Melilit – minerał z gromady krzemianów grupowych. Nazwa pochodzi z gr. meli, czyli miód oraz lithos, czyli skała/kamień.
Grupa melilitów obejmuje krzemiany, w których część kationową stanowi lub oraz ich analogon strukturalny (hardystonit). Skrajnymi ogniwami szeregu melilitów są: akermanit gehlenit Melililty często zawierają także na pozycji wapnia kationy , co można wyrazić wzorem . Zawierają nieznaczne ilości jonów i . Znany jest także ferroakermanit i ferrogehlenit otrzymany syntetycznie.
Charakterystyka Kryształy melilitów mają pokrój tabliczkowy, są rozwinięte według (001). Zgodnie z tym kierunkiem zaznacza się słaba łupliwość. Twardość od 5 do 5,5 w skali Mohsa. Gęstość 2,95 (akermanit) do 3,04 (gehlenit). Łatwo reagują z HCl, wydzielając przy tym galaretowatą krzemionkę.
Krystalochemia W strukturze melilitów wyróżnia się warstwy utworzone z podwójnych tetraedrów , wykazujących symetrię względem płaszczyzny (001), powiązane tetraedrami . pojawia się natomiast w koordynacji oktaedrycznej (LK 8). Obie warstwy złożone z i oraz leżą w płaszczyźnie (001), czyli prostopadłej do osi krystalograficznej Z, co częściowo upodabnia je do krzemianów warstwowych.
Dane optyczne + Minerał nε nω Δ Charakter optyczny Akermanit 1,640 1,632 0,008 (+) Melility 1,616–1,661 1,624–1,666 0,001–0,013 (+/−) Gehlenit 1,658 1,669 0,011 (−) Hardystonit 1,661 1,672 0,011 (−)
Geneza i występowanie
Melility powstają w wysokiej temperaturze. Akermanit, melilit i gehlenit są minerałami skał wapienno-krzemianowych i wapiennych zasobnych w kwarc lub składniki ilaste, przeobrażonych kontaktowo w facji sanidynitowej. Najczystsze odmiany rozpoznano w porwakach wapieni w zasadowych lawach Wezuwiusza oraz wśród zmienionych wapieni w Monzoni, Fassatal, a także Valaedena (Meksyk). Melility są bardziej rozpowszechnione, zwłaszcza w strefach kontaktowych skał węglanowych z gabrem, dolerytem i innymi skałami niedosyconymi krzemionką. Są też głównymi składnikami melilitytów oraz bazaltów melilitowych i skał pokrewnych, tj. niektórych zasadowych skał magmowych, które dość rzadko napotyka się w przyrodzie.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Krzemiany grupowe