thumb|254x254px|Kości czaszki (część): 1) czołowa 2) ciemieniowa 3) klinowa 4) skroniowa 5) potyliczna 6) sitowa
Kość skroniowa (łac. os temporale) – parzysta, silnie spneumatyzowana kość wchodząca w skład mózgoczaszki, położona pomiędzy kością potyliczną a kością klinową. Poza funkcją strukturalną pełni dodatkowe role:
1). W jej wnętrzu zawarty jest błędnik kostny, który stanowi jamę złożoną z kanalików i komórek, w których mieści się błędnik błoniasty, stanowiący narząd słuchu i równowagi za sprawą zawartych w nim receptorów słuchu i nacisku.
2). Współtworzy staw skroniowo-żuchwowy - tworzy panewkę dla tego stawu. Podczas żucia amortyzuje ruchy żuchwy i przenosi ciśnienie na sąsiednie kości czaszki.
3). W dolnej powierzchni kości skroniowej, która stanowi część podstawy zewnętrznej czaszki (łac. basis cranii externa), znajdują się miejsca przyczepy więzadeł i ścięgien mięśni szyi oraz powięzi gardłowo-podstawnej (łac. fascia pharyngobasalis). Za pomocą tych struktur, a także za pośrednictwem żuchwy kość skroniowa dźwiga trzewia szyi (gardło, przełyk, tchawicę i krtań).
U człowieka na kość skroniową składają się cztery części: część łuskowa (łuska skroniowa) część sutkowa część bębenkowa część skalista (piramida)
Część łuskowa Część łuskowa (łac. pars squamosa) albo łuska skroniowa (łac. squama temporalis) – przednio-górna część kości skroniowej, składająca się ze strzałkowo ustawionej płyty kostnej stanowiącej boczną część ściany mózgoczaszki, oraz z dolnej, masywniejszej części w której znajduje się powierzchnia stawowa stawu skroniowo-żuchwowego.
Brzegi górny (ciemieniowy): łączy się z brzegiem łuskowym kości ciemieniowej szwem łuskowym (łac. sutura squamosa), tylny: tworzy wcięcie ciemieniowe (łac. incisura parietalis) w części sutkowej kości za pomocą którego łączy się z kątem sutkowym kości ciemieniowej (łac. angulus mastoideus ossis parietalis). przednio-dolny (klinowy): łączy się z tylną krawędzią powierzchni skroniowej skrzydła większego kości klinowej za pośrednictwem szwu klinowo-łuskowego (łac. sutura sphenosquamosa).
Powierzchnie Powierzchnia skroniowa (zewnętrzna): gładka i wypukła, stanowi dno dołu skroniowego (łac. fossa temporalis). W tylno-górnej części łuski znajduje się bruzda tętnicy skroniowej środkowej (łac. sulcus arteriae temporalis mediae). W dolnej części powierzchni łuski, nad otworem przewodu słuchowego zewnętrznego (łac. porus acusticus externus) znajduje się kolec nadprzewodowy (łac. spina suprameatica) i tuż nad nim dołek nadprzewodowy (łac. foveola suprameatica), do tyłu od otworu przewodu słuchowego zewnętrznego znajduje się dół sutkowy (łac. fossa mastoidea). Bezpośrednio do przodu od otworu przewodu słuchowego zewnętrznego i samego przewodu znajduje się dół żuchwowy (łac. fossa mandibularis), ograniczony: od dołu: przez guzek stawowy, od tyłu: przez część bębenkową kości, oddzielającą go od przewodu słuchowego zewnętrznego, na dnie: przechodzi szczelina skalisto-bębenkowa, która przedziela dół na część przednią (łuskową), która jest pokryta chrząstką włóknistą i wraz z guzkiem stawowym tworzy panewkę stawu skroniowo-żuchowego oraz na część tylną (bębenkową), która nie tworzy powierzchni stawowej. Od strony przyśrodkowej w obręb szczeliny skalisto-bębenkowej wciska się ostrym klinem o ostrzu skierowanym bocznie dolny brzeg pokrywki jamy bębenkowej (dolny fragment części skalistej). Szczelina skalisto-bębenkowa przedłuża się do przodu i do tyłu od klina, przy czym do przodu od klina szczelina, zwana szczeliną skalisto-łuskową (łac. fissura petrosquamosa), ulega skostnieniu, a do tyłu od klina właściwa szczelina skalisto-bębenkowa (łac. fissura petrotympanica) pozostaje niezarośnięta. Przez tę szczelinę przechodzą: więzadło przednie młoteczka, t. bębenkowa przednia, żyły bębenkowe, struna bębenkowa; Do przodu i ku górze względem otworu przewodu słuchowego zewnętrznego odchodzi bocznie i ku przodowi wyrostek jarzmowy (łac. processus zygomaticus). Rozpoczyna się dwoma odnogami: przednią, która zagina się przyśrodkowo i do przodu a następnie łączy się zębatym szwem skroniowo-jarzmowym (łac. sutura temporozygomatica) z wyrostkiem skroniowym kości jarzmowej tworząc łuk jarzmowy (łac. arcus zygomaticus). Jego górny brzeg jest ostry i cienki – stanowi miejsce przyczepu powięzi skroniowej. Na grubej i krótkiej, dolnej krawędzi znajduje się pokryty chrząstką włóknistą guzek stawowy (łac. tuberculum articulare), tworzący wraz z leżącym ku tyłowi od niego dołem żuchwowym (łac. fossa mandibularis) panewkę stawu skroniowo-żuchwowego. Ponadto stanowi miejsce przyczepu więzadła bocznego stawu skroniowo-żuchowego, a także znajduje się tu przyczep mięśnia żwacza. tylną, która poziomo ku tyłowi biegnie nad otworem przewodu słuchowego zewnętrznego, przedłużając się wałem kostnym aż do tylnego brzegu kości jako kresa skroniowa dolna kości ciemieniowej. Powierzchnia mózgowa (wewnętrzna): skierowana do środkowego dołu czaszki, tworzy jego boczne ograniczenie, jest wklęsła i na niej znajdują się liczne wyciski palczaste (łac. impressiones digitatae) i łęki mózgowe (łac. juga cerebralia). Posiada również głęboki rowek dla naczyń oponowych środkowych.
Zobacz też pterion
Część sutkowa thumb|400px|kość skroniowa Część sutkowa (łac. pars mastoidea), niekiedy uznawana za część składową piramidy. Tworzy tylną część kości skroniowej, położoną do tyłu od przewodu słuchowego zewnętrznego. Wykształca się dopiero u dorosłych wyodrębniając się z elementów łuski i piramidy (część skalista ma większy udział w budowie części sutkowej) łączących się szwem łuskowo-sutkowym (łac. sutura squamosomastoidea), który u osobników dorosłych widoczny jest w około 1/3 przypadków. Szew ten rozciąga się od wcięcia ciemieniowego do przedniego brzegu wyrostka sutkowatego. We wnętrzu części sutkowej kości skroniowej znajdują się jamki powietrzne, które ku przodowi są coraz większe i mniej liczne. Z przodu znajduje się jama sutkowa, która łączy się od wnętrza jamy bębenkowej z komórkami oraz zachyłkiem nadbębenkowym (łac. recessus epitympanicus), leżącym tuż pod pokrywką jamy bębenkowej.
Brzegi górny: łączy się wcięciem ciemieniowym (łac. incisura parietalis) z kątem sutkowym (łac. angulus mastoideus) kości ciemieniowej. tylny (potyliczny): łączy się z brzegiem sutkowym (łac. margo mastoideus) części podstawnej i części bocznej kości potylicznej;
Powierzchnie Powierzchnia zewnętrzna – jest wypukła i szorstka. Posiada miejsca przyczepów dla brzuśca potylicznego mięśnia potyliczno-czołowego i mięśnia usznego tylnego. W części tylnej znajduje się otwór sutkowy (łac. foramen mastoideum), który prowadzi do zatoki esowatej (łac. sinus sigmoideus). Przechodzą przez niego: gałąź sutkowa tętnicy potylicznej (do opony twardej), żyła wypustowa sutkowa łącząca zatokę esowatą z żyłą powierzchowną czaszki. Część sutkowa przedłuża się ku dołowi w stożkowaty, wypełniony komórkami sutkowatymi wyrostek sutkowaty (łac. processus mastoideus), który stanowi wspólny przyczep końcowy dla mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego (łac. m. sternocleidomastoideus), dla mięśnia płatowatego głowy (łac. m. splenius capitis) oraz mięśnia najdłuższego głowy (łac. m. longissimus capitis). Po stronie przyśrodkowej wyrostka sutkowatego jest wcięcie sutkowe (łac. incisura mastoidea), będące miejscem przyczepu brzuśca tylnego mięśnia dwubrzuśowego (łac. venter posterior musculi digastrici), zaś przyśrodkowo od wcięcia znajduje się bruzda tętnicy potylicznej (łac. sulcus arteriae occipitalis). Powierzchnia wewnętrzna – tu najwyraźniejszą strukturą jest głęboka bruzda zatoki esowatej.
Część bębenkowa Buduje ścianę przednią, dolną i część tylnej przewodu słuchowego zewnętrznego (pozostałą część przewodu uzupełnia część łuskowa kości skroniowej), stanowiąc cewkowatą blaszkę, która przyczepia się do przedniej powierzchni wyrostka sutkowatego. Tutaj wytwarza się szczelina bębenkowo-sutkowa (łac. fissura tympanomastoidea), a w niej znajduje się tylny koniec kanalika sutkowego (łac. canaliculus mastoideus), z którego wychodzi gałąź uszna nerwu błędnego (aby unerwić skórę przyśrodkowej powierzchni małżowiny i fragment skóry do tyłu od małżowiny), która wcześniej wchodzi do tego kanalika na podstawie czaszki w bocznej części dołu szyjnego (na części skalistej kości skroniowej). Przednia część cewki przylega do części łuskowej kości skroniowej (do brzegu dolnego, bezpośrednio do tyłu od dołu żuchwowego), bocznie się z nią zrastając. Przyśrodkowo między część łuskową a bębenkową wciska się wyrostek dolny pokrywki bębenkowej (fragment części skalistej). Przyśrodkowo wyrostek części bębenkowej kończy się grzebieniem bębenkowym (łac. crista tympanica), która otacza od przodu wyrostek rylcowaty kości skroniowej tworząc jego pochwę.
Oś długa przewodu słuchowego zewnętrznego (o długości ok. 2 cm) jest skierowana ku dołowi i tyłowi. Na przekroju jest kształtu owalnego. Jej koniec wewnętrzny zamknięty jest błoną bębenkową. Bocznie kończy się otworem słuchowym zewnętrznym (łac. porus acusticus externus), którego ograniczeniami są od góry odnoga tylna wyrostka jarzmowego, a od tyłu kolec nadprzewodowy (łac. spina suprameatica).
Błona bębenkowa osadzona jest w pierścieniu bębenkowym (łac. anulus tympanicus) położonym wzdłuż bruzdy bębenkowej. Przedni kolec bębenkowy większy i tylny kolec bębenkowy mniejszy przylegają do wcięcia bębenkowego łuski (gdzie nie ma bruzdy bębenkowej) i stanowią końce pierścienia bębenkowego. Tutaj znajduje się część wiotka błony bębenkowej (łac. pars flaccida membranae tympani).
Część skalista (Piramida) Jest kształtu czworościennego ostrosłupa, którego oś długa ustawiona jest pod kątem 45 stopni do płaszczyzny strzałkowej. Szczyt piramidy skierowany jest do przodu i przyśrodkowo a podstawa jest skierowana bocznie i uległa zrośnięciu z powierzchnią wewnętrzną części łuskowej i sutkowej. Szczyt piramidy zawiera otwór wewnętrzny kanału tętnicy szyjnej ograniczający otwór poszarpany.
To najtwardsza kość w organizmie ssaków.
Szczyt, podstawa i krawędzie piramidy Szczyt piramidy – jest szorstki i nierówny. Wnika do kąta utworzonego przez brzeg tylny skrzydła większego oraz trzon kości klinowej i część podstawną kości potylicznej. Leży w nim otwór wewnętrzny kanału tętnicy szyjnej (łac. foramen internum canalis carotici). Stanowi tylne ograniczenie otworu poszarpanego (łac. foramen lacerum). Podstawa piramidy – Jest zrośnięta z wewnętrzną powierzchnią części łuskowej i sutkowej kości skroniowej. Krawędź górna – jest najdłuższa i wolna. Jest położona między powierzchnią przednią a tylną. Ma wyżłobiony rowek – bruzdę zatoki skalistej górnej (łac. sulcus sinus petrosi superioris) dla równoimiennej zatoki żylnej opony twardej mózgowia. Na całej jej długości znajduje się przyczep namiotu móżdżku (łac. tentorium cerebelli). Ogranicza dół tylny czaszki od dołu środkowego czaszki. Krawędź tylna – Łączy się z brzegiem bocznym części bocznej i podstawnej kości potylicznej. Tworzy wcięcie szyjne (łac. incisura jugularis) przedzielone wyrostkiem śródszyjnym (łac. processus intrajugularis). Krawędź przednia – najkrótsza. Rozciąga się między powierzchnią przednią a dolną. W dole środkowym czaszki w swym tylnym odcinku łączy piramidę z łuską i występuje tu szczelina skalisto-łuskowa (łac. fissura petrosquamosa). Swym przednim odcinkiem łączy się z kością klinową i występuje tu szczelina klinowo-skalista (łac. fissura sphenopetrosa). Krawędź dolna – Jest bardzo nieregularna i słabo się zaznacza na powierzchni zewnętrznej podstawy czaszki. Stanowi wyrostek skalisty, który wklinowuje się w obręb przyśrodkowego odcinka szczeliny bębenkowo-skalistej, dzieląc go na dwie osobne szczeliny.
Powierzchnie piramidy