120px|thumb|Podporucznik IR. 22 w mundurze paradnym 120px|thumb|Kurtka munduru podporucznika IR. 22 Dalmatyński Pułk Piechoty Nr 22 () – pułk piechoty cesarskiej i królewskiej Armii.

Historia pułku Pułk kontynuował tradycje pułku utworzonego w 1709. Okręg uzupełnień nr 22 Split (wł. Spalato), od 1906 roku Sinj na terytorium podporządkowanym Komendzie Wojskowej Zara, a od 1909 roku Komendzie 16 Korpusu. W 1888 pułk otrzymał imię marszałka polnego Franza Moritza von Lacy „na wieczne czasy”. W 1880 pułk otrzymał nową nazwę wyróżniającą „Dalmatyńsko-pobrzeżny” (niem. 22. Dalmatinisch-küstenländisches Infanterie-Regiment). W tym samym roku sztab pułku został przeniesiony z Dubrownika (wł. Ragusa) do Zadaru (wł. Zara). Komenda rezerwowa i komenda okręgu uzupełnień pozostawała w Splicie (wł. Spalato), a ekspozytura komendy okręgu uzupełnień w Trieście. W 1882 zmieniono nazwę wróżniającą z „Dalmatyńsko-pobrzeżny” na „Dalmatyński”. Kolory pułkowe: cesarski żółty (kaisergelb), guziki srebrne.

Garnizony pułku W 1874 roku sztab pułku został przeniesiony z Dubrownika (wł. Ragusa) Gorycji (niem. Görz), komenda rezerwowa i stacja okręgu uzupełnień z Triestu do Splitu (wł. Spalato), w miejsce dotychczasowej ekspozytury stacji okręgu uzupełnień. W Trieście utworzono ekspozysturę stacji okręgu uzupełnień. Do Triestu przeniesiony został również 4. batalion.

W 1878 roku sztab pułku został przeniesiony z Gorycji do Dubrownika.

W 1887 roku sztab pułku został przeniesiony do Kotoru (wł. Cattaro), a w następnym roku do Castelnuovo.

W 1899 roku komenda pułku razem z 1. i 4. batalionem stacjonowała w Castelnuovo, 2. batalion w Splicie (wł. Spalato), a 3. batalion w Budvie (wł. Budua). Pułk (bez 2. batalionu) wchodził w skład 94 Brygady Piechoty, natomiast 2. batalion był podporządkowany generałowi przydzielonemu do Komendy Wojskowej Zara.

W 1890 roku komenda pułku razem z 1. i 3. batalionem została przeniesiona do Zadaru, a 4. batalion do Budva. 2. batalion pozostał w Splicie. Równocześnie pułk (bez 2. batalionu) został podporządkowany generałowi przydzielonemu do Komendy Wojskowej Zara, natomiast 2. batalion wszedł w skład 94 Brygady Piechoty w Kotorze.

W latach 1898–1906 komenda pułku razem z 2. i 4. batalionem stacjonowała w Zadarze (wł. Zara), 1. batalion w Splicie (wł. Spalato), a 3. batalion w Ragusa.

W 1906 roku komenda pułku razem z 2. batalionem stacjonowała w Zadarze, 1. batalion w Sinju, a 3. i 4. bataliony w Kotorze (wł. Cattaro). Pułk (bez 3. i 4. batalionu) wchodził w skład 5 Brygady Górskiej w Zadarze, natomiast 3. i 4. batalion wchodził w skład 4 Brygady Górskiej w Kotorze. Obie brygady były wówczas bezpośrednio podporządkowane Komendzie Wojskowej Zara.

W 1907 roku pułk został podzielony na dwie grupy, a mianowicie: Grupę Północ (niem. Nordgruppe) pod dowództwem dotychczasowego komendanta pułku, płk. Dušana Velebita w składzie: komenda pułku i 2. batalion w Zadarze oraz 1. batalion w Sinju, oraz Grupę Południe (niem. Südgruppe) pod komendą nowego komendanta pułku, płk. Aloisego Vacka w składzie: komenda pułku i 3 batalion w Castelnuovo oraz 4. batalion w Tivat (wł. Teodo). Obie grupy zachowały dotychczasową podległość: Grupa Północ pod 5 Brygadę Górską, a Grupa Południe pod 4 Brygadę Górską. W 1912 roku pułk został scalony.

W latach 1912–1914 pułk (bez 1. batalionu) stacjonował w Mostarze.

Pułk w I wojnie światowej W przededniu I wojny światowej pułk etatowo niewielki sztab, cztery bataliony po cztery kompanie. Kompania piechoty czasu wojny składała się z czterech plutonów i liczyła około 250 żołnierzy i 5 oficerów. Na szczeblu pułku występowały także cztery oddziały karabinów maszynowych (w każdym 1 oficer i 36 szeregowych) i pluton pionierów. W sumie pułk liczył około 4600 żołnierzy. W tym czasie pułk wchodził w skład 13 Brygady Górskiej należącej do 18 Dywizji Piechoty, natomiast I batalion był detaszowany w Sinju (w 1913 w Spalato) i wchodził w skład 5 Brygady Górskiej należącej do 47 Dywizji Piechoty. Skład narodowościowy w 1914 roku: 82% – Chorwaci, Serbowie i Serbo–Chorwaci, 18% – inni. Wykorzystując doświadczenia wojenne, w cesarsko-królewskiej armii wspólnej rozpoczęto wprowadzać nowe rozwiązania organizacyjne. W nowej strukturze pułk miał posiadać trzy bataliony, kompanię karabinów maszynowych (8 ckm), kompanię techniczną i kompanię pionierów. W ramach tak zwanej „reformy Conrada”, pułk przekazał swoje dwa bataliony nowo formowanemu 122 pułkowi piechoty.

Szefowie pułku Kolejnymi szefami pułku byli: FML Engelhard von Plischau (Plüskow lub Plüschau) (1709 – †1717), generał major Franz Carl Laimbruk zu Epurg (Laimpruch zu Eppurg) (1718 – 1723), marszałek polny Franz Moritz von Lacy (1758 – †24 XI 1801), marszałek polny, książę Friedrich Josias von Sachsen-Coburg-Saalfeld (1802 – †26 II 1815), marszałek polny Friedrich August Herzog Nassu-Usingen (1815 – †24 III 1816), książę Sycylii Leopold (1816 – †10 III 1851), FZM Franz Emil Lorenz Heeremann von Wimpffen (1851 – †26 XI 1870), FZM Joseph von Weber (1871 – †14 VII 1906), generał piechoty Marian Varešanin von Vareš (1906 – †22 IV 1917).

Żołnierze pułku Dowódcy pułku płk Joseph Holzer von Mezzalana (1855 – 1857 → komendant twierdzy w Kotorze) płk Joseph Koppi (1857 – ) płk Eduard Erhardt (1863) płk SG Eugen Kopfinger von Trebienau ( – 1872 → szef sztabu Generalnej Komendy w Brnie) płk Carl Bellmond von Adlerhorst (1872 – 1875) płk August Volkart (1875 – 1878 → komendant 62 Brygady Piechoty) płk Ludwig Janski (1878 – 1879) płk Peter Hraniloviċ de Cvêtasin (1879 – 1884 → komendant 71 Brygady Piechoty) płk Johann Mammer (1884 – 1886) płk August Liel von Bernstett(1886 – 1888) płk Anton Ivaniševiċ (1888 – 1890) płk Karl Lovetto (1890 – 1894 → komendant 55 Brygady Piechoty) płk Johann Steffan von Illheim (1894 – 1899 → komendant 7 Brygady Piechoty) płk Raimund Domansky von Domán (1899 – 1904 → komendant 38 Brygady Piechoty) płk Viktor von Khuepach zu Ried, Zimmerlehen und Haslburg (1904 – 1905) płk / gen. mjr Dušan Velebit (1905 – 1907 i 1907–1910 komendant Grupy Północ → 1 II 1911 stan spoczynku) płk Felix Andrian (komendant Grupy Północ 1910 – 1912 i komendant pułku 1912 – 1913 → komendant 8 Brygady Górskiej) płk Alois Vacek von Strakov (1907 – 1912 komendant Grupy Południe → komendant 8 Brygady Piechoty) płk Rudolf Streith (1914 – 1915 → brygadier) płk Josef Zechbauer (1915 – 1916 → Generalne Gubernatorstwo Wojskowe w Kielcach) płk Gustav Wolff (1917 – 1918)

Oficerowie lekarz pułkowy Herman Rodziński (1888–1895)

Przypisy

Bibliografia

Österreich-Ungarns bewaffnete Macht 1900-1914

Kategoria:Regularne pułki piechoty austro-węgierskiej Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Budvie (Budua) Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Dubrowniku (Ragusa) Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Gorycji Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Kotorze (Cattaro) Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Mostarze Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Sinju Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Splicie (Spalato) Kategoria:Cesarska i Królewska Armia w Trieście Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Zadarze (Zara) Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1709 Kategoria:Austro-węgierskie jednostki piechoty rozwiązane w 1918