Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld (ur. 21 grudnia 1902 w Kopenhadze, zm. 8 września 1944 w Berlinie) – niemiecki ziemianin i oficer, członek antynazistowskiego ruchu oporu aktywnie zaangażowany w jego działalność, m.in. uczestnik nieudanego zamachu z 20 lipca 1944 na Adolfa Hitlera. Aresztowany, skazany na śmierć przez nazistowski Trybunał Ludowy, stracony w więzieniu Plötzensee.

Życiorys Dzieciństwo i młodość Ulrich Wilhelm Schwerin von Schwanenfeld urodził się jako jedyny syn i czwarte z sześciorga dzieci hrabiego i jego żony Elisabeth Helene Freda von Bethmann-Hollweg. Ojciec von Schwerina był pruskim dyplomatą, nadburmistrzem Berlina i wysłannikiem w Oslo. Jako syn dyplomaty Schwerin dorastał w wielkich miastach Danii, Luksemburga i Niemiec. Lata szkolne do matury w 1921 r. spędził w szkole klasztornej w Roßleben, jednym z najstarszych gimnazjów humanistycznych w Niemczech. Potem studiował rolnictwo w Monachium, Berlinie i we Wrocławiu. Kilka miesięcy po zakończeniu studiów, odziedziczył w 1926 r. duże rodzinne majątki ziemskie w Hildebrandshagen bei Woldegk (w posiadaniu Schwerinów od połowy XVII wieku, który musiał sprzedać w 1932 na skutek kryzysu), Göhren i Georginenau koło Woldegk w Mecklenburg-Strelitz oraz w Sartowicach (niem. Sartowitz) koło Świecia.

18 maja 1928 w kościele mariackim w Gdańsku poślubił Mariannę Sahm, córkę Heinricha Sahma – Prezydenta Senatu Wolnego Miasta Gdańska, z którą miał trzech synów: (ur. 7 lutego 1929) (ur. 2 sierpnia 1933, zm. 30 grudnia 1996) (ur. 13 czerwca 1944)

Jego syn Wilhelm tak wspomina dom rodzinny:

Von Schwerin był członkiem NSDAP, jednakże ze względów czysto pragmatycznych, bez wewnętrznego przekonania. Doświadczenia takie, jak pucz Hitlera w listopadzie 1923, którego był świadkiem oraz zamordowanie w 1934 przywódcy SA Ernsta Röhma sprawiają, że Schwerin odrzucił doktrynę narodowosocjalistyczną.

Opozycja Początkowo przepełniony patriotycznym zapałem Schwerin pracował – jak to określił przed Trybunałem Ludowym – „dla niemieckości w Polsce i zbierał przy tym doświadczenia w stosunkach ze wschodnimi sąsiadami Niemiec”. W ciągu lat wzrosło jego zainteresowanie polityką. Już w 1932 podawał w wątpliwość sens ponownego wyboru Paula von Hindenburga na prezydenta Niemiec i przewidywał katastrofę po przejęciu władzy przez narodowych socjalistów. W 1934 do kręgu jego przyjaciół należeli Adam von Trott zu Solz, i . Schwerin odrzucał narodowy socjalizm jako niezgodny z jego przekonaniami chrześcijańsko-społecznymi. Już w 1935 roku twierdził, że aby przewrót zakończył się sukcesem, Adolf Hitler powinien zostać zabity. Podczas kryzysu sudeckiego w 1938 r., ze względu na jego kontakty z Ministerstwem Spraw Zagranicznych i Abwehrą był łącznikiem pomiędzy cywilnym a wojskowym ruchem oporu.

Spiskowcy: Fritz-Dietlof von der Schulenburg, Erwin von Witzleben i Hans Oster spotykali się w meklemburskim domu von Schwerinów w Göhren bei Woldegk. Telefon był wówczas na podsłuchu. Atmosferę w domu wspomina Wilhelm, wówczas piętnastoletni syn Schwerina:

Schwerin i jego bliski przyjaciel Peter Yorck von Wartenburg, którego znał ze szkoły klasztornej w Roßleben oraz Fritz-Dietlof von der Schulenburg, należeli do najściślejszego grona grupy oporu, określanej potem również jako Krąg z Krzyżowej (niem. Kreisauer Kreis). Schwerin od początku II wojny światowej służył w Wehrmachcie w stopniu kapitana. Zmobilizowany z chwilą wybuchu wojny pracował od listopada 1939 w sztabie jako adiutant generała von Witzlebena.

Wydarzenie, które również miało wpływ na zdecydowanie opozycyjną postawę Schwerina wobec narodowego socjalizmu wspomina jego syn Wilhelm:

Zamach z 20 lipca 1944 W 1942 r. Schwerin został przeniesiony jako „politycznie niepewny” z Paryża do Utrechtu. W marcu 1943 został ściągnięty przez Ostera do urzędu Abwehry Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu w Berlinie. We wrześniu 1943 Schwerin zaprzyjaźnił się w Berlinie z Clausem von Stauffenbergiem i należał do najściślejszego grona zamachowców z 20 lipca 1944. Schwerin był przewidziany przez spiskowców na sekretarza stanu desygnowanego na głowę państwa Ludwiga Becka. Mimo że już kilka tygodni przed zamachem na Adolfa Hitlera, wielokrotnie wyrażał opinię, że szanse na powodzenie są nikłe, wziął udział w nieudanej próbie przejęcia władzy.

W dniu zamachu 20 lipca 1944 w kompleksie Bendlerblock – centrali zamachowców, spotkali się: Ulrich Wilhelm von Schwerin, Erich Hoepner, Fritz Dietlof von der Schulenburg, Peter Yorck von Wartenburg, Eugen Gerstenmaier i czekając na wieść o przeprowadzeniu zamachu w Wilczym Szańcu. Schwerin został aresztowany w nocy 21 lipca 1944. 21 sierpnia 1944 stanął przed Trybunałem Ludowym oskarżony przez przewodniczącego Trybunału Rolanda Freislera o przygotowanie zamachu i został skazany na karę śmierci.

Podczas pokazowego procesu doszło do następującej wymiany zdań pomiędzy Freislerem a Schwerinem na temat motywów działania tego ostatniego:

8 września 1944 (według innych źródeł już w dniu ogłoszenia wyroku) Schwerin został powieszony w więzieniu Plotzensee.

Represje Po nieudanym zamachu na Hitlera represje dosięgły również rodziny zamachowców, również rodzinę Schwerina, którą aresztowano na zasadzie odpowiedzialności zbiorowej. Syn Wilhelm wspomina:

Rodzina przybyła do Güstrow do zamku, który w tym czasie pełnił rolę więzienia. Tu Wilhelm ze swą matką został zakwaterowany w celi.

We wrześniu 1944 Wilhelm von Schwerin został zabrany z wówczas ośmioletnim bratem z więzienia w zamku Güstrow do domu dziecka w Bad Sachsa w Harzu, w którym naziści zebrali prawie 50 dzieci zamachowców. Wszystkie otrzymały nowe nazwiska. Miały otrzymać nową tożsamość, następnie miały być adoptowane przez rodziny wierne narodowemu socjalizmowi. Dzieci nie mogły między sobą używać starych nazwisk.

Wilhelm wspomina:

Do adopcji jednak nie doszło. Rodzina Schwerin von Schwanenfeld została wywłaszczona w 1944. Początkowo przebywała u przyjaciół, a w lipcu 1945 przeniosła się do Dolnej Saksonii. Dom rodzinny spłonął w czasie działań wojennych w 1945 r., do dziś zachowały się jedynie pozostałości jego murów. W miejscowym kościele znajduje się tablica upamiętniająca von Schwerina. Po wojnie członkowie rodziny powrócili do Göhren.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Wspomnienia Marianne von Schwerin, zob.

Kategoria:Oficerowie Wehrmachtu Kategoria:Ludzie urodzeni w Kopenhadze Kategoria:Ofiary represji Niemiec nazistowskich w Europie 1933–1945 Ulrich Wilhelm Schwerin von Schwanenfeld Kategoria:Straceni przez powieszenie Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Niemieccy antyfaszyści Kategoria:Uczestnicy spisku z 20 lipca Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1944