Karabinek Grot (również: karabinek MSBS-5,56) – polski karabinek automatyczny, opracowany w ramach programu badawczo-rozwojowego „Modułowy System Broni Strzeleckiej kalibru 5,56 mm (MSBS-5,56)” realizowanego w projekcie Tytan. Grot jest karabinkiem o konstrukcji modułowej, opartej na wspólnej komorze zamkowej zarówno dla układu klasycznego, jak i bezkolbowego (bullpup). Docelowo broń ta ma zastąpić w Wojsku Polskim karabinki AKM i ich pochodne oraz uzupełnić karabinki wz. 96 Beryl.
Nazwa Początkowo stosowano jedynie techniczne nazwy broni – Modułowy System Broni Strzeleckiej kalibru 5,56 mm (MSBS-5,56) oraz Karabinek standardowy systemu MSBS-5,56K; obie odnosiły się do cech konstrukcyjnych oraz kalibru używanej amunicji. Autorem technicznej nazwy MSBS był inicjator powstania broni dr hab. inż. Ryszard Woźniak, profesor Wojskowej Akademii Technicznej.
Wiosną 2010 roku jedno z polskich czasopism strzeleckich we współpracy z producentem broni, Fabryką Broni „Łucznik”, rozpisało konkurs na nazwę nowej broni. Zwycięską nazwą został Radon, a autora nagrodzono wycieczką po fabryce producenta. Po decyzji przyjęcia karabinków na wyposażenie Wojska Polskiego opracowano dla nich nową nazwę – Grot na cześć dowódcy Armii Krajowej gen. Stefana Roweckiego.
Historia Geneza Pomysł opracowania konstrukcji zupełnie nowego, nowoczesnego polskiego karabinka automatycznego, który mógłby zastąpić w przyszłości w Wojsku Polskim rosyjskie konstrukcje bazujące na karabinku automatycznym AK, powstał w Zakładzie Konstrukcji Specjalnych (ZKS) Instytutu Techniki Uzbrojenia (ITU) Wydziału Mechatroniki i Lotnictwa (WML) Wojskowej Akademii Technicznej (WAT). Ich inicjatorem był ówczesny kierownik ZKS ITU WML WAT ppłk dr inż. Ryszard Woźniak.
Prace badawcze thumb|Strzelanie z wariantu bezkolbowego MSBS na II Warsztatach Militarnych WAT W latach 2003–2006 przeprowadzono pierwsze prace badawcze, na które przyznano grant pt. Analiza i synteza konstrukcyjno-balistyczna oraz badania dynamiczne broni strzeleckiej zbudowanej w układzie bezkolbowym o nr. 0 T00B 029 24. Finansowany był on w latach 2003–2006 przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji i realizowany przez WAT we współpracy z Fabryką Broni „Łucznik”.
Po zakończonych badaniach, 4 grudnia 2007 roku rozpoczęto program budowy (PBR/15-224/2007/WAT). Początkowo miał być realizowany do 3 grudnia 2010. Miały zostać opracowane dwie linie broni – karabinek w układzie klasycznym i bezkolbowym (bullpup). Elementem wspólnym miała być komora zamkowa. Program był rozwijany przez konsorcjum, w którego skład wchodzi Grupa Bumar (Bumar Żołnierz, reprezentowana przez Fabrykę Broni „Łucznik” w Radomiu) oraz Zakład Konstrukcji Specjalnych Instytutu Techniki Uzbrojenia Wydziału Mechatroniki Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie.
15 grudnia 2009 roku pokazano publicznie dwa pierwsze, działające (strzelające) demonstratory technologii. 3 sierpnia 2010 roku zaprezentowano nową koncepcję funkcjonalno-ergonomiczną karabinków MSBS opracowaną przez zespół w składzie Adam Gawron (kierownik), Bartosz Stefaniak, Grzegorz Misiołek i Maciej Sajdak. Rok później nowy kształt zewnętrzny dwóch wersji konstrukcyjnych karabinka zaprezentowano na XVIII Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Technicznej Uzbrojenie 2011 w Pułtusku. 14 sierpnia 2012 roku, w przeddzień Święta Wojska Polskiego, zaprezentowano publicznie kolbową wersję karabinka jako „kbk Radon” lub „RAWAT”. 5 marca 2014 roku na internetowym portalu Polska Zbrojna w artykule pt. Nowa fabryka broni otwarta w Radomiu traktującym o otwarciu nowej fabryki broni pojawiła się informacja, że w połowie roku w nowych pomieszczeniach ma ruszyć produkcja modułowego systemu broni strzeleckiej MSBS-5,56, nad którym Fabryka Broni „Łucznik” pracuje wspólnie z Wojskową Akademią Techniczną. Podkreślono, że opracowano 6 wersji karabinka w systemie kolbowym i 5 w bezkolbowym. 21 marca 2014 roku pierwszy raz pokazano wariant bezkolbowy oznaczany przez WAT i FB jako MSBS-5,56B. 21 marca 2014 roku na strzelnicy we wsi Piastów zaprezentowano trzy nowości: zmodyfikowane prototypy karabinków w układzie klasycznym „Radon-K” (rozwijane w ramach projektu B+R i wdrożeniowego MSBS finansowanego przez PHO w latach 2011–2014) i dwa modele karabinków MSBS-5,56B „Radon-B” w układzie bezkolbowym (opracowane w ramach projektu rozwojowego MSBS-5,56, realizowanego przez FB Łucznik i WAT, dofinansowane przez NCBiR ze środków na naukę w latach 2012–2016).
Przyjęcie na wyposażenie Wojska Polskiego thumb|Żołnierze 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej uzbrojeni w karabinki Grot 1 lipca 2014 roku zaprezentowano wydłużoną wersję karabinka z bagnetem przygotowaną dla Batalionu Reprezentacyjnego Wojska Polskiego. 23 marca 2016 roku została podpisana umowa na dostawę 150 egz. karabinków (w odmianie MSBS-R) dla jednostek reprezentacyjnych. 3 maja 2016 roku podczas uroczystości 225-lecia podpisania Konstytucji Majowej w Warszawie karabinki te zostały po raz pierwszy użyte przez żołnierzy Kompanii Reprezentacyjnej WP.
We wrześniu 2017 roku, pomimo braku zakończonych badań kwalifikacyjnych, na targach zbrojeniowych w Kielcach ówczesny minister obrony Antoni Macierewicz podpisał kontrakt na dostawę 53 tys. sztuk karabinków Grot dla polskiej armii. Sprzęt miał zostać używany zarówno w wojskach specjalnych, jak i w Wojskach Obrony Terytorialnej (WOT). Umowę o wartości 500 mln zł podpisano pomiędzy Jednostką Wojskową Nil a Fabryką Broni „Łucznik” w Radomiu. W 2017 roku pierwsze egzemplarze Grotów weszły na uzbrojenie Wojska Polskiego. Formalną decyzję o wprowadzeniu ich na uzbrojenie wojska podpisał jednak nie szef Sztabu Generalnego WP (który formalnie zatwierdza nowe uzbrojenie), lecz dopiero 17 maja 2018 roku Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Cena jednostkowa wersji wojskowej nie została podana do wiadomości publicznej.
2 stycznia 2023 roku Agencja Uzbrojenia zawarła z należącą do Polskiej Grupy Zbrojeniowej Fabryką Broni „Łucznik” kolejny aneks do umowy z 8 lipca 2020 roku na dostawę dla Wojska Polskiego blisko 70 tys. karabinków MSBS Grot za około 826 mln zł brutto.
24 lutego 2023 roku minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak zatwierdził kolejne umowy: na dostawę 250 karabinów wyborowych GROT 762N zasilanych amunicją 7,62 × 51 mm NATO za kwotę ponad 11 mln zł oraz 88 tys. karabinków za około 1 mld zł.
Do listopada 2023 roku na potrzeby Wojska Polskiego wyprodukowano 100 tys. karabinków Grot.
19 grudnia 2024 roku Agencja Uzbrojenia zawarła z Fabryką Broni umowę obejmującą m.in. około 45 tys. karabinków MSBS GROT C16 FB-A2. Wartość całej umowy, obejmującej także 13 tys. pistoletów VIS 100 i 1,3 tys. granatników podwieszanych kalibru 40 mm, przekroczyła 1 mld zł brutto.
2 września 2025 roku, podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach, podpisano umowę o wartości 307 mln zł na dostawę około 23 tys. kolejnych karabinków. Dostawy zaplanowano na lata 2027–2028. Według danych MON z tego dnia we wcześniejszych umowach zakontraktowano około 230 tys. kompletów Grotów, z czego około 160 tys. zostało już dostarczonych Siłom Zbrojnym RP; po uwzględnieniu nowego zamówienia łączna liczba pozyskanych i zamówionych karabinków przekroczyła 250 tys..
24 czerwca 2026 roku Agencja Uzbrojenia podpisała z Fabryką Broni „Łucznik” umowę na dostawę około 46 tys. karabinków MSBS GROT w wersji A3 dla Sił Zbrojnych RP. Przedmiotem kontraktu o wartości blisko 600 mln zł zostały karabinki MSBS GROT C14 FB-M1 A3, których dostawy przewidziano na lata 2026–2027. Przed zatwierdzeniem wersji A3 przeprowadzono badania i testy według wymagań określonych przez Agencję Uzbrojenia. Na ich podstawie przygotowano dokumentację produkcyjną i szkoleniową, zaakceptowaną 10 czerwca 2026 roku przez szefa Agencji Uzbrojenia.
Modernizacje Konstrukcja karabinka była modyfikowana w trakcie produkcji na podstawie doświadczeń z eksploatacji. Producent powołał wraz z przedstawicielami Wojsk Obrony Terytorialnej, Wojskowej Akademii Technicznej i wojskowych służb logistycznych zespół analizujący uwagi użytkowników. Efektem jego prac były kolejne konfiguracje modyfikacyjne karabinka.
A0 A0 była pierwszą konfiguracją seryjnych karabinków Grot dostarczanych Siłom Zbrojnym RP. Producent przedstawia A0 jako punkt wyjścia dla późniejszych zmian A1 i A2.
A1 W konfiguracji A1 wprowadzono pierwsze zmiany wynikające z doświadczeń użytkowników. Jedną z nich było przeniesienie punktu mocowania pasa nośnego na łoże i zastosowanie gniazda typu QD, pozwalającego na zmianę miejsca mocowania pasa. Karabinki A1 pozostawały podstawą dalszej modernizacji do standardu A2.
A2 Wersja A2 otrzymała m.in. przedłużone łoże z gniazdami montażowymi M-LOK, zmodyfikowaną rękojeść, pas nośny i niektóre elementy zespołu ruchomego. Według instrukcji producenta główne różnice między A1 i A2 dotyczyły zespołu łoża, zamka i iglicy, pasa nośnego, chwytu przedniego i rękojeści; poza zamkiem i iglicą wymienione elementy pozostawały między wersjami wymienne.
A3 Kolejny pakiet zmian rozwijano jako wersję A3. Jej prototyp publicznie zaprezentowano podczas konferencji GROTowisko w czerwcu 2024 roku. Producent wskazywał, że projekt powstał z uwzględnieniem uwag użytkowników wcześniejszych wersji i w chwili prezentacji stanowił propozycję wymagającą uzgodnienia ostatecznej konfiguracji z wojskiem.
10 czerwca 2026 roku szef Agencji Uzbrojenia zaakceptował dokumentację techniczną MSBS GROT A3, co formalnie zakończyło etap opracowania tej wersji i umożliwiło rozpoczęcie jej wdrażania do Sił Zbrojnych RP. Uzgodnienia dokumentacji obejmowały karabinki z lufami długości 16 i 14,5 cala.
W stosunku do wcześniejszych konfiguracji w A3 zmieniono m.in. kolbę i sposób jej mocowania, konstrukcję gniazda magazynka, urządzenie wylotowe, układ gazowy, łoże i szyny montażowe oraz sposób zabezpieczenia części przed korozją. Przekonstruowano także zatrzask regulatora gazowego oraz zespół popychacza z tłokiem gazowym, umożliwiając wyjęcie tego zespołu do przodu po zdemontowaniu regulatora. Zmieniono również elementy komory zamkowej, mocowania kolby i dźwignię zaczepu zamka.
24 czerwca 2026 roku zawarto pierwszą umowę na seryjną dostawę wersji A3 – około 46 tys. karabinków C14 FB-M1 A3 z lufą długości 14,5 cala.
Ocena konstrukcji thumb|Grot na zawodach strzeleckich w Estonii, 2021
Kontrowersje dotyczące wczesnych wersji 25 stycznia 2021 roku na portalu Onet.pl zamieszczono serię artykułów oraz raport z prywatnych testów wskazujących na szereg wad konstrukcyjnych karabinków Grot oraz kontrowersyjnych okoliczności ich zakupu. Publikacje wywołały kontrowersje w mediach i środowisku wojskowym, a ich tezy zostały zakwestionowane przez producenta karabinków oraz Dowództwo Wojsk Obrony Terytorialnej.
Producent wskazywał, że część uwag użytkowników była analizowana jeszcze przed publikacją materiałów Onetu, a wersję A2 wprowadzono do wojska w sierpniu 2020 roku. Według Fabryki Broni zgłaszane wcześniej uwagi stały się podstawą zmian kolejnych konfiguracji, m.in. A1 i A2.
2 i 8 lutego 2021 roku Fabryka Broni „Łucznik” złożyła pozwy przeciwko autorom publikacji i testów oraz właścicielowi portalu Onet.pl, koncernowi Ringier Axel Springer Polska, żądając usunięcia artykułów, przeprosin oraz zadośćuczynienia w wysokości 1 mln zł. 23 czerwca 2025 roku spór zakończono ugodą, której szczegółów nie upubliczniono.
Doświadczenia eksploatacyjne i bojowe Po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku Polska przekazała Ukrainie około 10 tys. karabinków Grot. Według opisu opublikowanego przez MILMAG były to głównie egzemplarze wcześniejszych konfiguracji C16A0/A1 i C16A1, co sprawiło, że broń była używana w warunkach długotrwałej eksploatacji bojowej.