Nina Assorodobraj-Kula (ur. 16 sierpnia 1908 w Warszawie, zm. 6 listopada 1999 tamże) – polska socjolożka, historyczka myśli społecznej, profesor Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1935–1977.
Życiorys Córka inżyniera i nauczyciela Nachmana Nauma Assorodobraja i Rywki z Wierchowskich, będących wyznania mojżeszowego. Była żoną historyka gospodarczego i humanisty Witolda Kuli. Jej syn Marcin Kula jest profesorem UW.
W latach 1926–1930 studiowała historię na Uniwersytecie Warszawskim (magisterium pod kierunkiem Marcelego Handelsmana). W 1935 obroniła doktorat Początki klasy robotniczej. Problem rąk roboczych w przemyśle polskim epoki stanisławowskiej, napisany pod kierunkiem Stefana Czarnowskiego Praca ta oddana do druku 1938 nie zdążyła ukazać się przed wybuchem wojny i została opublikowana po raz pierwszy dopiero w roku 1946, uzyskując tytuł zgodny z tamtym czasem Początki klasy robotniczej w Polsce. Następnie wykładała na UW. W latach 1937–1939 przebywała na stażu w Paryżu, gdzie napisała habilitację Elementy świadomości klasowej mieszczaństwa. Francja 1815–1830. We wrześniu 1939 znalazła się we Lwowie, gdzie pracowała w Ossolineum. W czerwcu 1941 wróciła do Warszawy i zatrudniła się w opiece społecznej i uczyła w tajnych szkołach średnich. W czasie powstania warszawskiego była współredaktorką pisma „Biuletyn Podokręgu Nr 2 Armii Ludowej” oraz działaczką żoliborskiego samorządu mieszkańców. W trakcie II wojny światowej wstąpiła do PPR. W 1945 wspólnie ze Stanisławem Ossowskim i Józefem Chałasińskim zorganizowała Wydział Socjologii na Uniwersytecie Łódzkim. W 1948 powróciła na UW, gdzie do 1950 wykładała w Studium Nauk Społecznych. Była członkinią zarządu Marksistowskiego Zrzeszenia HistorykówBohdan Urbankowski, Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina, T. II, Warszawa 1998, s. 154.. Była współredaktorką referatu Żanny Kormanowej, wygłoszonego w czasie I Kongresu Nauki Polskiej w 1951, która w imieniu całego środowiska naukowego deklarowała gotowość uczonych by nauka historyczna odegrała doniosłą rolę w ogólnym planie ideologicznej ofensywy socjalizmu w PolsceZbigniew Romek, Cenzura a nauka historyczna w Polsce 1944–1970, Warszawa 2010, s. 150.. W latach 1951–1956 była Kierowniczką Katedry Historii Filozofii i Myśli Społecznej UW. W 1956 została dziekanką nowo utworzonego Wydziału Socjologii UW, jednocześnie była kierowniczką Katedry (potem Zakładu) Historii Myśli Społecznej (1956–1968). W latach 1963–1968 przewodniczyła Polskiemu Towarzystwu Socjologicznemu. W listopadzie 1968 została wyrzucona z PZPR. Na Uniwersytecie pracowała do 1977, kiedy przeszła na emeryturę.
20 sierpnia 1980 podpisała apel 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s]).
Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie (sektor 2-5-4).
Działalność naukowa Nina Assorodobraj zajmowała się socjologią historyczną, zwłaszcza rozwojem społeczeństwa przemysłowego w Polsce, historią polskiej myśli filozoficznej i społecznej (głównie Joachima Lelewela i Stefana Czarnowskiego). Jako jedna z pierwszych w Polsce zajmowała się problematyką pamięci i świadomości historycznej, zaprojektowała unikalne w skali światowej, kontynuowane do dzisiaj badania potocznej pamięci zbiorowej wykorzystujące metodę sondażu (surveyu). Była autorką licznych prac naukowych.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (24 września 1998) „za wybitne osiągnięcia w dziedzinie socjologii, za zasługi w pracy naukowo-dydaktycznej”. Złoty Krzyż Zasługi (11 maja 1946) „za zasługi położone w walce z okupantem i udział w pracach konspiracyjnych w okresie okupacji”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 – na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
Wybrane prace naukowe Zagadnienie siły roboczej w zaraniu industrializmu, Poznań 1935, Początki klasy robotniczej: problem rąk roboczych w przemyśle polskim epoki stanisławowskiej, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa 1946, Elementy świadomości klasowej mieszczaństwa, „Przegląd Socjologiczny”, 1948, Założenie teoretyczne historiografii Lelewela, Warszawa 1955, Les conditions sociales de la formation des théories de l'évolution et du progrès, Paryż 1956, Historia żywa. Świadomość historyczna: symptomy i propozycje badawcze, „Studia Socjologiczne” nr 2 (9), 1963, s. 5–45, Wokół teorii ekonomicznych „Kapitału”, Warszawa 1967, Listy emigrantów z Brazylii i Stanów Zjednoczonych 1890–1891, do druku podali i wstępem opatrzyli: Witold Kula, Nina Assorodobraj-Kula, Marcin Kula, Warszawa 1973, Witold Kula, Dziennik czasów okupacji, do druku podali Nina Assorodobraj-Kula i Marcin Kula, Warszawa 1994.
Przypisy
Bibliografia Andrzej Kaczyński, Wspomnienia: Nina Assorodobraj-Kula, Rzeczpospolita, 12.11.1999. Barbara Szacka, Nina Assorodobraj-Kula. 16 sierpnia 1908 – 6 listopada 1999, „Studia Socjologiczne” nr 4, 1999. Barbara Szacka, Nina Assorodobraj-Kula 1908–1999 [w:] Portrety Uczonych. Profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego po 1945, A–K, Warszawa 2016, s. 50–54.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Marksistowskiego Zrzeszenia Historyków Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy historycy idei Kategoria:Polscy historycy ruchu robotniczego Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Sygnatariusze Apelu 64 Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 1999