Eugeniusz Świerczewski, ps. „Gens” (ur. 18 września 1894, zm. 20 czerwca 1944 w Warszawie) – polski dziennikarz, krytyk teatralny, oficer Wojska Polskiego, w czasie II wojny światowej żołnierz konspiracji, kolaborant niemiecki i agent Gestapo w Armii Krajowej, skazany na śmierć i stracony za zdradę.

Życiorys Urodził się w rodzinie Romualda i Natalii (1864–1924) Świerczewskich. Uczęszczał do gimnazjum w Warszawie (zabór rosyjski), następnie studiował w Warszawie, Krakowie i Charkowie. Podczas I wojny światowej był kierownikiem literackim teatru polskiego w Charkowie.

18 listopada 1918 generał Bolesław Roja przydzielił go do Biura Prasowego w Polskiej Komendzie Wojskowej w Krakowie. W czasie wojny polsko-bolszewickiej służył jako oficer kulturalno-oświatowy i dowódca pociągu propagandowego. Został zweryfikowany w stopniu podporucznika ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1921 i 7. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych piechotyRocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 169, 590.. W 1923 był oficerem rezerwowym 15 pułku piechoty „Wilków” w Dęblinie. Później mieszkał w Warszawie, gdzie był dziennikarzem i krytykiem teatralnym. Należał do Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Był wówczas podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1921 i 3. lokatą w korpusie oficerów rezerwy intendentów. Na wniosek majora Stefana Roweckiego został awansowany do stopnia porucznika.

W czasie okupacji niemieckiej pracował w wywiadzie ZWZ-AK, pod pseudonimem „Gens”, w grupie Ludwika Kalksteina, ps. „Hanka”. Przed wojną żoną Świerczewskiego była siostra Kalksteina, aktorka Nina Świerczewska (od 1925, w czasie wojny byli już po rozwodzie). Po aresztowaniu Kalksteina w 1942 i jego przejściu na stronę Gestapo, namówiony przez szwagra podjął współpracę z Niemcami jako agent nr „100”. Wraz z Kalksteinem i Blanką Kaczorowską (żoną Kalksteina) wziął udział w rozpracowywaniu Oddziału II Komendy Głównej AK i zadenuncjowaniu kilkuset żołnierzy polskiego podziemia. Najprawdopodobniej po jego donosie Gestapo ujęło 30 czerwca 1943 generała Stefana Roweckiego („Grot”), dowódcę Armii Krajowej.

Z wyroku Polskiego Państwa Podziemnego za zdradę został zabity przez oddział pod dowództwem Stefana Rysia, ps. „Józef”. Wyrok przez powieszenie wykonano w suterenie przy ul. Krochmalnej 14, dokąd został zwabiony przez żołnierzy Wydziału Bezpieczeństwa i Kontrwywiadu Komendy Głównej AK. Przed egzekucją został poddany śledztwu, podczas którego przyznał się do wydania podpułkownika Mariana Drobika, ps. „Dzięcioł” (aresztowany z członkami rodziny) i majora Ottona Pawłowicza, ps. „Siostra” (aresztowany z łączniczką Anną Krajewską, ps. „Hanka”), zaprzeczył wydaniu Stefana „Grota” RoweckiegoPaweł Dubiel, Józef Kozak Polacy w II wojnie światowej. Kim byli. Co robili, wyd. 2003, s. 175..

Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi (4 marca 1925)M.P. z 1925 r. nr 63, poz. 237 „za zasługi, położone dla armji Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie opieki nad żołnierzem i nad inwalidami”. Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Palm Akademickich (Francja) Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa)

Przypisy

Bibliografia

Leszek Gondek: Polska karząca 1939–1945, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1988, .

Linki zewnętrzne Eugeniusz Świerczewski – publikacje w bibliotece Polona strona poświęcona Stefanowi Roweckiemu

Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 15 Pułku Piechoty „Wilków” Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie wywiadu i kontrwywiadu II Rzeczypospolitej Kategoria:Podporucznicy intendenci II Rzeczypospolitej Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Palm Akademickich Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy kolaboranci III Rzeszy Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Straceni przez Polskie Państwo Podziemne Kategoria:Straceni przez powieszenie Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1944