thumb|Instytut Głuchoniemych ok. 1860 thumb|Budynek Instytutu Głuchoniemych ok. 1908 Instytut Głuchoniemych im. Jakuba Falkowskiego – placówka szkolno-wychowawcza dla dzieci i młodzieży z wadami słuchu i mowy założona w 1817 roku. Mieści się przy placu Trzech Krzyży 4/6 w Warszawie. Wniosła duży wkład do powstania i rozwoju polskiego języka migowego i edukacji osób głuchych.
Historia Instytut Głuchoniemych powstał 23 października 1817 z inicjatywy ks. Jakuba Falkowskiego. Początkowo mieścił się na terenie Uniwersytetu Warszawskiego w Pałacu Kazimierzowskim, a w latach 1820–1827 w domu sióstr wizytek przy Krakowskim Przedmieściu.
26 kwietnia 1826 rozpoczęto wznoszenie siedziby Instytutu przy placu Trzech Krzyży. Budowę ukończono w roku 1827. Pierwotnie budynek miał dwie kondygnacje (środkowe skrzydło nadbudowano w 1873 roku). W 1842 przy Instytucie utworzono szkołę dla niewidomych a Instytut otrzymał nazwę „Instytut Głuchoniemych i Ociemniałych” używaną do 1962. Do budynku przylegał duży ogród.
W latach 1867–1885 funkcję dyrektora instytucji pełnił Jan Papłoński, który wprowadził zmiany przyczyniające się do rozwoju tej instytucji. W 1865 za jego sprawą zrealizowano projekt założenia fermy, na której osoby głuche pochodzące ze wsi mogłyby szkolić się w pracy gospodarskiej.
W 1919 powstało przedszkole dla dzieci głuchych, a w 1934 – zasadnicza szkoła zawodowa dla niesłyszących.
Wychowankowie Instytutu otrzymywali wykształcenie zawodowe i ogólne. Wielokrotnie wykazywali postawę patriotyczną, biorąc udział w strajku szkolnym w 1905, a w 1944 29 głuchych walczyło w powstaniu warszawskim w składzie plutonu Głuchoniemych.
W czasie powstania warszawskiego na dziedzińcu Instytutu urządzono cmentarz. 26 października 1944 Niemcy podpalili budynek. Odbudowę ukończono w sierpniu 1948.
W 1983 Instytut otrzymał imię swojego założyciela – księdza Jakuba Falkowskiego.
Ośrodek zapewnia edukację przedszkolną, podstawową, gimnazjalną i ponadgimnazjalną, a także nauczanie indywidualne. Wychowankowie korzystają z opieki logopedycznej, psychologicznej i pedagogicznej. Dla rodziców dzieci niesłyszących organizowane są kursy polskiego języka migowego.
Dyrektorzy Jakub Falkowski (1817–1831) Wawrzyniec Wysocki (1831–1837) ks. Józefat Szczygielski (1837–1865) Jan Papłoński (1867–1885) ks. Teofil Jagodziński (1885–1887) Aleksander Manczarski (1915-1918) Władysław Jarecki (1918–1928) Stefan Łopatto (1929–1933) Edward Zawadzki (1933-1947) Wacław Tułodziecki (1948–1955) Otton Lipkowski (1960–1965) Tadeusz Adamiec (1991-2022) Bartosz Wilimborek (od 2022)
Nauczyciele i wychowankowie Instytutu Jan Siestrzyński Janisław Królikowski Ludwik Kucharzewski Edmund Malinowski Feliks Pęczarski Wanda Tazbir
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Strona internetowa Instytutu
Kategoria:Instytut Głuchoniemych w Warszawie Kategoria:Plac Trzech Krzyży w Warszawie Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1827