thumb|Blaszki u starszych owocników są rdzawe thumb|Kapelusze, szczególnie młodszych owocników mają pomarańczowy odcień thumb Gąska bukowa (Tricholoma ustale (Fr.) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus ustalis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu w 1871 r. P. Kumm., przenosząc go do rodzaju Tricholoma. Niektóre synonimy naukowe: Agaricus fulvellus Fr. 1838 Agaricus ustalis Fr. 1818 Gyrophila ustalis (Fr.) Quél. 1886 Tricholoma fulvellum (Fr.) Gillet 1874 Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r., wcześniej gatunek ten w polskim piśmiennictwie mykologicznym miał nazwę gąska ogorzała.
Morfologia Kapelusz Średnica 4–10 cm, początkowo wypukły z niewielkim garbem, później rozpostarty i często powyginany. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Skórka gładka, naga, bez strefowań, w kolorze od pomarańczowego do czerwonobrązowego, często z oliwkowym odcieniem. Za młodu jest silnie śluzowaty, później staje się bardziej suchy. Na starość, lub po wysuszeniu owocniki czernieją. Blaszki Gęste i ścieśnione, wykrojone, lub zatokowo przyrośnięte. U młodych osobników białawe, potem rdzawe, u starszych czerniejące. Trzon Wysokość 5–10 cm, grubość 0,8–1,5 cm, walcowaty, bez pierścienia. Za młodu pełny, potem pusty, jaśniejszy od kapelusza i pokryty brązowymi włókienkami. Miąższ Białawy, łagodny lub gorzki, po przełamaniu czasem czerwieniejący i wydzielający mączną woń. Zarodniki O kształcie od elipsoidalnego do kulistego i rozmiarach 8–11 × 5–6 μm. Gatunki podobne Podobne, o brązowym ubarwieniu są: gąska żółtobrunatna (Tricholoma fulvum), gąska czerwonobrązowa (Tricholoma batschii), gąska gorzkawa (Tricholoma stans). Gąska bukowa od innych brązowych gąsek różni się tym, że występuje wyłącznie pod bukami, kapelusz ma pomarańczowy lub oliwkowy odcień, a trzon jest jednolicie ubarwiony (bez jasnej strefy pod kapeluszem).
Występowanie i siedlisko W Europie jest częsty i szeroko rozprzestrzeniony. Podano jego stanowiska także w Ameryce Północnej, Azji, Afryce Południowej i Australii. W Polsce podano wiele stanowisk. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Występuje w lasach liściastych i mieszanych, oraz w parkach. Rośnie na ziemi, wyłącznie pod bukami. Owocniki wytwarza od sierpnia do listopada. Rośnie na różnego rodzaju glebach, w Europie Środkowej, z wyjątkiem wyższych położeń górskich występuje pospolicie.
Znaczenie Grzyb mykoryzowy. Jest niejadalny z powodu gorzkiego smaku. Jest także grzybem trującym. W Europie nie notowano zatruć tym grzybem, jednak w Japonii jest jednym z trzech gatunków powodujących największą liczbę zatruć grzybami. Objawami zatrucia są ostre dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Przypisy
Kategoria:Gąskowate Kategoria:Grzyby trujące Kategoria:Mykobiota Polski