Trening autogenny Schultza (gr. auto „sam”, genesis „powstanie”) – technika relaksacji neuromięśniowej opracowana przez niemieckiego psychiatrę Johanna Heinricha Schultza w latach 30. XX w.2Schultz, J. H. (1932). Das Autogene Training. Springer.Schultz, J. H. & Luthe, W. (1959). Autogenic Therapy. Grune & Stratton., oparta na autosugestii i pasywnej koncentracji, której celem jest wywołanie stanu podobnego do głębokiego relaksu i wewnętrznej medytacji.
Historia i rozwój System treningu został po raz pierwszy przedstawiony w 1926 jako „autogenne ćwiczenia organów” i opublikowany jako Das Autogene Training w 1932. Schultz inspirował się obserwacjami bodźców wprowadzających w stan hipnotyczny, szczególnie odczucia ciężaru i ciepła w kończynach. Uczeń Schultza – Dr Wolfgang Luthe – rozpowszechnił metodę w krajach anglojęzycznych, publikując Autogenic Therapy (1959–69). W Polsce istotny wkład w popularyzację techniki wniósł Jerzy Aleksandrowicz z Collegium Medicum UJAleksandrowicz, J. – prace z UJ (potrzebne uzupełnienie bibliograficzne)..
Zasady i struktura Trening autogenny składa się z sześciu sformułowanych, stopniowych formuł autosugestywnych stosowanych w następującej kolejnościDerra, C. (2005). Trening autogenny dla każdego. Warszawa: Amber. uczucie ciężaru („Moje ręce są ciężkie”), uczucie ciepła („Moje ręce są ciepłe”), regulacja pracy serca („Moje serce bije spokojnie i regularnie”), regulacja oddechu („Oddycha mną”), ciepło w splocie słonecznym („Mój splot słoneczny jest ciepły”), chłód na czole („Moje czoło jest przyjemnie chłodne”).
Ćwiczenia wprowadzane są etapami (3–5 min uczucie ciężaru, potem kolejne etapy do 15–20 min). Centralne są postawa bierno-aktywna, koncentracja na doznaniach ciała i akceptacja procesuLeibold, G. (1997). Hipnoza i autosugestia. Warszawa: J&BF..
Skuteczność kliniczna Meta-analizy i badania randomizowane Stetter & Kupper (2002): analiza 60 RCT, efekt średni–duży na objawy somatyczne, psychologiczne, poprawę nastroju i jakości życiaStetter, F., & Kupper, S. (2002). Autogenic training: a meta-analysis. Applied Psychophysiology and Biofeedback, 27(1), 45–98. doi:10.1023/a:1014576505223. Kohlert i in. (2021): 13 RCT, umiarkowane efekty redukcji bólu przewlekłego (g=0,58) i porównywalne do innych technik relaksacyjnychKohlert, A., Wick, K., & Rosendahl, J. (2021). Autogenic training for reducing chronic pain. International Journal of Behavioral Medicine, 29, 531–542.. Álvarez‑Pérez i in. (2024): przegląd RCT i systematycznych SR od 2006–21 wykazał korzystne efekty na symptomy psychiczne i fizyczne, bez potwierdzonej toksyczności – wymaga jednak dalszych badań wysokiej jakościÁlvarez‑Pérez, Á., et al. (2024). Evidence on the Safety and Efficacy of Autogenic Training. Papeles del Psicólogo.. Ramirez‑Garcia i in. (2020, protokół): AT poprawia samopoczucie i jakość życia u osób z chorobami przewlekłymiRamirez‑Garcia, M. P., et al. (2020). Protocol RCT – psychological well‑being. Systematic Reviews, 9, 74..
Obszary zastosowań Udowodniono korzyści w: bólach głowy (napięciowe, migreny), zaburzeniach lękowych i depresjach łagodnych–umiarkowanych chorobach somatycznych: nadciśnienie, astma, choroby sercowo-naczyniowe, dolegliwości położnicze zaburzeniach snu, funkcjach endokrynologicznych i psychosomatyce.
Mechanizmy działania Trening autogenny wywołuje tzw. reakcję relaksacyjną: spadek napięcia mięśniowego, obniżenie ciśnienia, zmniejszenie aktywacji układu współczulnego i poprawę nastrojuLinden, W. (1994). Autogenic Training: narrative & quantitative review. Biofeedback and Self Regulation, 19, 227–264..
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania Badania nie wykazały istotnych działań niepożądanych; rzadko pojawiają się krótkie „rozładowania autogenne” sensoryczne, które zwykle nie wymagają interwencji. Zgodnie z wytycznymi VA i NHS, techniki należy prowadzić przez przeszkolonego specjalistęVA Whole Health Library – wskazania, bezpieczeństwo. Dostęp: 2024.NHS/UCLH – zalecenia dotyczące AT. Dostęp: 2024..
Wskazania i ograniczenia Zaleca się prowadzenie przez przeszkolonych psychologów lub lekarzy. Nie zaleca się stosowania AT jako jedynej metody w ciężkich zaburzeniach psychicznych (np. psychoza)Verywell Mind – uwagi o przeciwwskazaniach. Dostęp: 2024..
Zobacz też Relaksacja Jacobsona Autohipnoza Medytacja Psychosomatyka Psychoedukacja
Przypisy
Bibliografia Leibold, G. (1997). Hipnoza i autosugestia. Warszawa: J&BF. ISBN 83-907369-3-4. Derra, C. (2005). Trening autogenny dla każdego. Warszawa: Amber. ISBN 83-241-2295-8. Luthe, W., & Schultz, J. H. (1969). Autogenic Therapy (Vols. 1–6). Grune & Stratton.
Linki zewnętrzne British Autogenic Society VA Whole Health Library Papeles del Psicólogo
Kategoria:Psychoterapia