Irlandzka odmiana języka angielskiego (, ) – dialekt języka angielskiego używany na terenie Irlandii. Dialekt dubliński wykazuje wiele różnic w stosunku do pozostałych narzeczy irlandzkich.
Historia Język angielski po raz pierwszy pojawił się na wyspie w XII w., podczas najazdu Normanów, którzy posługiwali się również językiem francuskim. Przez dłuższy czas jego zasięg ograniczony był do stosunkowo nielicznej klasy panującej i księży, aktywnych na polu oświaty. Jeszcze w pierwszej połowie XIX w. niemal połowa ludności Irlandii posługiwała się językiem irlandzkimJohn O’Beirne Ranelagh, „A Short History of Ireland”, Cambridge 1994, str. 118, który w dużym stopniu wpłynął na język angielski używany w tym kraju.
Charakterystyka Wymowa Głoska jest wymawiana po samogłoskach, z wyjątkiem kilku miejscowości na wschodnim wybrzeżu. W Dublinie wymawiany jest wariant retrofleksywny [] (podobnie jak w angielszczyźnie amerykańskiej), co jest zjawiskiem nowym. , o ile nie występuje w nagłosie, zazwyczaj wymawiane jest jako spółgłoska bezdźwięczna szczelinowa []. Zachowane jest rozróżnienie między „w” i „wh” , zobacz: Wine–whine merger. Zachowane jest rozróżnienie między i w horse i hoarse (z wyjątkiem Dublina). Bywa zachowane rozróżnienie między [] w wyrazach herd-bird-curd. nie jest welaryzowane (tzw. „ciemne l”), z wyjątkiem południowego Dublina. Dyftongi np. w wyrazach boat i cane mogą być wymawiane jako zwykłe samogłoski: [], i []. w wyrazie „night” może brzmieć [] w wyrazie „boy” w niektórych miastach (np. Cork) wymawiane jest jako [] Niekiedy nie ma rozróżnienia między [] w putt i [] w put (w obu przypadkach wymawiane jest [] Czasami litery ea wymawiane w Received Pronunciation jako [] w irlandzkim wariancie wymawiane są jak [], np. meat, beat. W wyrazach typu took gdzie „oo” zazwyczaj wymawiane jest jako , niekiedy słyszy się . często przechodzi w w wyrazach gave i came (wymawiane jak „gev” i „kem”) przechodzi w , np. dew/due, duke i duty brzmią jak „Jew”, „jook” i „jooty”. przechodzi w , np. tube wymawia się jako „choob”, tune jako „choon” przechodzi w , np. new wymawia się jako „noo”
Gramatyka Składnia języka irlandzkiego w pewnym stopniu wywiera wpływ na język angielski używany na wyspie. Na przykład w języku irlandzkim nie ma słów „tak” i „nie” używanych jako odpowiedź na pytanie https://web.archive.org/web/20071121193546/http://www.hiberno-english.com/body.php?id=2301. Również posługując się angielskim, Irlandczyk raczej powtórzy czasownik:
„Are you coming home soon?” „I am.” „Is your mobile charged?” „It's not.”
Także użycie przedimków jest nieco odmienne niż w innych odmianach języka angielskiego (w języku irlandzkim nie ma przedimka nieokreślonego). Typowe zwroty: „She had the flu so he brought her to the hospital.” „She came home for the Christmas.”
Poza dużymi miastami można zauważyć stosowanie składni irlandzkiej również w języku angielskim „He does be working every day.” „They do be talking on their mobiles a lot.” „He does be doing a lot of work at school.” „It's him I do be thinking of.”
Język irlandzki nie posiada czasu zaprzeszłego (Past Perfect). Zamiast niego stosuje się konstrukcję „after + -ing” określaną jako „after perfect”http://books.google.com/books?id=1jpNgJhjJF4C&pg=PA129&lpg=PA129&dq=%22hot+news+perfect&source=web&ots=GecMfe5kKn&sig=Qy81TfPM108T3ITK7XVhESdW-38&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=4&ct=result, http://books.google.com/books?id=aPPexF5hyIkC&pg=PA253&lpg=PA253&dq=%22after+perfect%22+irish&source=web&ots=QQdnPJLv3A&sig=EBQ1lNxmTQ_mCnrAvyQfHqxXDyE&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result. Idiomem zastępującym „I had done X when I did Y” jest „I was after doing X when I did Y”. „Why did you hit him?” „He was after giving me cheek.”
Podobna konstrukcja tzw. „hot news perfect” jest stosowana do opisu niedawnych zdarzeń: „I'm after hitting him with the car!” Táim tar éis é a bhualadh leis an gcarr! „She's after losing five stone in five weeks!”
W przypadku mniej emocjonujących czynności stosuje się inną konstrukcję perfektywną: „I have the car fixed.” Tá an carr deisithe agam. „I have my breakfast eaten.” Tá mo bhricfeasta ite agam.
W irlandzkiej angielszczyźnie istnieje rozróżnienie liczby zaimka osobowego w drugiej osobie liczby mnogiej (ye lub rzadziej youse) „Did ye all go to see it?” „None of youse have a clue!” „Are ye not finished yet?”
Także zaimek dzierżawczy ma dwie formy: your (l. poj.) i yezzer (l. mn.)
„Would youse ever get yezzer shoes on?” „Take yezzer coats in case it rains.”
Niekiedy jednakże yezzer jest używany w liczbie pojedynczej, jako alternatywa dla ye:
„Are yezzer ready?” „I saw yezzer down the park last week.”
Angielskie question tags zastępowane są często przez 'no?' albo 'yeah?':
„He isn't coming today, no?” Níl sé ag teacht inniu, nach bhfuil? „The bank's closed now, yeah?” Tá an banc dúnta anois, an bhfuil?
Słownictwo Przykłady specyficznych wyrażeń używanych w Irlandii:
Amadán – kretyn Beoir – atrakcyjna kobietaPavee Point Travellers Centre – Supporting Human Rights for Irish Travellers Bogman – wieśniak Bold – niegrzeczny Boot – nieatrakcyjna kobieta Bucklepper – zarozumiały osobnikhttps://web.archive.org/web/20080529035027/http://www.harwoodschool.edu.uy/SeamusHeaney.doc S. Heaney Cat – okropny (prawdopodobnie od „catastrophic”) „The weather is cat isn't it?” Craic – dobra zabawahttps://web.archive.org/web/20100506233345/http://globalgateway.monster.ie/nationaltour_culture_culture.asp globalgateway.monster.ie Culchie – wieśniak (wyrażenie używane w Dublinie wobec ludzi pochodzących z prowincji, ale nigdy wobec cudzoziemców) Dingen – bardzo dobry (z gaelickiego daingean „porządny”) Gas – wesoły np. „He's a gas man, isn't he?”
Przypisy
Linki zewnętrzne Hiberno-English Archive Angielski w Irlandii
Kategoria:Języki Irlandii Kategoria:Odmiany terytorialne języka angielskiego Kategoria:Dialekty języka angielskiego