Pozwalała ona Radzie Miasta (za zgodą magistratu) na nadawanie tego tytułu osobom zasłużonym dla miasta. Po II wojnie światowej przez długi czas wyróżnienie przyznawała Rada Miasta, wydając zwykłą uchwałę, brakowało jednak przepisów, regulujących tę kwestię. Dopiero uchwała Rady Miasta z 6 kwietnia 1993 uporządkowała tę sprawę. 26 listopada 2020 uchwalono nowe zasady przyznawania wyróżnienia, wprowadziły one możliwość pozbawienia tytułu osoby wyróżnionej. Jak zapisano w treści uchwały, tytuł ten nadaje Rada w drodze uchwały podjętej na wniosek: w przypadku osoby żyjącej – prezydenta, klubu radnych, 5 radnych, grupy 300 obywateli lub organizacji pożytku publicznego; w przypadku osoby zmarłej – grupy 18 radnych. Rada Miasta Gdańska może ponadto, w drodze uchwały, pozbawić honorowych wyróżnień. Wyróżniony tytułem otrzymuje ozdobny dyplom (od kwietnia 2007 także specjalną legitymację), replikę fotela w stylu gdańskim, prawo do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską oraz pochówku w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Komunalnym.
Kwestia nadań honorowego obywatelstwa przed 1990 W związku z informacjami o rzekomym posiadaniu przez przywódców nazistowskich i komunistycznych honorowego obywatelstwa miasta 27 listopada 2008 Rada Miasta wydała oświadczenie, informujące, że: tytuły nadane przed 1945 zostały unieważnione przez dekret Krajowej Rady Narodowej z 30 marca 1945 o utworzeniu województwa gdańskiego, natomiast niewymienienie honorowych obywatelstw z czasów PRL w uchwale nr XV/76/90 Rady Miasta Gdańska z dnia 18 grudnia 1990 r. w sprawie wykazu aktów prawa miejscowego wydanych przez Miejską Radę Narodową w Gdańsku i jej Prezydium oraz Prezydenta Miasta Gdańska przed dniem 27 maja 1990 r. i nadal obowiązujących automatycznie je unieważnia.
Honorowe Obywatelstwo Miasta Gdańska do 1918 Pierwszą osobą uhonorowaną tytułem honorowego obywatela, na mocy przepisów pruskich (potwierdzoną w źródłach historycznych) był w 1832 dr Wilhelm Baum, uhonorowany za kierowanie akcją zwalczania epidemii cholery w mieście w 1831. Do 1918 łącznie przyznano 26 takich wyróżnień. Dekret Krajowej Rady Narodowej z 30 marca 1945 roku unieważnił wszystkie tytuły Honorowego Obywatela Miasta Gdańska nadane przed rokiem 1918. + Lista laureatów (do 1918 roku)Rok LaureatŹródło1831Johann Friedrich Constantin von Lossau 1832center|97x97pxWilhelm Baum 1833Gustav Adolf Leo 1841Johann Karl Rothe 1842Jakob Friedrich von Rüchel-Kleist 1847Paul M. Wundsch 1849Adolf Heinrich von Grabow center|97x97pxks. Stanisław Kostka Rosołkiewicz Emil Friedrich Götz 1853Otto von Manteuffel 1856Friedrich Wilhelm Clausewitz 1863Robert Ludwig Blumenthal 1865Matthias Gotthilf Löschin 1885center|97x97pxEduard Friedrich Wiebe 1888center|97x97pxErnst von Ernsthausen 1890center|97x97pxLeopold von Winter 1893Julius Albert Licht 1894center|97x97pxLeo von Caprivi 1895Heinrich Rickert 1896Otto Steffens 1897Richard Damme 1898center|97x97pxGeorg Friedrich Abegg 1899center|97x97pxGustav von Gossler 1903Emil Berenz 1915center|97x97pxPaul von Hindenburg center|97x97pxAugust von Mackensen
Honorowe Obywatelstwo Miasta Gdańska od 1918 do 1945 W latach 1918–1945, mimo braku odpowiednich przepisów, władze miasta przyznały 4 tytuły honorowych obywateli. Dekret Krajowej Rady Narodowej z 30 marca 1945 roku unieważnił wszystkie tytuły Honorowego Obywatela Miasta Gdańska nadane wcześniej.
+ Lista laureatów (od 1918 do 1945 roku)Rok LaureatŹródło1925center|97x97pxMax Halbe 1933center|97x97pxAlbert Forster 1939center|97x97pxAdolf Hitler 1943center|97x97pxHermann Göring
Honorowe Obywatelstwo Miasta Gdańska w okresie PRL-u W latach 1945–1989, mimo braku odpowiednich przepisów, władze miasta przyznały 4 tytuły honorowych obywateli. Honorowe obywatelstwa w Gdańsku z okresu PRL-u zostały cofnięte decyzją Rady Miasta Gdańska z 18 grudnia 1990 roku.
+ Lista laureatów (od 1945 do 1989 roku)Rok LaureatŹródło1947center|97x97pxBolesław Bierut 1949center|97x97pxKonstanty Rokossowski 1965center|97x97pxPawieł Batow 1977center|97x97pxWiktor Kulikow
Honorowe Obywatelstwo Miasta Gdańska od 1993 Od 1993, czyli daty uchwalenia przepisów dotyczących honorowego obywatelstwa, Rada Miasta 32 razy przyznała tytuł honorowego obywatela, w tym 3 razy zbiorowo.
+ Lista laureatów (od 1993 roku)Rok LaureatŹródło1993center|97x97pxGünter Grass 1994center|97x97pxHans-Lothar Fauth center|97x97pxGerard Labuda Ignacy Adamczewski center|97x97pxHans Koschnick 1997center|97x97pxGeorge H.W. Bush center|97x97pxRichard von Weizsäcker center|97x97pxLech Wałęsa center|97x97pxMarian Kołodziej 1998center|97x97pxRyszard Kukliński Obrońcy Westerplatte 1–7 września 1939 Obrońcy Poczty Polskiej w Gdańsku 1 września 1939 2000Działacze Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i sygnatariusze Porozumień Sierpniowych w 1980 center|97x97pxks. Henryk Jankowski center|97x97pxMargaret Thatcher center|97x97pxRonald Reagan 2002center|97x97pxAndrzej Januszajtis center|97x97pxZbigniew Brzeziński center|97x97pxJan Nowak-Jeziorański center|97x97pxDieter Schenk 2003center|97x97pxZygmunt Chychła 2004center|97x97pxks. Stanisław Bogdanowicz 2008center|97x97pxRyszard Kaczorowski 2009center|97x97pxHelmut Kohl center|97x97pxTadeusz Mazowiecki 2011center|97x97pxLudwik Wiśniewski Andrzej Zbierski 2016center|97x97pxAndrzej Wajda center|97x97pxabp Tadeusz Gocłowski 2018Joanna Muszkowska-Penson 2020center|97x97pxHalina Winiarska-Kiszkis center|97x97pxJerzy Kiszkis 2022center|97x97pxDanuta Wałęsa 2024center|97x97pxJerzy Owsiak
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne HONOROWE OBYWATELSTWO MIASTA na Gedanopedii