Kanun Leki Dukagjiniego (alb. Kanuni i Lekë Dukagjinit) – kodeks albańskiego prawa zwyczajowego.
Pojęcie Nazwa pochodzi od imienia księcia Lekë Dukagjiniego (1410–1481), który panował w północnej części Albanii. W życiu codziennym stosuje się skrócone określenie Kanun, choć w praktyce na terenach Albanii występowało i występuje kilka kodeksów prawa zwyczajowego (Kanun Skanderbega, Kanun Laberii). Samo pojęcie kanun pochodzi z języka greckiego (κανών) i oznacza zasadę, prawo.
Zasady Zasady prawa zwyczajowego, opracowane w XV w. przetrwały na terenach północnej Albanii i Kosowa aż do wieku XX, będąc podstawowym regulatorem życia społecznego i określając zasady postępowania w stosunku do religii, własności, a także zasady karania przestępstw i troski o honor rodu. Zasady Kanunu miały absolutny priorytet wobec innych systemów prawnych, w tym prawa państwowego i wobec norm, wynikających z religii. Wśród zasad fundamentalnych określających prawa Kanunu najważniejszą rolę odgrywają: prymat honoru rodu (nderi) nad dobrem jednostki, obowiązek gościnności, a także prawo besy (przysięgi na honor, najczęściej stosowanej w przypadkach, gwarantujących nietykalność jednostce). Najbardziej znaną, ale i najbardziej kontrowersyjną zasadą zawartą w Kanunie jest prawo i obowiązek krwawej zemsty (dosł. branie krwi – alb. hakmarrja, gjakmarrja), spoczywający na krewnych płci męskiej ze zhańbionego rodu. Rolę arbitra w sprawach spornych wynikających z Kanunu odgrywał wśród plemion północnej Albanii kapedan (kapitan, wódz) plemienia Mirdytów.
Zasady Kanunu były przekazywane drogą ustną aż do początków XX w. W latach 1910–1925 zostały zebrane i opracowane przez franciszkanina ks. Shtjefëna Gjeçova, który publikował kolejne fragmenty w czasopiśmie Hylli i Dritës. Pełny przekład w języku angielskim ukazał się w 1989. Fragmenty Kanunu w tłumaczeniu na język polski, dokonanym przez Rigelsa Haliliego, zamieściło czasopismo Krasnogruda (nr 15 z 2002).
Struktura Kanunu Kanun składa się z 12 ksiąg i blisko 1300 artykułów, określających szczegółowo sytuacje, które podlegają regulacji przez zwyczaj:
Księga Tytuł albański Tytuł w języku polskim I KISHA Kościół II FAMILJA Rodzina III MARTESA Małżeństwo IV SHPI, GJA E PRONE Dom, inwentarz i własność V PUNA Praca VI TE DHANUNAT Przeniesienie własności VII FJALA E GOJES Słowo wypowiedziane VIII NDERA Honor IX DAMET Szkody X KANUNI KUNDER MBRAPSHTIVET Kanun wobec zbrodni XI KANUNI I PLEQNIS Zasady sądzenia XII SHLIRIME E PERJASHTIME Wyjątki i wyłączenia
Kanun a prawo stanowione Poprawki wprowadzone w 2012 do Kodeksu Karnego Republiki Albanii w trzech artykułach odnoszą się do krwawej zemsty. Za dokonanie tego czynu grozi do 20 lat pozbawienia wolności.
Kanun w filmie Albańska dziewica Besa Bóg jest z nami, mężczyznami Eastern Groźny brzeg Kapedani Niezaproszeni Ogień w górach Vendetta
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Prawo w Albanii Kategoria:Kultura w Albanii Kategoria:Zwyczaje