Demeń (łot. Demenes pagasts) – gmina wiejska (pagasts) na Łotwie, w novadsie Górna Dźwina (od 2021). Siedzibą władz gminy jest Demeń (łot. Demene), przy granicy z Litwą i Białorusią.
Na obszarze gminy Demeń znajduje się najdalej na południe wysunięty punkt Łotwy.
Dawniej była to jednostka w Imperium Rosyjskim, Polsce, Republice Łotewskiej i ZSRR, funkcjonująca w latach 1889–1949.
Historia Gmina zbiorowa Demeń (ros. Демменская волость, łot. Demenes pagasts, niem. Gemeinde Demmen) powstała w 1889 roku w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiegoLatvijas pagasti. Enciklopēdija. Rīga : A/S Preses nams., która w przypadku historycznych krain Łotwy nastąpiła 20–30 lat później niż w innych guberniachW wykazie gmin z 1890 nowego podziału guberni kurlandzkiej na gminy zbiorowe jeszcze nie uwzględniono, przez co przedstawiono nie obowiązujący już podział na gminy jednostkowe.. Gmina powstała z połączenia gmin jednostkowych Brīgenė, Šemberg, Beehof, Feldhof, Demeń i Demeń-PlebaniaКарта волостей Курляндской губернии 1892.. Weszła w skład powiatu iłłuksztańskiego, należącego do guberni kurlandzkiejVolosts and gminas of 1890. Governorates: 1st Arkhangelsk - 25th Nizhny Novgorod. St . Petersburg, 1892..
Gmina graniczyła od zachodu z gminą Kurzum, od północy z gminą Kalkuhnen, od wschodu z gminami Skrudalina i Essern, a od południa z gubernią kowieńską (gminą Smołwy).
Po I wojnie światowej jednostka weszła w skład utworzonego 31 października 1919 i administrowanego przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich powiatu brasławskiegoDz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257., w ramach tzw. administracyjnego okręgu wileńskiego. W 1919 roku gminę zamieszkiwało 1,729 obywateli, w większości katolicySpis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich z mapą, Eugenjusz Romer, Lwów-Warszawa, 1919: GminaLudnośćWyznanie w %KatolicyStarowiercyPrawosławniŻydziDemeń1,72971,915,98,80,0 Jednakże w lipcu 1920 roku obszar gminy Demeń (oraz pięciu innych sąsiednich gmin o łącznej powierzchni 1,5 tys. km²Obszar ten jest jedynym skrawkiem terytorium należącym do Łotwy, który podlegał pod polską administrację w latach międzywojennych.) został zajęty przez Łotyszy i wcielony do Republiki Łotewskiej. Gmina weszła skład łotewskiego powiatu iłłuksztańskiego. W 1935 roku jej powierzchnia wynosiła 108,7 km², a zamieszkiwało ją 5,000 ludzi Okupētās Latvijas administratīvi teritoriālais iedalījums. Latvijas Valsts arhīvu ģenerāldirekcija. Rīga, 1997. ISBN 9984-9256-0-9.
Po II wojnie światowej gmina Demeń weszła w struktury administracyjne Związku Radzieckiego (Łotewskiej SRR). W 1945 roku gminę podzielono na trzy rady wiejskie (Demene, Jāņuciem i Līdumnieki). Gminę zniesiono ostatecznie w 1949 roku, wraz z powiatem iłłuksztańskim.
Współczesną gminę Demeń reaktywowano w 1990 roku, zwiększoną częściowo o obszar niereaktywowanej gminy SileneLatvijas pagasti. Enciklopēdija. Rīga : A/S Preses nams..
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w guberni kurlandzkiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy na Łotwie Kategoria:Gminy na Łotwie