Stefan Rosiak

Stefan Rosiak (ur. 16 lipca 1897 w Ozorkowie, zm. 1 stycznia 1973 w Łodzi) – polski historyk, archiwista, działacz krajoznawczy, szczególnie w zakresie ochrony zabytków.

Studia i stopień naukowy W latach 1924–1929 studiował historię na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie (1929 mgr – Bonifatrzy w Wilnie – druk: Wilno 1928Bogumił Zwolski, Wykaz tematów prac doktorskich oraz prac magisterskich i nauczycielskich w zakresie historii, przyjętych w latach 1923–1933 przez komisję Egzaminacyjną Wydz. Humanistycznego U.S.B. [w:] Księga pamiątkowa Koła Historyków Słuchaczy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1923–1933, Wilno: Zrzeszenie Kół Naukowych 1933, s. 369). Po skończeniu studiów poświęcił się pracy w archiwistyce. W 1947 doktoryzował się pod kierunkiem R. Mienickiego na UMK na podstawie opublikowanej w 1938 pracy Księgarnia Eliza Orzeszkowa i S-ka w Wilnie (1879–1882).

Praca zawodowa Jeszcze jako student (1922) został zatrudniony w Archiwum Państwowym w Wilnie, gdzie pracował do 1946. Podczas okupacji brał udział w tajnym nauczaniu. W latach 1946–1947 był pracownikiem urzędu Głównego Pełnomocnika Rządu Rzeczypospolitej do Spraw Ewakuacji. Z ramienia Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych rejestrował polonika w archiwach państwowych w Wilnie, Grodnie, Moskwie i Leningradzie. We wrześniu 1947 objął stanowisko kustosza Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim. W latach 1949–1951 był pierwszym dyrektorem Archiwum Państwowego w Łodzi, był jednym z organizatorów państwowej służby archiwalnej na terenie woj. łódzkiego. Jego staraniem powstały archiwa miejskie w Kutnie, Łowiczu, Łęczycy, Rawie Mazowieckiej, Skierniewicach, Tomaszowie Mazowieckim, Wieluniu i inne.

Społeczna działalność pozazawodowa Członek: PTH, Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, PTTK od 1955. Najbardziej owocna była działalność w PTTK w dziedzinie społecznej opieki nad zabytkami. W latach 50. XX w. był współorganizatorem Okręgowej Komisji Opieki nad Zabytkami, której przewodniczył do 1972. Zorganizował sieć Społecznych Opiekunów Zabytków na terenie ówczesnego województwa łódzkiego i utrzymywał z nimi stały kontakt poprzez organizowanie zebrań i zjazdów.

Śmierć i miejsce spoczynku Zmarł 1 stycznia 1973. Został pochowany na Cmentarzu św. Rocha na Radogoszczu.

Publikacje W latach 30. XX w. na łamach wileńskiego „Słowa” publikował artykuły popularne na temat powstania listopadowego. W jego dorobku naukowym można wyróżnić dwa nurty. Pierwszy dotyczy badań nad dziejami Wileńszczyzny. Reprezentują go m.in. następujące prace: przytoczona wyżej rozprawa doktorska, Bonifratrzy w Wilnie 1635–1843–1924 (1928), Prowincja litewska Sióstr Miłosierdzia (1933). Drugi nurt związany jest ze studiami nad historią gospodarczą regionu łódzkiego – artykuły, m.in.: Dzieje ruchu robotniczego w Ozorkowie (1957); Powstanie listopadowe w Ozorkowie (1957); Powstanie przemysłu w Ozorkowie (1963). Opracował monografię Ozorkowa z okazji 700-lecia tego miasta, która z przyczyn niezależnych od autora nie ukazała się drukiem. Przez wiele lat współpracował z zespołem przygotowującym Materiały do historii miast, przemysłu i klasy robotniczej w okręgu łódzkim (t. I–IV, 1957–1966).

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości (16 marca 1937) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Srebrny Krzyż Zasługi (11 listopada 1936) „za zasługi w służbie państwowej”. Srebrna Odznaka „Za opiekę nad zabytkami” Złota Honorowa Odznaka PTTK Honorowa Odznaka Miasta Łodzi

Przypisy

Bibliografia materiały Oddziałowej Komisji Historycznej Oddziału Łódzkiego PTTK. Słownik biograficzny łódzkich działaczy krajoznawstwa i turystyki, praca zbiorowa pod red. Jacka Ciesielskiego, Łódź 1985, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zarząd Wojewódzki w Łodzi Komisja Historyczna. 70 lat społecznej turystyki i krajoznawstwa w województwie łódzkim, pr. zb. pod red. Kazimierza Hempla, Łódź 1979. Historia Oddziału Łódzkiego PTK-PTTK 1909–2009, pr. zb. pod red. Edmunda Witkowskiego, Elżbiety Korczak, Jolanty Grońskiej, Adama Arndta, Łódź 2009. Lechosław Fularski, 50 lat Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Łódź 2001. Jarosław Kita, Rafał Stobiecki, Słownik biograficzny historyków łódzkich, Łódź 2000, s. 81–82. Mieczysław Bandurka, Stefan Rosiak (16.07.1897–1.01.1973), „Rocznik Łódzki”, 18 (1973), s. 228–230. Cz. Ohryzko-Włodarska, Stefan Rosiak (16.07.1897–1.01.1973), „Archeion” 1974, T. LX, s. 417–421.

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Absolwenci Wydziału Historii Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego Kategoria:Działacze Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Kategoria:Działacze społeczni i kulturalni związani z Łodzią Kategoria:Ludzie nauki związani z Łodzią Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką Miasta Łodzi Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką PTTK Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Srebrną odznaką „Za opiekę nad zabytkami” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Pochowani na cmentarzu św. Rocha na Radogoszczu w Łodzi Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Ludzie urodzeni w Ozorkowie Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1973