Konklawe 1914 – zgromadzenie kardynałów zwołane 31 sierpnia 1914 po śmierci papieża Piusa X (20 sierpnia 1914) i zakończono 3 września 1914 wyborem Giacomo della Chiesa (Benedykt XV).
Kontekst polityczny mały|Kaplica Sykstyńska Pierwsza wojna światowa pokazała trudności przewodnictwa Świętego Miasta jako mediatora prowadzącego do zakończenia wojny, w której katolickie Belgia i Francja były atakowane przez protestanckie Niemcy, te zaś były wspierane przez katolicką Austrię, podczas gdy protestancka Wielka Brytania (wykluczając katolicką Irlandię) i prawosławna Rosja stały po stronie Francji. Zastanawiano się, czy Watykan powinien pozostawać neutralny, czy też powinien objąć moralne przewodnictwo, rzucając publiczne sądy krytykujące zachowania stron konfliktu.
Konklawe zgromadziło kardynałów z krajów będących w konflikcie ze sobą: Károly Hornig z Austro-Węgier, Louis-Henri Luçon z Francji, Felix von Hartmann z Niemiec oraz dwóch kardynałów ze Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, Francis Bourne (z Anglii i Walii) oraz Michael Logue (z Irlandii).
Zniesienie weta Po pogrzebie papieża Piusa X, kardynałowie zdecydowali zgromadzić się na konklawe pod koniec sierpnia 1914 roku. Najważniejszą różnicą w porównaniu do wcześniejszych konklawe było odebranie prawa weta świeckim monarchom wobec decyzji wyboru papieża dokonanej przez kardynałów. Po raz pierwszy w historii, kardynałowie mogli dokonać wyboru papieża samodzielnie.
Papabile Główna linia podziału w Kolegium Kardynalskim przebiegała według stosunku do konserwatywnego i radykalnie antymodernistycznego pontyfikatu Piusa X. Ci, którzy pragnęli kontynuacji linii Piusa X, grupowali się wokół sekretarza stanu Merry del Val i popierali kandydaturę Serafiniego. Faworytem frakcji bardziej umiarkowanej był arcybiskup Bolonii Giacomo Della Chiesa, pewne szanse dawano też kardynałowi Maffi.
Nowy papież Konklawe rozpoczęło się w kaplicy Sykstyńskiej 31 sierpnia.
Codziennie, począwszy od 1 września, odbywały się cztery głosowania, dwa rano i dwa po południu. Wyniki poszczególnych głosowań są znane dzięki zapiskom kardynała Piffla, arcybiskupa Wiednia, które zostały opublikowane po jego śmierci. Przedstawiały się one następująco:
1) rano 1 września: Maffi i Della Chiesa – po 12 Pompilj – 9 Merry del Val – 7 Serafini – 4 Lualdi – 3 Ferrata i Bacilieri – po 2 Gasparri, Falconio, Agliardi, Ferrari, Gotti i de Lai – po 1
2) rano 1 września: Maffi i Della Chiesa – po 16 Pompilj – 10 Merry del Val – 7 Serafini, Lualdi i Ferrata – po 2 Bacilieri i Richelmy – po 1
3) po południu 1 września: Della Chiesa – 18 Maffi – 16 Pompilj – 9 Merry del Val – 7 Serafini, Lualdi i Richelmy – po 2 Ferrata – 1
4) po południu 1 września: Della Chiesa – 21 Maffi – 15 Pompilj – 9 Merry del Val – 6 Serafini, Lualdi – po 2 Ferrata i Richelmy – po 1
5) rano 2 września: Della Chiesa – 20 Maffi – 13 Serafini – 10 Pompilj – 6 Merry del Val i Lualdi – po 2 Bacilieri, Richelmy, Francica-Nava i van Rossum – po 1
6) rano 2 września: Della Chiesa – 27 Serafini – 17 Maffi – 7 Pompilj i Lualdi – po 2 Richelmy i Francica-Nava – po 1
7) po południu 2 września: Della Chiesa – 31 Serafini – 21 Maffi – 2 Pompilj, Richelmy i Francica-Nava – po 1
8) po południu 2 września: Della Chiesa – 32 Serafini – 24 Richelmy – 1
9) rano 3 września: Della Chiesa – 34 Serafini – 22 Richelmy – 1
10) rano 3 września: Della Chiesa – 38 Serafini – 18 Richelmy – 1
3 września 1914, po dziesiątym głosowaniu, Giacomo Kardynał della Chiesa, arcybiskup Bolonii we Włoszech został wybrany na papieża, otrzymawszy 38 głosów elektorskich, czyli dokładnie tyle ile wynosiła wymagana większość 2/3 głosów. Elekt przybrał imię Benedykta XV. Trzy dni później został koronowany w kaplicy Sykstyńskiej przez protodiakona Francesca Salesia della Volpe.
Dane dotyczące konklawe 1914 Data: Konklawe 31 sierpnia – 3 września, 1914
Miejsce: Kaplica Sykstyńska w Watykanie
Obecni – 57 z 65 kardynałów, w tym 31 z Włoch, 6 z Francji, 5 z Hiszpanii, 4 z Austro-Węgier, 3 z Wielkiej Brytanii (w tym jeden Irlandczyk), po 2 z Niemiec i z Portugalii oraz po 1 z Belgii, Brazylii, Holandii i Stanów Zjednoczonych : Serafino Vannutelli (Włochy; nominacja 14 marca 1887) – kardynał biskup Ostii i Porto e Santa Rufina; dziekan Świętego Kolegium Kardynałów; penitencjariusz większy; prefekt Świętej Kongregacji ds. Ceremoniału Antonio Agliardi (Włochy; 22 czerwca 1896) – kardynał biskup Albano; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Lorenzo in Damaso; subdziekan Świętego Kolegium Kardynałów; kanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego Vincenzo Vannutelli (Włochy; 30 grudnia 1889) – kardynał biskup Palestriny; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Silvestro in Capite; archiprezbiter bazyliki liberiańskiej; prefekt Najwyższego Trybunału Sygnatury Apostolskiej Francesco di Paola Cassetta (Włochy; 19 czerwca 1899) – kardynał biskup Frascati; komendatariusz diakonii Ss. Vito e Modesto e Crescenzia; prefekt Świętej Kongregacji Soboru Trydenckiego, bibliotekarz Świętego Kościoła Rzymskiego Gaetano de Lai (Włochy; 16 grudnia 1907) – kardynał biskup Sabiny; sekretarz Świętej Kongregacji Konsystorialnej Diomede Falconio OFM (Włochy; 27 listopada 1911) – kardynał biskup Velletri José Sebastião Neto OFMDisc (Portugalia; 24 marca 1884) – kardynał prezbiter Ss. XII Apostoli; protoprezbiter Świętego Kolegium Kardynałów Angelo Di Pietro (Włochy; 16 stycznia 1893) – kardynał prezbiter S. Lorenzo in Lucina; datariusz Jego Świątobliwości Michael Logue (Wielka Brytania; 16 stycznia 1893) – kardynał prezbiter S. Maria della Pace; arcybiskup Armagh i prymas Irlandii Andrea Ferrari (Włochy; 18 maja 1894) – kardynał prezbiter S. Anastasia; arcybiskup Mediolanu Girolamo Maria Gotti OCD (Włochy; 29 listopada 1895) – kardynał prezbiter S. Maria della Scala; prefekt Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary Domenico Ferrata (Włochy; 22 czerwca 1896) – kardynał prezbiter S. Prisca; prefekt Świętej Kongregacji Dyscypliny Sakramentów; sekretarz Najwyższej Świętej Kongregacji Świętego Oficjum; archiprezbiter bazyliki laterańskiej José María Martín de Herrera y de la Iglesia (Hiszpania; 19 kwietnia 1897) – kardynał prezbiter S. Maria in Transpontina; arcybiskup Santiago de Compostela Giuseppe Francica Nava di Bontifé (Włochy; 19 czerwca 1899) – kardynał prezbiter Ss. Giovanni e Paolo; arcybiskup Katanii Agostino Richelmy (Włochy; 19 czerwca 1899) – kardynał prezbiter S. Maria in Via; arcybiskup Turynu Lev Skrbenský z Hříště (Austro-Węgry; 15 kwietnia 1901) – kardynał prezbiter S. Stefano al Monte Celio; arcybiskup Pragi i prymas Czech Giulio Boschi (Włochy; 15 kwietnia 1901) – kardynał prezbiter S. Lorenzo in Panisperna; arcybiskup Ferrary; biskup Comacchio Bartolomeo Bacilieri (Włochy; 15 kwietnia 1901) – kardynał prezbiter S. Bartolomeo all’Isola; biskup Werony Rafael Merry del Val y Zulueta (Hiszpania; 9 listopada 1903) – kardynał prezbiter S. Prassede; sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej; archiprezbiter bazyliki watykańskiej; prefekt Fabryki Świętego Piotra; prefekt Pałacu Apostolskiego; prefekt Świętej Kongregacji ds. Sanktuarium Loreto; przewodniczący Rady ds. Patrymonium Stolicy Apostolskiej Joaquim Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti (Brazylia; 11 grudnia 1905) – kardynał prezbiter Ss. Bonifacio ed Alessio; arcybiskup Rio de Janeiro Aristide Cavallari (Włochy; 15 kwietnia 1907) – kardynał prezbiter S. Maria in Cosmedin; patriarcha Wenecji Aristide Rinaldini (Włochy; 15 kwietnia 1907) – kardynał prezbiter S. Pancrazio Benedetto Lorenzelli (Włochy; 15 kwietnia 1907) – kardynał prezbiter S. Croce in Gerusalemme; prefekt Świętej Kongregacji ds. Studiów Pietro Maffi (Włochy; 15 kwietnia 1907) – kardynał prezbiter S. Crisogono; arcybiskup Pizy Alessandro Lualdi (Włochy; 15 kwietnia 1907) – kardynał prezbiter Ss. Andrea e Gregorio al Monte Celio; arcybiskup Palermo Désiré-Joseph Mercier (Belgia; 15 kwietnia 1907) – kardynał prezbiter S. Pietro in Vincoli; arcybiskup Mechelen i prymas Belgii Pietro Gasparri (Włochy; 16 grudnia 1907) – kardynał prezbiter S. Bernardo alle Terme; kamerling Świętego Kolegium Kardynałów Louis-Henri Luçon (Francja; 16 grudnia 1907) – kardynał prezbiter S. Maria Nuova e Santa Francesca Romana; arcybiskup Reims Paulin-Pierre Andrieu (Francja; 16 grudnia 1907) – kardynał prezbiter S. Onofrio; arcybiskup Bordeaux António Mendes Bello (Portugalia; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter Ss. Marcellino e Pietro; patriarcha Lizbony José María Cos y Macho (Hiszpania; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Maria del Popolo; arcybiskup Valladolid Antonio Vico (Włochy; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Callisto Gennaro Granito Pignatelli di Belmonte (Włochy; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Maria degli Angeli John Murphy Farley (Stany Zjednoczone; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Maria sopra Minerva; arcybiskup Nowego Jorku Francis Bourne (Wielka Brytania; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Pudenziana; arcybiskup Westminster Leon-Adolphe Amette (Francja; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Sabina; arcybiskup Paryża Enrique Almaraz y Santos (Hiszpania; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Pietro in Montorio; arcybiskup Sewilli François-Marie-Anatole de Rovérié de Cabrières (Francja; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Maria della Vittoria; biskup Montpellier Basilio Pompilj (Włochy; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Maria in Aracoeli; wikariusz generalny diecezji rzymskiej; tytularny arcybiskup Filippi Károly Hornig (Austro-Węgry; 2 grudnia 1912) – kardynał prezbiter S. Agnese fuori le mura; biskup Veszprém Victoriano Guisasola y Menéndez (Hiszpania; 25 maja 1914) – kardynał prezbiter [bez tytułu]; arcybiskup Toledo i prymas Hiszpanii Domenico Serafini OSBCas (Włochy; 25 maja 1914) – kardynał prezbiter S. Cecilia Giacomo Della Chiesa (Włochy; 25 maja 1914) – kardynał prezbiter Ss. IV Coronati; arcybiskup Bolonii Franziskus von Bettinger (Niemcy; 25 maja 1914) – kardynał prezbiter S. Marcello; arcybiskup Monachium-Fryzyngi János Csernoch (Austro-Węgry; 25 maja 1914) – kardynał prezbiter bez tytułu; arcybiskup Esztergom i prymas Węgier Hector-Irénée Sévin (Francja; 25 maja 1914) – kardynał prezbiter SS. Trinita al Monte Pincio; arcybiskup Lyonu i prymas Galii Felix von Hartmann (Niemcy; 25 maja 1914) – kardynał prezbiter S. Giovanni a Porta Latina; arcybiskup Kolonii Friedrich-Gustav Piffl CRLA (Austro-Węgry; 25 maja 1914) – kardynał prezbiter bez tytułu; arcybiskup Wiednia Francesco Salesio della Volpe (Włochy; 19 czerwca 1899) – kardynał diakon S. Maria in Aquiro; protodiakon Świętego Kolegium Kardynałów; kamerling Świętego Kościoła Rzymskiego; prefekt Świętej Kongregacji Indeksu Ottavio Cagiano de Azevedo (Włochy; 11 grudnia 1905) – kardynał diakon Ss. Cosma e Damiano; prefekt Świętej Kongregacji ds. Zakonów Gaetano Bisleti (Włochy; 27 listopada 1911) – kardynał diakon S. Agata in Suburra; wielki przeor zakonu joannitów Louis Billot SJ (Francja; 27 listopada 1911) – kardynał diakon S. Maria in Via Lata Willem Marinus van Rossum CSsR (Holandia; 27 listopada 1911) – kardynał diakon S. Cesareo in Palatio; przewodniczący Papieskiej Komisji Biblijnej Scipione Tecchi (Włochy; 25 maja 1914) – kardynał diakon S. Maria in Domnica Filippo Giustini (Włochy; 25 maja 1914) – kardynał diakon S. Angelo in Pescheria Michele Lega (Włochy; 25 maja 1914) – kardynał diakon S. Eustachio Francis Aidan Gasquet OSB (Francja; 25 maja 1914) – kardynał diakon S. Giorgio in Velabro
17 elektorów mianował Leon XIII, pozostałych 40 – Pius X.
Przybyli spóźnieni: 3 kardynałów (jeden z nominacji Leona XIII, dwóch z nominacji Piusa X): James Gibbons (Stany Zjednoczone; 7 czerwca 1886) – kardynał prezbiter S. Maria in Trastevere; arcybiskup Baltimore William O’Connell (Stany Zjednoczone; 27 listopada 1911) – kardynał prezbiter S. Clemente; arcybiskup Bostonu