Gog i Magog – postać, kraina lub naród występujące w Biblii w kontekście apokaliptycznym. Przy końcu świata mają one najechać i spustoszyć Izrael. Nawiązania do Goga i Magoga obecne są także w mitologii i folklorze różnych krajów.
Historycznie chodzi prawdopodobnie o żyjącego w VII w. p.n.e. króla Lidii, GygesaEncyklopedia Biblijna, op.cit..
Relacja biblijna Gog w Księdze Ezechiela jest apokaliptyczną postacią przybywającą z północy, władcą krainy Meszek i Tubal, która niszczy Izrael, ale potem zostaje sam pokonany przez Boga. Opis napaści Goga oraz jego klęski nawiązuje do „nieprzyjaciela z północy” przepowiadanego przez JeremiaszaJr 1,14; 4,5; 6,1.22; 10,22; 13.20 oraz motywu klęski wrogów Izraela w górach obecnego u IzajaszaIz 14,24-25; 17,12-14; 31,8-9.
Kraina Magog (Ez 38,2) oznacza prawdopodobnie akadyjskie mat Gog (ziemia Goga).
Gog i Magog pojawiają się ponownie w Nowym Testamencie w 20 rozdziale Apokalipsy świętego Jana, gdzie zostają zebrani przez Szatana, a ostatecznie rozbici przez Boga: „I wyjdzie, aby uwodzić narody z czterech stron świata, Goga i Magoga, aby ich zgromadzić na bój.” (Ap 20, 8) (cyt za: Biblia Warszawsko-Praska).
Same określenia pojawiają się również w innych miejscach Biblii: Gog – jeden z potomków Rubena: Synowie Joela: jego synem Szemajasz, jego synem Gog, jego synem Szimei1 Kron 5,4, Magog – jeden z synów Jafeta w genealogiach Księgi Rodzaju oraz Księgi KronikRdz 10,2; 1 Kron 1,5.
W Koranie Gog i Magog występują również w Koranie (Sura 18:94): Oni powiedzieli: „O Zul Karnajnie, Gog i Magog szerzą na ziemi zgorszenie. Czy mamy dać ci daninę, abyś między nami a nimi postawił przegrodę?”Koran − przekład polski Musy Çaxarxana Czachorowskiego.
Identyfikacja Ludy Goga i Magoga identyfikowano za Biblią z najróżniejszymi ludami, m.in. z:
Scytami Galatami Gotami Hunami Alanami Chazarami Turkami (Marcin Luter uznał ich za Osmanów) Madziarami Mongołami Dziesięcioma Zaginionymi Plemionami Izraela W XX wieku amerykańscy kaznodzieje identyfikowali ich jako Związek Radziecki, a w XXI wieku jako Rosję czy Chiny Ludowe – według takich interpretacji biblijna apokalipsa ma być tożsama z III WŚ, a na rolę Rosji mają wskazywać przesłanki geograficzne (jest położona na północ od Izraela) i lingwistyczne.
Nawiązania kulturowe
Narracja o zamknięciu nieczystych ludów Pierwsze znane połączenie się tego motywu z narracją o budowie Bram Kaspijskich przez Aleksandra Wielkiego i zamknięciu nieczystych ludów, znajduje się w syryjskiej wersji legendy o Aleksandrze, choć prawdopodobnie jej geneza sięga przekroczenia Kaukazu przez Hunów.
Stamtąd przedostał się do arabskiej literatury eschatologicznej. U geografów arabskich terminy Jāġūġ i Māġūġ oznaczały mało znane im ludy zamieszkujące północne krańce ekumeny, na obszarze środkowej i północnej Azji, jak i północnej Europy.
Do Europy motyw zamkniętych ludów Goga i Magoga trafił za pośrednictwem Romansu o Aleksandrze, który wpłynął również na dwa najpowszechniejsze źródła, z których korzystano podczas recepcji historii Goga i Magoga – Apokalipsy Pseudo-Metodego i również za nią Kosmografię Etyka z Istrii.
Od przełomu IX i X wieku nazwa ta przeszła na Półwysep Skandynawski i jego mieszkańców. Z syryjskiego cyklu legend o Aleksandrze Wielkim pochodzi też podanie, że miał on zamknąć te groźne ludy za spiżową bramąIbn Fadlān, Kitāb, oprac. A. Kmietowicz, F. Kmietowicz, T. Lewicki, Ossolineum 1985, przyp. 380 i 386 (ze str. 179 i 181)..
Z kolei Marco Polo w Opisaniu świata wspomina, jakoby Aleksander Wielki zamknął za żelazną bramą ludy żyjące na północ od Armenii, identyfikując je z KumanamiMarco Polo, Opisanie świata, oprac. A.L. Czerny, 2003, 1,23. thumb|Figury Goga i Magoga w Melbourne
Inne Do postaci Goga odwołuje się Jordanes – historyk i kronikarz gocki, nadworny pisarz gockiego króla Gunthigisa. W księdze spisanej ok. 551 r. O pochodzeniu i czynach Gotów (Getica), umieszcza powiedzenie „Gog iste Gothus est”, co należy rozumieć jako „Gog jest Gotem”, jako forma odwołania do biblijnego Goga.
W Historii królów Brytanii Geoffreya z Monmouth występują olbrzymy z rodu Gogmagog, które zostały wytępione przez Brutusa, potomka Eneasza i przodka Brytyjczyków.
Popkultura W Władcy Pierścieni orkowie przedstawieni są w kluczu apokaliptycznych ludów Goga i Magoga na podstawie narracji o zamknięciu nieczystych ludów przez Aleksandra.
Do postaci Goga i Magoga nawiązano również w powieści Ania ze Złotego Brzegu autorstwa Lucy Maud Montgomery. Gog i Magog są dwiema porcelanowymi figurami psów, które Ania Shirley otrzymała od panny Patty podczas swoich studiów uniwersyteckich.
W powieści NigdziebądźNeil Gaiman, Nigdziebądź, Wydawnictwo MAG, Warszawa 2016, , str. 273., autorstwa Neila Gaimana, wspomina się Goga i Magoga jako gigantów.
W grze komputerowej studia New World Computing Inc. (Ubisoft) Heroes of Might & Magic 3 pojawia się zamek o nazwie Inferno, który reprezentuje siły stylizowane na zastępy piekielne. W jednostkach tego zamku pojawiają się jednostka miotająca ogniem o nazwie Gog i ich ulepszona wersja Magog.
Polski zespół thrash metalowy, Dragon, wydał płytę pod tytułem Horda Goga (oraz jego anglojęzyczny odpowiednik Horde of Gog).
Do Goga i Magoga w kontekście nadchodzącej apokalipsy odwołuje się wielokrotnie postać Mariana Janusza Paździocha w odc. 328 serialu Świat według Kiepskich, Dwa tysiące dwanaście.
Polityka Napoleon i Wielka Armia była postrzegana przez Rosjan jako armia Goga i Magoga pod dowództwem Antychrysta.
Poseł na Sejm RP Grzegorz Braun, podczas 66. posiedzenia sejmu w dniu 10 listopada 2022, nazwał „ciurami obozu Goga i Magoga” posłów partii Prawo i Sprawiedliwość, nawiązując w ten sposób do próby wywarcia nacisku na byłego prezydenta Francji Jacques’a Chiraca przez byłego prezydenta USA Georga W. Busha, który w 2003 r., w tenże sposób, w imię walki z terroryzmem islamskim próbował zebrać poparcie dla planowanej inwazji na Irak. G. W. Bush argumentował wówczas, że gdy spojrzał na Bliski Wschód, zobaczył „Goga i Magoga przy pracy” oraz wypełniające się proroctwa biblijne.
Przypisy
Bibliografia
Arne Sby Christensen: „Cassiodorus, Jordanes and the History of the Goths: Studies in a Migration Myth”, (strony 43-47)
Kategoria:Postacie Starego Testamentu Kategoria:Postacie Nowego Testamentu