Superman (jego alter ego – Clark Kent, urodzony jako Kal-El) – fikcyjna postać (superbohater), znany z serii komiksów wydawanych przez DC Comics, oraz wszelkich adaptacji związanych z tą postacią. Został stworzony przez Joego Shustera i Jerry’ego Siegela. Po raz pierwszy pojawił się w magazynie Action Comics vol. 1 #1 (czerwiec 1938 rokuDC Comics Database – Action Comics Vol 1 1).
Pochodzenie postaci Pierwowzorem Supermana była postać złoczyńcy o telepatycznych zdolnościach z historii The Reign of the Superman, która ukazała się w styczniu 1933 roku w trzecim numerze wydawanego przez Shustera i Siegela fanzinu Science Fiction. Historia ta czerpała z koncepcji nadczłowieka (Übermensch), opisanej przez Friedricha Nietzschego, w książce pod tytułem Tako rzecze Zaratustra (Also sprach Zarathustra). Później jednak Siegel i Shuster postanowili uczynić z tej postaci herosa, a w tworzeniu jego nowego wizerunku pomogły im kreacje aktorskie Douglasa Fairbanksa, odtwórcy tytułowych ról m.in. w takich filmach jak: Znak Zorro (The Mark of Zorro) z 1920 roku czy też Robin Hood z 1922 roku. Dużą rolę w kreacji postaci Supermana odegrała fantastyczno-naukowa powieść Philipa Wylie’a pod tytułem Gladiator z 1930 roku. Jej główny bohater – Hugo Danner, obdarzony nadludzką siła i szybkością jest powszechnie uważany za protoplastę późniejszego przybysza z planety Krypton. Z kolei z innej powieści Wylie’a pod tytułem When Worlds Collide z 1933 roku, zaczerpnięto motyw ucieczki z planety, którą czeka zagłada. Także twórczość innego pisarza science fiction, Edgara Rice’a Burroughsa, autora powieści o przygodach Johna Cartera na Marsie m.in. Księżniczka Marsa (A Princess of Mars) z 1912 roku, miała stanowić ważną inspirację dla twórców Supermana.
Twórcy czerpali również natchnienie z judaizmu (Shuster i Siegel byli z pochodzenia Żydami) i mitologii greckiej: Mojżesz (idea zbawiciela, pochodzącego z niemal wymarłego ludu), jak również Samson i Herakles (idea bohatera, dokonujących czynów niewykonalnych dla zwykłego śmiertelnika). Prawdziwe, kryptońskie nazwisko Supermana brzmi Kal-El (oryginalnie Kal-L), co przypomina hebrajskie „głos Boga”. Sam przyrostek -El, jest w rzeczywistości nazwiskiem rodowym i pochodzi od semickiego słowa „El”, oznaczającego bogaDC Comics Database – House of El. Ziemskie imię Kal-Ela – Clark, zostało zainspirowane imieniem amerykańskiego aktora Clarka Gable’a, natomiast jego nazwisko Kent, zostało zapożyczone od imienia innego aktora, Kenta Taylora. Pierwowzorem alter ego, Supermana, czyli nieśmiałego reportera Clarka Kenta pracującego na co dzień w redakcji Daily Planet, były różne kreacje filmowe amerykańskiego aktora komediowego Harolda Lloyda, jak również sam współtwórca postaci Joe Shuster, który w latach 30. XX wieku pracował dla gazety Toronto Star. Superman jest powszechnie uważany za ikonę amerykańskiej popkultury XX wieku. Jest obok Batmana i Spider-Mana najbardziej rozpoznawalną postacią komiksową. Jako przybysz z innej planety stanowi odzwierciedlenie przedstawiciela obcej kultury, imigranta, który zaaklimatyzował się w amerykańskim społeczeństwie, co jest zresztą kolejną aluzją do przeszłości Joego Shustera, gdyż on sam był imigrantem z Kanady. Superman obdarzony jest nadludzkimi zdolnościami, dzięki którym jest w stanie nieść pomoc ludzkości, stawać w obronie słabszych i uciśnionych. Nosi on niebiesko-czerwony kostium z peleryną, wzorowany na stroju siłacza cyrkowego. Na jego piersi widnieje charakterystyczny symbol – duża łacińska litera „S”, wpisana w przypominająca diament tarczę. Znany jest także pod przydomkami: „The Last Son of Krypton”, „The Man of Steel” i „The Man of Tomorrow".
Poza komiksami Superman pojawiał się również w licznych serialach animowanych, filmach fabularnych i grach komputerowych bazujących na komiksach DC Comics.
Pierwszy raz w kinowej wersji aktorskiej pojawił się w 15-odcinkowym serialu kinowym Superman z 1948 roku, w tym w kontynuacji pod tytułem Atom Man vs. Superman z 1950 roku, gdy w główną rolę wcielił się aktor Kirk Alyn.
W serialu telewizyjnym Adventures of Superman z lat 1951–1958, oraz w pełnometrażowym filmie Superman and the Mole Men z 1951 roku, pierwszy raz w telewizyjnej roli Supermana zagrał aktor George Reeves. Śmierć George’a Reevesa w wieku 45 lat od postrzału jest kontrowersyjna; niektórzy uważają, że został zamordowany lub był ofiarą przypadkowej strzelaniny, ponieważ dochodzenie przyczyn jego śmierci zostało zakończone szybciej niż normalnieThe Guardian – Who killed Superman?. W 1960 George Reeves otrzymał pośmiertnie gwiazdę w Alei Gwiazd w Los AngelesFind a Star: George Reeves, a w 1985 znalazł się na liście 50 zasłużonych osób ze świata komiksu i filmu opublikowanej w specjalnym komiksie Fifty Who Made DC GreatGeorge Reeves, tajemnicza śmierć pierwszego SupermanaTajemnicza śmierć pierwszego Supermana. Jak zginął George Reeves?.
W 4-częściowej serii filmów kinowych, zapoczątkowanej obrazem Superman (Superman: The Movie) z 1978 roku, w reżyserii Richarda Donnera, w postać Supermana wcielił się aktor Christopher Reeve.
W serialu telewizyjnym Superboy z lat 1988–1992 w tytułową rolę wcielił się aktor John Newton.
W serialu telewizyjnym Nowe przygody Supermana (Lois & Clark: New Adventures of Superman) z lat 1993–1997 w rolę człowieka ze stali wcielił się aktor Dean Cain.
W serialu telewizyjnym Tajemnice Smallville (Smallville), w rolę młodego Clarka Kenta wcielił się aktor Tom Welling.
W pseudo-sequelu do serii filmów z lat 1978–1987 pod tytułem Superman: Powrót (Superman Returns) z 2006 roku (reżyseria Bryan Singer), następcą Christophera Reeve’a został aktor Brandon Routh.
W filmie Człowiek ze stali (Man of Steel) w reżyserii Zacka Snydera, rolę Supermana zagrał aktor Henry Cavill.
Superman jest na pierwszym miejscu najważniejszych bohaterów komiksowych w zestawieniu magazynu Empire, jak również serwisu internetowego IGNIGN Top 100 Comic Book Heroes – 01. Superman.
Opis postaci Złota era komiksu (lata 30.–50.) thumb|Tytułowa strona The Reign of the Superman z fanzinu Science Fiction: The Advance Guard of Future Civilization vol. #3 (styczeń 1933). Przedstawiona tutaj ogolona na łyso postać złoczyńcy, oryginalnego Supermana przypomina bardziej postać arcy-wroga Supermana, Lexa Luthora, aniżeli samego superbohatera. Według historii pokazanej w oryginalnej serii komiksów m.in. w Action Comics vol. 1 #1 (czerwiec 1938 roku), Superman vol. 1 #1 (lato 1939DC Comics Database – Superman Vol 1 1), oraz Superman vol. 1 #53 (sierpień 1948DC Comics Database – Superman Vol 1 53), szanowany naukowiec Jor-L (imię zmienione potem na Jor-El) odkrywa, że jego rodzinnej planecie, Kryptonowi, grozi całkowite zniszczenie. W najwcześniejszej wersji pochodzenia Supermana (Action Comics vol. 1 #1), zdający sobie sprawę z nieuchronnej zagłady planety, Jor-L decyduje się zbudować niewielką rakietę, w której umieszcza swojego nowo narodzonego syna Kal-La (późniejszy Kal-El). Statek odlatuje z Kryptona na chwilę przed jego eksplozją, obierając kierunek w stronę planety Ziemi. Rakietę z niemowlęciem odnajduje przypadkowy kierowca, który oddaje dziecko z kosmosu do sierocińca. Później Kal-L zostaje oddany pod opiekę Jonathana i Marthy Kentów (w pierwszych komiksach nie ma podanego ich nazwiska ani żadnych szczegółów), samotne małżeństwo farmerów. Chłopiec otrzymuje imię Clark. W późniejszych publikacjach motyw pobytu w domu dziecka zostaje całkowicie porzucony. Powoli odkrywa on i rozwija swoje niezwykłe umiejętności, a po śmierci swoich przybranych rodziców przenosi się do Metropolis (nazwa miasta pojawia się dopiero w komiksie Action Comics vol. 1 #16 z września 1939 roku), by podjąć pracę reportera w redakcji gazety Daily Star (później przemianowano ją na Daily Planet). Tam również poznaje Lois Lane, swoją największą miłość.
W złotej erze komiksu wiele elementów historii Supermana jest dopiero rozwijanych, a jego moce są znacznie mniejsze w stosunku do tych, które posiada współczesna wersja postaci. Także o swoim kryptońskim pochodzeniu Superman dowiaduje się dopiero w historii Superman Returns To Krypton! z komiksu Superman vol. 1 #61 (listopad 1949DC Comics Database – Superman Vol 1 61). Początkowo Superman walczy głównie z takimi przestępcami jak skorumpowani policjanci, politycy, biznesmeni (Superman vol. 1 #1, #2, #3, #7). Pod koniec lat 40. po raz pierwszy pojawiają się bardziej fantastyczni przeciwnicy, jak na przykład dinozaury, giganci, szaleni naukowcy m.in. Ultra-Humanite (debiut w Action Comics vol. 1 #13 z czerwca 1939 rokuDC Comics Database – Action Comics Vol 1 13), oraz późniejszy arcy-wróg mocarza – Alexei Luthor (lepiej znany dzisiaj jako Lex Luthor, debiut w Action Comics vol. 1 #23 z kwietnia 1940 rokuDC Comics Database – Action Comics Vol 1 23). Latem 1939 roku postać doczekała się własnej serii wydawniczej (jak dotąd historie z nim ukazywały się wyłącznie w serii komiksów Action Comics), zatytułowanej po prostu Superman.
Wkrótce zaczęto wykorzystywać postać Supermana do celów propagandowych. W 1940 roku w lutowym numerze amerykańskiego magazynu Look pojawia się dwustronicowy komiks pod tytułem What If Superman Ended the War?. W tej krótkiej historii Superman kończy wojnę w Europie, łapiąc dwóch głównych jej prowodyrów: Adolfa Hitlera i Józefa Stalina i stawia obu dyktatorów przed obliczem Ligi Narodów. Po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej komiksy z superbohaterami zaczęły powszechnie służyć jako narzędzie propagandy wojennej. Komiksy z tamtych czasów ukazywały przygody kostiumowych herosów walczących z hitlerowcami, bądź Japończykami. Odniesienia do bieżących działań wojennych miały również swoje miejsce w pierwszej animowanej adaptacji przygód bohatera pod tytułem Superman (znanej powszechnie jako Fleischer & Famous Superman) z 1941 roku. Pod koniec lat 40. zaczęto emitować słuchowisko radiowe pod tytułem The Adventures of Superman, w którym pierwszy raz pojawiła się postać Jimmy’ego Olsena, kryptonit, oraz popularna fraza „prawda, sprawiedliwość i amerykański styl życia” („truth, justice, and the American way”). Słuchowisko zasłynęło również tym, ze wypowiedziało kampanię przeciwko amerykańskiej organizacji rasistowskiej, o nazwie Ku Klux Klan. W 1948 roku została wyemitowana pierwsza aktorska ekranizacja tej postaci – 15-odcinkowy serial kinowy Superman z Kirkiem Alynem w roli głównej.
Charakter Supermana także jest odmienny od tego, który przedstawiano potem. Jest bardziej gwałtowny, agresywny, działa z zimną krwią. Stopniowo autorzy czynią go jednak coraz bardziej łagodnym. Także jego moce stopniowo wzrastają. Początkowo mówi się, że jest „szybszy od lecącej kuli, ma siłę lokomotywy i może przeskoczyć najwyższy budynek”. Potem pojawia się jego wzrok rentgenowski, wzrok termiczny i zdolność do latania. W dalszych latach pojawi się odporność na bezpośredni wybuch bomby atomowej (chociaż początkowo był zdolny wytrzymać tylko wybuch pocisku artyleryjskiego). Wiosną 1941 roku zaczęto wydawać magazyn World’s Finest Comics, opowiadające o wspólnych przygodach Supermana i Batmana. W 1949 roku dołączył do Stowarzyszenia Sprawiedliwości Ameryki (Justice Society of America), pierwszej drużyny superbohaterów (All-Star Comics vol. 1 #7 i #36DC Comics Database – All-Star Comics Vol 1 7DC Comics Database – All-Star Comics Vol 1 36). Młodzieńcze przygody Supermana w miasteczku Smallville ukazuje historia opisana w komiksie Superboy vol. 1 #2 (maj 1949DC Comics Database – Superboy Vol 1 2). Pod tym pseudonimem będzie pojawiał się jeszcze wielokrotnie w seriach komiksów towarzyszących wersji kanonicznej Supermana.
Superman był też wydawany w Polsce – jako nieautoryzowany przedruk komiksu w "Świecie Przygód". Ukazały się trzy numery od marca do lipca 1939 roku.
Srebrna era komiksu (lata 50.–60.) mały|Współtwórca postaci Supermana, Jerry Siegel.