Język zachodniofryzyjski (frysk) – język zachodniogermański używany głównie w prowincji Friesland (Fryslân) w północnej Holandii, jeden z trzech języków fryzyjskich. Na terenie Holandii nazywany jest zwykle fryzyjskim (język niderlandzki: Fries), jednak nazwa stosowana w językoznawstwie to Westerlauwers Fries, dla odróżnienia od dialektów fryzyjskich używanych w Niemczech.
Porównanie z innymi językami
Nazwy miesięcy Język polskiJęzyk angielskiJęzyk niderlandzkiJęzyk zachodniofryzyjskiStyczeńJanuaryJanuariJannewaris (Foarmoanne)LutyFebruaryFebruariFebrewaris (Sellemoanne)MarzecMarchMaartMaart (Foarjiersmoanne)KwiecieńAprilApril (Grasmaand)April (Gersmoanne)MajMayMei (Bloeimaand)Maaie (Blommemoanne)CzerwiecJuneJuni (Zomermaand)Juny (Simmermoanne)LipiecJulyJuli (Hooimaand)July (Heamoanne)SierpieńAugustAugustusAugustus (Rispmoanne)WrzesieńSeptemberSeptember (Herfstmaand)Septimber (Hjerstmoanne)PaździernikOctoberOktober (Wijnmaand)Oktober (Wynmoanne)ListopadNovemberNovember (Slachtmaand)Novimber (Slachtmoanne)GrudzieńDecemberDecember (Wintermaand)Desimber (Wintermoanne) W językach niderlandzkim i zachodniofryzyjskim, miesiące, prócz nazw pochodzących z łaciny, mają swoje alternatywne, germańskie nazwy (niekiedy po kilka). Podano je w nawiasach, o ile niderlandzkie i fryzyjskie mają ten sam źródłosłów.
Język zachodniofryzyjski a język niderlandzki
Gramatyka
Przyimki:
Język niderlandzkiJęzyk fryzyjskiUwagidoortroch„przez”inyn„w”metmei„z”onderûnder„pod”vanfan„od” (odpowiednik angielskiego of)voorfoar„dla”
Wyrażenie niderlandzkie in de w języku fryzyjskim skraca się do yn'e.
Zaimki nieokreślone:
Język niderlandzkiJęzyk fryzyjskiUwagiandereoare„inny”veleprotte„dużo”
Spójniki:
Język niderlandzkiJęzyk fryzyjskiUwagialsas„jako”enen„i”alleenalleen„tylko”maarmar„ale”
Przedrostki:
Język niderlandzkiJęzyk fryzyjskiUwagiaan-oan- ge- Zwykle pomijany we fryzyjskimhoofd-haad-„główny”in-yn- on-ûn- onder-ûnder- ont-ûnt- over-oer- semi-semy-„pół-”tegen-tsjin- toe-ta- toegen-ta- uit-út- ver-fer- voor-foar- voort-fuort- zelf-sels- zoge-sa-
Przyrostki:
Język niderlandzkiJęzyk fryzyjskiUwagi -ent -intRzecz lub osoba, która coś wykonuje: (fryz.) presidint, assistint -land -lânKońcówka nazwy państwa -lijke -likeTworzenie przymiotnika lub przysłówka (odpowiednik niemieckiego -lich). Niderlandzką literę e przed tym przyrostkiem pomija się we fryzyjskim: nid. mogelijke – fryz. mooglike -schap -skipOdpowiednik ang. -ship -tie -sje, -tje (po s)Litera a przed końcówką -tie w niderlandzkim wyrazie jest podwajana w jego fryzyjskim odpowiedniku: nid. combinatie – fryz. kombinaasje.
Różnice w ortografii
Niderlandzkiemu c przed a, o, u lub przed spółgłoską t odpowiada fryzyjskie k, ale nie musi być odwrotnie: nid. combinatie, factoren – fryz. kombinaasje, faktoaren. Literze v w wyrazach niderlandzkich odpowiada f we fryzyjskich, choć niekoniecznie w odwrotną stronę: nid. variatie – fryz. farjaasje. Są wyjątki od tej reguły, głównie tam, gdzie v czyta się jak polskie „w” (np. w wyrazach zakończonych -ieve (fryz. -ive). Niderlandzkiej grupie -th- odpowiada fryzyjskie -t-, ale nie musi być odwrotnie: nid. theorie, methode – fryz. teory, metoade.
Przykłady
Ojcze Nasz po zachodniofryzyjsku Us Heit yn 'e Himel, lit jo namme hillige wurde, lit jo keninkryk komme, lit jo wil dien wurde op ierde likegoed as yn 'e himel. Jou ús hjoed ús deistich brea en ferjou ús ús skulden, sa't wy ús skuldners ek ferjûn hawwe; en lit ús net yn fersiking komme, mar ferlos ús fan 'e kweade. want jowes is it keninkryk en de krêft en de hearlikheid oant yn ivichheid. Amen!
Przypisy
Linki zewnętrzne
zachodniofryzyjski zachodniofryzyjski