Zbigniew Antonowicz (ur. 14 listopada 1894 w Kaliszu, zm. 4–7kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan saperów Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Michała i Zofii z Kucharskich, urodzony 14 listopada 1894 w Kaliszu. Od 1904 uczęszczał do gimnazjum rządowego. Po strajku szkolnym w 1905 kontynuował naukę w domu, a w latach 1909–1914 w szkole realnej w Kaliszu. Od 1914 uczył się na politechnice moskiewskiej. W 1915 wstąpił jako ochotnik do Legionu Puławskiego. Został ranny w bitwie pod Pakosławiem 19/20 maja 1915. W czasie walk pod Nurcem wykonując zadania jako łącznik został ciężko ranny. Mimo rany meldunek z prośbą o posiłki dostarczył do dowódcy batalionu. Za ten czyn został, 12 kwietnia 1922 został odznaczony odznaczony orderem „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:
Po wyleczeniu się z ran w grudniu 1916 podjął przerwaną naukę na politechnice. Po wybuchu rewolucji zaciągnął się do I Korpusu Polskiego.
Do Polski powrócił w sierpniu 1918. Krótko należał do POW w Kaliszu, a następnie od 1 listopada 1918 służył w Wojsku Polskim, gdzie otrzymał przydział do Pułku Ziemi Kaliskiej (późniejszy 29 pułk Strzelców Kaniowskich). W czasie wojny polsko-bolszewickiej pracował w Intendenturze DOK Łódź jako urzędnik wojskowy. Po zakończeniu wojny przeniesiony do Szefostwa Inżynierii i Saperów DOK Łódź, gdzie pracował do 30 marca 1924. W 1926 przeniesiony do 2 Pułku Saperów w Puławach na stanowisko dowódcy plutonu, następnie adiutanta pułku. Od 1931 pełnił służbę w Samodzielnym Referacie Informacyjnym Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie. W lipcu 1935 został przeniesiony do 2 Batalionu Saperów w Puławach. W 1935 ze względu na stale pogarszający się stan zdrowia przeniesiony do rezerwy. W latach 1935–1939 był zastępcą dyrektora ds. administracyjnych Stoczni w Modlinie należącej do Państwowych Zakładów Inżynierii. W maju 1939 został powołany do służby czynnej. Prowadził prace fortyfikacyjne przy granicy z Prusami Wschodnimi. W sierpniu został skierowany na Górny Śląsk w celu przeprowadzenia ewakuacji zakładów przemysłowych.
Po wybuchu II wojny światowej, kampanii wrześniowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, w nieznanych okolicznościach został aresztowany przez Sowietów. Początkowo, od 8 października 1939 przebywał w obozie jenieckim w Putywlu, po czym od listopada tego roku był przetrzymywany w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 3 a 5 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – nienumerowana lista wywózkowa z 2 kwietnia 1940, pozycja 113. Między 4 a 7 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 został prawdopodobnie zidentyfikowany podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców, pod numerem 2284 – raport dzienny z 16 maja 1943. Na liście Komisji Technicznej PCK, pod numerem 02284 wskazano: „nierozpoznany wojskowy, list z dn. 23.I.1940 r. »Zbichurka najdroższy! Nareszcie z listu do proboszcza mamy trochę wiadomości o Tobie”, dalej w treści „Mieszkamy w Nowym Dworze w dawnym mieszkaniu Kuberów nad piekarnią ul. Przyrynek 9 m. 10. Podpisała: „Gromadka”, Bronka, Hania, Witek, Zbyszek«, modlitewnik z notatkami”. W Archiwum Robla został wymieniony we wpisie z 8 października 1939 w pamiętniku znalezionym przy szczątkach Augustyna Dyjasa (pakiet 19-03).
Był żonaty z Bronisławą ze Starzyńskich, z którą miał troje dzieci: Annę (ur. 20 grudnia 1919), Witolda (ur. 10 stycznia 1922) i Zbigniewa (ur. 5 luty 1927). Mieszkał w Nowym Dworze Mazowieckim.
Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował pośmiertnie kpt. Zbigniewa Antonowicza na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
W ramach akcji „Katyń... pamiętamy”/„Katyń... Ocalić od zapomnienia” przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej w Puławach został posadzony Dąb Pamięci honorujący Zbigniewa Antonowicza.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5345 – 12 kwietnia 1922 Krzyż Niepodległości – 20 lipca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921Na podstawie fotografii. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Legionu Puławskiego Odznaka pamiątkowa 2 Pułku Saperów Kaniowskich
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu Karol Szczepanowski
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Jeńcy polscy obozu przejściowego w Putywlu Kategoria:Kapitanowie saperów II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Kaliszu Kategoria:Ludzie związani z Nowym Dworem Mazowieckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Żołnierze Legionu Puławskiego Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1940