Walerian Bierdiajew (ur. w Grodnie, zm. 28 listopada 1956 w Warszawie) – rosyjski, radziecki i polski dyrygent i pedagog.
Życiorys Urodził się 7 marca 1885 w Grodnie, w rodzinie Waleriana i Aleksandry z Sokołowskich. W Kijowie uczył się początkowo gry na skrzypcach oraz uczęszczał do gimnazjum i ukończył studia na wydziale chemicznym Politechniki Kijowskiej. Następnie studiował w konserwatorium muzycznym w Lipsku u Stephana Krehla, Maksa Regera i Arthura Nikischa. Uzyskał dyplom i debiutował w 1906 w Dreźnie jako dyrygent operowy.
W latach 1907–1921 przebywał w Rosji, będąc między innymi dyrygentem orkiestry Teatru Maryjskiego i Filharmonii Petersburskiej. Przyjechał do Polski w 1921 i w latach 1921–1925 dyrygował w Polsce i innych krajach europejskich. W latach 1925–1930 przebywał w ZSRR, gdzie występował w wielu miastach m.in. jako główny dyrygent filharmonii leningradzkiej. W Kijowie wykładał dyrygenturę. We wrześniu 1930 powrócił do Warszawy, gdzie został dyrygentem Teatru Wielkiego; od 1931 był też prof. dyrygentury i prowadził klasę operową oraz chóry w Warszawskim Konserwatorium Muzycznym.
Podczas okupacji brał udział w konspiracyjnym życiu muzycznym, w latach 1940–1943 dyrygował w Theater der Stadt Warschau, dla polskiej publiczności, wykładał w tajnym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie.
W 1945 uczył w Wyższej Szkole Muzycznej im. Chopina w Warszawie, później działał w Krakowie jako dyrygent i pedagog, w 1946 zorganizował zespół operowy. Od lipca 1947 był dyrektorem i głównym dyrygentem FilharmoniiNowy dyrektor Filharmonii Krakowskiej Dziennik Polski 1947, nr 190 z 15 lipca s. 3, a od 1948 również Opery. 28 maja 1948 w Krakowie dyrygował Orkiestrą Filharmonii Krakowskiej, która prawykonała I Symfonię Grażyny Bacewicz skomponowaną w latach 1942–1945. W okresie od 24 września 1949 do 1954 był dyrektorem Opery i profesorem PWSM w Poznaniu, gdzie realizował przede wszystkim opery kompozytorów rosyjskich. Z polskich wyreżyserował m.in. prapremierę Buntu żaków Tadeusza Szeligowskiego. W zakresie przedstawień baletowych współpracował z Leonem Wójcikowskim. W 1952 doprowadził do pierwszej w historii zagranicznej podróży artystycznej do Moskwy (Halka, Straszny dwór, Borys Godunow). Na jednym z przedstawień obecny był Józef StalinAlojzy Andrzej Łuczak, Sto lat gmachu pod Pegazem!, [w:] Pro Sinfonika. 100 lat Opery Poznańskiej. 1910–2010, Biuro Pro Sinfoniki, Poznań, 2011, s. XXIV.. Prowadził klasę dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie, gdzie jego studentami byli m.in. Adam Kopyciński oraz Stanisław Skrowaczewski.
Jego uczniami byli między innymi: Andrzej Panufnik, Bohdan Wodiczko, Jan Krenz, Henryk Czyż, Stanisław Skrowaczewski, Stefan Stuligrosz, Krzysztof Missona, Józef Wiłkomirski, Irena Pfeiffer.
Od 1 stycznia 1917 był mężem Eugenii Lewikow.
Zmarł w Warszawie, pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A26-tuje-1).
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (15 stycznia 1953) „za wybitne zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (12 maja 1952) „za wybitne zasługi w dziedzinie krzewienia kultury muzycznej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
Nagrody Nagroda Państwowa II stopnia za nowe opracowanie i wybitną realizację opery Halka S. Moniuszki oraz wystawienie Borysa Godunowa M. Musorgskiego w Operze w Poznaniu (1951) Nagroda Państwowa I stopnia za całość działalności artystycznej (1955)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Kijowskiego Państwowego Instytutu Politechnicznego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Muzycznego i Teatralnego w Lipsku Kategoria:Ludzie urodzeni w Grodnie (Imperium Rosyjskie) * Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy dyrygenci Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Muzycznej w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina Kategoria:Zmarli w 1956