Polski kontyngent wojskowy (PKW) – wydzielona jednostka wojskowa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (wojska operacyjne), przeznaczona do udziału w zagranicznej operacji wojskowej (pokojowej lub wojennej) zgodnie z postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Rady Ministrów.
Historia thumb|Żołnierze PKW Syria – POLBATT Wojsko Polskie od lat 50. XX wieku angażowało się w operacje zagraniczne. W 1953 Polska Rzeczpospolita Ludowa wysłała ok. 300 żołnierzy do Korei w ramach Misji Polskiej w Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych, mającej za zadanie nadzorowanie zawieszenia broni oraz prawie 60 wojskowych medyków w szpitalu Polskiego Czerwonego Krzyża w Korei Północnej. Przez następne lata Polacy uczestniczyli w pracach komisji w Indochinach (1954–1976) oraz obserwatorów w Nigerii (1968–1970). W 1968 w interwencji zbrojnej w Czechosłowacja pk. operacja "Dunaj" Układu Warszawskiego udział wzięła 2 Armia Wojska Polskiego.
Za pierwszy polski kontyngent wojskowy w formalnym rozumieniu tego terminu uznawana jest Polska Wojskowa Jednostka Specjalna w ramach UNEF II w Egipcie w latach 1973–1979, gdzie stacjonował polski batalion logistyczny. W 1974 detaszowano z niego Wydzieloną Grupę (WG PWJS Syria) do UNDOF w Syrii, którą w 1979 przekształcono w samodzielny Polski Kontyngent Wojskowy. W następnych latach kontyngenty kierowano do działań humanitarnych: w latach 1985–1987 do Etiopii (PLEPE) i wsparcia medycznego wojsk koalicji w Zatoce Perskiej w 1991 (operacje "Desert Shield" i "Desert Storm").
Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku sytuacja międzynarodowa uległa zmianom i wiele regionów świata uległo destabilizacji (m.in. Bałkany). W odpowiedzi na nowe konflikty ONZ powołała szereg nowych misji pokojowych, w które zaangażowała się Rzeczpospolita Polska. Precedensowy był udział POLBATT-ów – batalionów piechoty (operacyjnych), wysyłanych do b. Jugosławii w latach 1992–1995 (PKW Chorwacja) i Syrii w latach 1993-2009. Ponadto ze względu na doświadczenie Polski w zakresie obsługi logistycznej sił ONZ kolejne POLLOG-i (polskie jednostki logistyczne w sile batalionu lub kompanii) kierowano do misji błękitnych hełmów w Namibii w latach 1989–1990 (PKW Namibia), Kambodży w latach 1992–1993 (PKW Kambodża) i Libanu w latach 1994–2009 (PKW Liban). W latach 90. Polska była jednym z największych kontrybutorów personelu do operacji pokojowych ONZ, w latach 1997–1999 – największym.
W latach 90. nastąpiły też ostateczny rozpad bloku wschodniego i rozwiązanie Układu Warszawskiego, skutkujące reorientacją polskiej polityki zagranicznej w kierunku euroatlantyckim. W 1991 rozpoczęto starania o akcesję do Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO), w 1994 Polska przystąpiła do programu Partnerstwo dla Pokoju. Jednostką wytypowaną do tego programu był 16 Batalion Powietrznodesantowy, który na początku 1996 został wysłany do Bośni i Hercegowiny jako polski kontyngent w pierwszych siłach pokojowych NATO: IFOR. Po przekształceniu w SFOR Polska kontynuowała zaangażowanie, które w 1998 zostało poszerzone o PJW Odwodu Strategicznego SACEUR (18 Batalion Desantowo–Szturmowy), który w 1999 wszedł w skład sił stabilizacyjnych NATO w Kosowie (PJW KFOR). Na przełomie XX i XXI w. polskie kontyngenty uczestniczyły także w innych operacjach Sojuszu na Bałkanach: w Albanii w 1999 (PJW AFOR) i Macedonii w latach 2001–2003 (PKW Macedonia). W latach 90. XX w. stosowano odrębne nazewnictwo dla jednostek wystawianych do sił ONZ (Polski Kontyngent Wojskowy) i NATO (Polska Jednostka Wojskowa)
Do początku XXI wieku PKW dzieliły się na dwa podstawowe typy: POLLOG (ang. polish logistics) – batalion lub kompania logistyczna, przeznaczona do wspierania wojsk operacyjnych w postaci transportu i zaopatrzenia (przykłady: POLLOG UNEF II, POLLOG UNDOF, POLLOG UNTAG, POLLOG UNTAC, POLLOG UNIFIL), POLBATT (ang. polish battalion) lub POLBAT (ang. polish battalion) – batalion operacyjny, przeznaczony do działań liniowych typu rozdzielenie wojsk, ochrona danego terenu, konwojowanie (przykłady: POLBATT UNPROFOR i UNCRO, POLBATT UNDOF, POLBAT IFOR i SFOR, POLBAT OS SACEUR (SFOR i KFOR), POLBAT KFOR).
250px|thumb|left|Żołnierze PKW Afganistan – Polska Grupa Bojowa Zamach z 11 września 2001 roku był bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia tzw. "wojny z terroryzmem", prowadzonej przez Stany Zjednoczone Ameryki Północnej przy udziale sojuszników. Polska w 2002 skierowała kontyngent wojskowy (PKW Afganistan) do Afganistanu i Zatoki Perskiej. Zgrupowanie w Zatoce Perskiej w 2003 wzięło udział w inwazji na Irak, po zakończeniu której do tego państwa wysłana została Wielonarodowa Dywizja Centrum-Południe, dowodzona przez PKW Irak. Po raz pierwszy w historii Polska wystawiła tak znaczne siły do operacji stabilizacyjnej (ok. 2500 żołnierzy i pracowników), do tego dowodząc też znaczącym zgrupowaniem z innych państw. PKW Irak był stopniowo redukowany i w 2008 zastąpiony znacznie mniejszą jednostką doradczo-szkoleniową. Jednocześnie w 2007 zwiększono liczebnie PKW Afganistan (początkowo do ok. 1200, a w szczytowym okresie do ok. 2600 żołnierzy i pracowników), który w 2008 przejął odpowiedzialność za afgańską prowincję Ghazni w ramach ISAF. Misja PKW ISAF zakończyła się w 2014. W Iraku i Afganistanie polskie kontyngenty poniosły największe straty: odpowiednio 22 i 44 żołnierzy i pracowników.
Oprócz dużych misji w Iraku i Afganistanie kontyngenty były zaangażowane także w mniejsze operacje, prowadzone w ramach m.in. Sił Odpowiedzi NATO (PKW Grecja lub PKW Pakistan) i Unii Europejskiej. W ramach sił EUFOR kontynuowano dotychczasowe działania na Bałkanach (w Macedonii oraz Bośni i Hercegowinie) oraz prowadzono nowe, głównie w Afryce (PKW DR Kongo, PKW Czad, PKW Mali i PKW RŚA), gdzie szczególną rolę pełni Żandarmeria Wojskowa jako komponent manewrowy. Przyjęta w 2009 Strategia udziału Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w operacjach międzynarodowych, nadała priorytetowe znaczenie właśnie operacjom NATO i UE. Kontyngenty z sił pokojowych ONZ zostały wycofane do końca 2009 (PKW Syria, PKW Liban i PKW Czad). Powrót Polski do sił ONZ nastąpił dopiero 10 lat później, jako element polskiego niestałego członkostwa w Radzie Bezpieczeństwa ONZ (ponownie PKW Liban).
Zakończenie PKW ISAF w 2014 oraz wojna w Donbasie zmieniły kierunki polskiej polityki w kwestii operacji zagranicznych. Pierwszeństwo nadano działaniom w ramach kolektywnej obrony NATO – zwiększono liczbę dyżurów PKW Orlik, prowadzącego nadzór przestrzeni powietrznej państw bałtyckich i w 2017 skierowano wojska do Rumunii i Łotwy jako element Wysuniętej Obecności NATO (PKW tFP Rumunia i PKW eFP Łotwa), czyli wzmocnienia sił sojuszniczych.
Polskie kontyngenty wojskowe
Stan na 1 lipca 2026 roku. Kontyngent Czas trwania Państwa Organizator Operacja Początek Koniec Polska Wojskowa Jednostka Specjalna 1973 1979 Egipt UNEF II Polski Kontyngent Wojskowy w Syrii 1974 2009 Syria UNDOF Polska Lotnicza Eskadra Pomocy Etiopii 1985 1987 Etiopia Tesfa Polski Kontyngent Wojskowy w Namibii 1989 1990 Namibia UNTAG Polski Kontyngent Wojskowy w Zatoce Perskiej 1990 1991 Arabia Saudyjska Desert Shield/ Desert Storm Polski Kontyngent Wojskowy w Chorwacji 1992 1995 Chorwacja UNPROFOR 1995 1995 UNCRO Polski Kontyngent Wojskowy w Libanie 1992 2009 Liban UNIFIL 2019 Polski Kontyngent Wojskowy w Kambodży 1992 1993 Kambodża UNTAC Polski Kontyngent Wojskowy na Haiti 1994 1995 Haiti Uphold Democracy Polski Kontyngent Wojskowy w Bośni i Hercegowinie 1996 1996 Bośnia i Hercegowina IFOR 1996 2004 SFOR 2004 EUFOR Althea Polska Jednostka Wojskowa w odwodzie strategicznym SACEUR 1997 1999 Bośnia i Hercegowina SFOR 1999 2002 Kosowo KFOR Polska Jednostka Wojskowa w Albanii 1999 1999 Albania AFOR Polski Kontyngent Wojskowy w Kosowie 1999 Kosowo KFOR Polski Kontyngent Wojskowy w Zatoce Perskiej (II) 2000 2000 Zatoka Perska MIF Polski Kontyngent Wojskowy w Etiopii i Erytrei 2000 2001 Etiopia UNMEE Polski Kontyngent Wojskowy w Macedonii 2001 2002 Macedonia Amber Fox 2002 2003 Allied Harmony 2003 2003 EUFOR Concordia Polski Kontyngent Wojskowy w Afganistanie 2002 2009 Afganistan Enduring Freedom 2004 2014 ISAF 2009 2014 NTM-A 2014 2021 Resolute Support 2021 2021 ewakuacja personelu i cywilów Polski Kontyngent Wojskowy w Iraku 2003 2008 Irak Iraqi Freedom 2005 2011 NTM-I Polski Kontyngent Wojskowy w Grecji 2004 2004 Grecja Distinguished Games Polskie kontyngenty wojskowe w siłach morskich NATO 2005 2011 Morze Śródziemne Active Endeavour 2017 Ocean Atlantycki Stałe Zespoły Morskie NATO Polski Kontyngent Wojskowy w Sudanie 2005 2005 Sudan UNMIS Polski Kontyngent Wojskowy w Pakistanie 2005 2006 Pakistan Swift Relief Polski Kontyngent Wojskowy Orlik 2006 2025 EstoniaLitwa Baltic Air Policing Polski Kontyngent Wojskowy w Kongu 2006 2006 DR Konga EUFOR RD Congo Polski Kontyngent Wojskowy na Łotwie 2006 2006 Łotwa ochrona szczytu NATO Polski Kontyngent Wojskowy w Czadzie 2008 2009 Czad EUFOR Tchad/RCA 2009 2009 MINURCAT Grupa Obserwatorów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w Gruzji 2008 2009 Gruzja EUMM Gruzja Polski Kontyngent Wojskowy w Mali 2013 2014 Mali EUTM Mali Polski Kontyngent Wojskowy w Rep. Środkowoafrykańskiej 2014 2014 Francja Sangaris Polski Kontyngent Wojskowy w Rep. Środkowoafrykańskiej (II) 2014 2015 Republika Środkowoafrykańska EUFOR RCA 2015 2016 EUMAM RCA 2016 EUTM RCA Polski Kontyngent Wojskowy w Iraku (II) 2016 Irak, Jordania Inherent Resolve 2017 2018 NTCB-I 2018 NMI Polski Kontyngent Wojskowy w Kuwejcie 2016 2018 Kuwejt Inherent Resolve Polski Kontyngent Wojskowy na Łotwie (II) 2017 Łotwa NATO eFP Polski Kontyngent Wojskowy w Rumunii 2017 Rumunia NATO tFP Polski Kontyngent Wojskowy na Morzu Śródziemnym 2018 2020 Włochy EUNAVFOR MED Sophia 2020 EUNAVFOR MED Irini Polski Kontyngent Wojskowy w Turcji 2021 Turcja TAMT Polski Kontyngent Wojskowy na Islandii 2021 2021 Islandia Icelandic Air Policing Polski Kontyngent Wojskowy Wilno 2023 2023 Litwa ochrona szczytu NATO Polski Kontyngent Wojskowy w Izraelu 2023 2023 Izrael Neon Polski Kontyngent Wojskowy w Egipcie 2023 2023 Egipt Neon-E Polski Kontyngent Wojskowy na Słowacji 2024 2024 Słowacja Air Policing Polski Kontyngent Wojskowy Olimp 2024 2024 Francja ochrona XXXIII LIO Polski Kontyngent Wojskowy Wiking 2025 2025 Dania ochrona szczytu UE i EWP Polski Kontyngent Wojskowy Bliski Wschód 2026 2026 Arabia Saudyjska, Oman ewakuacja polskich obywateli
Kontyngenty odwołane przed rozpoczęciem działań mandatowych.
Kontyngent Planowany czas trwania Państwa Organizator Operacja Początek Koniec Polski Kontyngent Wojskowy w Saharze Zachodniej 1991 1992 Sahara Zachodnia MINURSO Polski Kontyngent Wojskowy w Zatoce Perskiej 1998 1998 Zatoka Perska Desert Thunder/Desert Fox Polski Kontyngent Wojskowy w Turcji 2003 2003 Turcja Display Deterrence Polski Kontyngent Wojskowy Orlik-B 2016 2016 Bułgaria NATO Air Policing
Legenda: 12px – kontyngent operacyjny, 12px – kontyngent szkoleniowy/doradczy
Podstawy prawne thumb|Wizyta Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego w PKW ISAF Pierwszy akt w randze ustawy, całościowo regulujący pobyt i służbę polskich żołnierzy poza granicami kraju uchwalono dopiero w 1998 – była to Ustawa z dnia 19 lutego 1998 r. o zasadach użycia Sił Zbrojnych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w 1998 r. (). 1 stycznia 1999 została zastąpiona przez Ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (). Zgodnie z nimi o użyciu kontyngentu postanawia Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Zwierzchnik Sił Zbrojnych RP na wniosek Rady Ministrów, (Postanowienie o użyciu SZ RP wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów). W postanowieniu musi znajdować się nazwa, czas trwania, państw(o)a docelowe, liczebność (etat) i podporządkowanie PKW.