thumb|240px|Fragment ulicy Fordońskiej z lotu ptaka Ulica Fordońska – jedna z najważniejszych komunikacyjnie ulic w Bydgoszczy, druga pod względem długości, po ul. Toruńskiej. W dwudziestoleciu międzywojennym była najdłuższą ulicą w Bydgoszczy licząc łącznie 7,89 kmKuczma Rajmund: Mała encyklopedia Bydgoszczy – liteda „D”. [w:] Kalendarz Bydgoski 2005.
Przebieg Ulica rozciąga się na kierunku zachód-wschód, od Ronda Fordońskiego po Stary Fordon i granice Bydgoszczy. Jej długość wynosi blisko 10 km. Od skrzyżowania z ulicą Kamienną biegnie droga krajowa nr 80. Ulica stanowi jedną z głównych arterii komunikacyjnych Bydgoszczy łącząc centrum z dzielnicą Fordon oraz w skali krajowej Bydgoszcz z Toruniem. W kierunku wschodnim ulica przebiega przez następujące jednostki urbanistyczne: Bartodzieje, Bydgoszcz-Wschód, Siernieczek, Fordon.
Historia Ulica Fordońska stanowi wspólnie z ul. Jagiellońską starodawny trakt łączący Bydgoszcz z Fordonem (miasto Fordon powstało w 1382 będąc następcą zniszczonej w 1330 warowni Wyszogród nad Wisłą). Po lokacji Bydgoszczy w XIV w. i budowie mostu Miejskiego, trakt ten rozpoczynał się przy Bramie Gdańskiej i wiódł na wschód na terenie położonym na północ od Brdy. W Fordonie można było przeprawić się przez Wisłę w kierunku Ziemi Chełmińskiej lub też podążyć na północny wschód wzdłuż doliny Wisły w kierunku Świecia i Gdańska.
Mapa okolic Bydgoszczy z 1796-1802 (mapa Schroettera wykonana na podstawie pomiarów geodezyjnych) przedstawia drogę do Fordonu w przybliżeniu pokrywającą się z obecnym śladem ulicyKarte von Ost-Preussen nebst Preussisch Litthauen und West-Preussen nebst dem Netzdistrict aufgenommen unter Leitung des Preuss. Staats Minister Herrn von Schroetter in den Jahren von 1796 bis 1802. Natomiast plan okolic Bydgoszczy z 1857 przedstawia wzdłuż drogi nieliczne zabudowania o charakterze podmiejskim skupione w następujących miejscowościach: Szretery (niem. Schröttersdorf), Wielkie Bartodzieje (niem. Gr. Bartelsee), Kapuściska Małe (niem. Kl. Kapuścisko), Suczyn i Fordonek (wieś olęderska lokowana w 1603Mikulski Krzysztof. Zarys dziejów osadnictwa olęderskiego w Polsce (ze szczególnym uwzględnieniem terenu obecnego województwa bydgoskiego). [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 1, Bydgoszcz 1996) Od zakola Brdy do rejonu grodziska Wyszogród droga przebiegała przez las, a kończyła się na rynku w Fordonie, gdzie funkcjonowała przeprawa promowa przez WisłęPlan von Bromberg und Umgegend zwischen der Weichsel und Netze sowie den Königl. Oberförstereien Wtelno u. Glinke. Berlin 1857, skala 1:25 000
Aż do 1920 ulica w dzisiejszym przebiegu pozostawała poza granicami administracyjnymi miasta Bydgoszczy. Do ul. Uroczej nazywana była ul. Promenada, a następnie w kierunku wschodnim – szosą fordońską. W 1861 r. oddano do użytku Kolej Warszawsko-Bydgoską, która przecinała ulicę na wysokości dworca Bydgoszcz Wschód. W 1885 r. wzdłuż ulicy poprowadzono kolej łączącą Bydgoszcz Wschód z Fordonem, a w 1893 r. kolej ta przecięła ulicę Fordońską prowadząc na nowo wybudowany most nad Wisłą.
Począwszy od lat 80. XIX w. w pasie terenu między ulicą a Brdą powstawały przedsiębiorstwa przemysłowe, głównie składy drewna i tartaki, będące zaczątkiem wschodniej dzielnicy składowo-przemysłowej. W 1891 przedsiębiorstwo Żegluga Bydgoska (niem. Bromberger Schleppschiffahrt Aktien Gesellschaft) wybudowało w rejonie skrzyżowania z ul. Sporną kompleks zabudowań przemysłowych: fabrykę maszyn, stocznię rzeczną, tartak, rzeczny port przeładunkowy, bocznice kolejowe oraz osiedla robotnicze, co przyczyniło się do dalszej rozbudowy dzielnicy. W pierwszych dziesięcioleciach XX wieku, nabrzeża dolnej Brdy wzdłuż ulicy Fordońskiej zajmowało kilkadziesiąt tartaków, stolarni i innych fabryk wykorzystujących drewno spławiane w dużych ilościach z Królestwa Kongresowego szlakiem wodnym wiodącym Wisłą, Brdą, Kanałem Bydgoskim, Notecią i Wartą do NiemiecSławińska Krystyna: Przemysł drzewny w Bydgoszczy i w okolicy w latach 1871-1914: Prace Komisji Historii t.VI.: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C: 1969.
W 1920 po przejściu Bydgoszczy w granice odrodzonego państwa polskiego, w granice Bydgoszczy włączono kilkanaście okolicznych gmin podmiejskich, m.in. Skrzetusko, Wielkie Bartodzieje, Małe Bartodzieje, Kapuściska, Zimne Wody, Siernieczek, Fordonek. W ten sposób ulica Fordońska na odcinku do ul. Suchej-Pilickiej znalazła się w granicach BydgoszczyLicznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II. Bydgoszcz 1965.
W okresie międzywojennym następowała dalsza urbanizacja przemysłowa terenu przylegającego do ul. Fordońskiej. Z większych przedsiębiorstw powstałych lub rozwijających się w tym okresie należały: Kabel Polski Sp. Akc. (dzisiaj Tele-Fonika Kable S.A.), Fabryka Płyt Klejonych (dzisiaj Bydgoskie Zakłady Sklejek), Fabryka Mebli O. i K. Pfefferkorna (dzisiaj Bydgoskie Fabryki Mebli), Cegielnia A.Mendzega (później Cegielnie Bydgoskie) i inne. W 1930 oddano do użytku kolejową obwodnicę Bydgoszczy w ciągu magistrali węglowej, która przecinała ul. Fordońską w okolicy os. Siernieczek. W tym czasie ulica Fordońska rozpoczynała się na skrzyżowaniu z ul. Gajową, gdzie znajdowała się również pętla tramwajowa, a kończyła na wschodniej granicy miasta.
Po II wojnie światowej wzdłuż ulicy powstały nowe przedsiębiorstwa, przede wszystkim znane w całej Polsce Zakłady Rowerowe „Romet” (od 1948, kompleks przy ul. Fordońskiej zbud. w latach 1957-1964). W latach 60. XX w. w rejonie Siernieczka, Brdyujścia i Starego Fordonu powstały również nowe osiedla mieszkaniowe w sąsiedztwie ulicy. Po poszerzeniu granic miasta o Fordon w 1973http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19720500325/O/D19720325.pdf ulica na całej długości znalazła się w granicach administracyjnych Bydgoszczy. W tym okresie wzrastający ruch samochodowy stworzył konieczność poszerzenia ulicy. W II połowie lat 60. zmodernizowano ulicę Fordońską na odcinku ul. Gajowej do ul. Wyścigowej. Przebudowa ulicy na całej długości na arterię dwujezdniową, bezkolizyjnie prowadzącą ruch nad liniami kolejowymi (nr 18, nr 201 i nr 209) stała się elementem projektu trasy W-Z, która miała poprawić warunki ruchu drogowego w Bydgoszczy na kierunku wschód-zachód. Przy realizacji trasy w latach 1969–1973 powstały m.in. Rondo Fordońskie z Mostem Pomorskim oraz Wiadukty Warszawskie o długości 430 i 436 mBydgoszcz wczoraj i dziś. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988. , które w l. 2007-2008 kosztem 20 mln zł poddano generalnemu remontowi. Pomimo niego, ze względu na zły stan techniczny 10 października 2020 zostały one zawężone do jednego pasa ruchuBydgoskie wiadukty są w katastrofalnym stanie. Cierpią kierowcy i kosztem niemal 1,6 mln zł podparte 4 tymczasowymi konstrukcjami wsporczymiJedna podpora pod wiaduktami Warszawskimi. Na pozostałe drogowcy ogłoszą przetargPodpierają wiadukty Warszawskie w Bydgoszczy. Zobaczymy, na ile to pomoże, w wyniku czego w połowie czerwca 2021 przywrócono ruch na obydwu pasachWiadomo, kiedy będą udrożnione wiadukty Warszawskie. I kiedy zostaną rozebrane.
W latach 1952–1971 znajdowała się w ciągu drogi państwowej nr 47, następnie do 1985 roku była częścią drogi międzynarodowej T81.
Wśród inwestycji zrealizowanych po 1990 łączących się pośrednio z ul. Fordońską można wymienić m.in. budowę ulicy Kamiennej (od 1994), Trasy Nowołęczyckiej z mostem Kazimierza Wielkiego (2002), przebudowę ul. Spornej (2010). 16 stycznia 2016 roku otwarto linię tramwajową do Fordonu (9,5 km), z estakadą (530 m) nad ul. Fordońską i węzłem przesiadkowym Bydgoszcz Wschód (koszt 290 mln zł, z czego 209 mln z UE, a 109 mln na zakup 12 tramwajów Pesa Swing). Od 2013 roku w fazie planowania jest budowa częściowo bezkolizyjnego Węzła Wschodniego na ulicy Fordońskiej w rejonie dworca kolejowego Bydgoszcz Wschód.
W listopadzie 2021 przystąpiono do budowy drogi rowerowej wzdłuż wschodniego odcinka ulicyRozpoczęła się budowa drogi rowerowej wzdłuż ul. Fordońskiej. Nareszcie!, na odcinku między ul. Kapliczną a ul. Inflancką (koszt inwestycji: 780 tys. zł)Kiedy będzie gotowa droga rowerowa wzdłuż ul. Fordońskiej?, którą ukończono w kwietniu 2022Fragmenty trasy rowerowej wzdłuż ul. Fordońskiej gotowe, pozostałe czekają na koncepcję.
Nazwy Nazwa ulicy związana jest z Fordonem, do 1973 r. samodzielnym miastem, później wschodnią dzielnicą Bydgoszczy, graniczącą na Wiśle. W przekroju historycznym ulica posiadała następujące nazwyCzachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997: do 1772 – określana jako droga pocztowa do Fordonu 1772–1920 – Weg (Chausse) nach Fordon 1920–1939 – Fordońska 1939–1945 – Fordonerstraße od 1945 – Fordońska
Komunikacja Ruch tramwajowy Torowisko tramwajowe na ul. Fordońskiej zostało zbudowane dopiero po II wojnie światowej. Wcześniej od 1901 r. istniała linia tramwaju elektrycznego wzdłuż ul. Jagiellońskiej, stykająca się od 1904 r. z ul. Fordońską (linia „C” niebieska) pętlą tramwajową przy ul. Gajowej. Linia ta – najdłuższa w mieście (5,4 km) – łączyła Wilczak poprzez Śródmieście z BartodziejamiRasmus Hugo: Od tramwaju konnego do elektrycznego. [w.] Kronika Bydgoska XVII 1995. Bydgoszcz 1996. W latach 1972–1974 przebudowano ją na dwutorowąBoguta Tadeusz. Rozwój i aktualna problematyka komunikacji miejskiej w Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II 1964-1965. W 1957 r. linię wydłużono do ul. Bałtyckiej, gdzie powstała pętla tramwajowaKajczuk Jacek: Komunikacja w Bydgoszczy teraźniejszość i przyszłość. In. Kalendarz Bydgoski 1996. W 1969 r. w związku z generalną przebudową ulicy Fordońskiej na arterię dwujezdniową, oddano do użytku torowisko tramwajowe na odcinku od ul. Bałtyckiej do ul. Wyścigowej. Zbudowano również pętlę tramwajową przy ul. Wyścigowej (końcowa). 16 stycznia 2016 roku otwarto linię tramwajową do Fordonu z estakadą nad ul. Fordońską i węzłem przesiadkowym Bydgoszcz Wschód.
Obecnie na ul. Fordońskiej kursują tramwaje linii 3, 5, 7, 10 i 11.
Ruch autobusowy Początki regularnego ruchu miejskiej komunikacji autobusowej na ul. Fordońskiej sięgają 1937 roku, kiedy uruchomiono linię pl. Kościeleckich – ul. Sporna, którą obsługiwały wozy marki Fiat. Niezależnie od tego funkcjonowała komunikacja międzymiastowa Bydgoszcz – Fordon, obsługiwana przez prywatnych przewoźników. W 1966 r. przy ul. Fordońskiej/Szajnochy zbudowano zajezdnię oraz warsztaty autobusów (czynną do lat 90. XX w.). Obecnie na ul. Fordońskiej kursują autobusy linii nr 40 (międzygminna), 65, 69, 74, 81, 82, 83, 89.
Obciążenie ruchem Ulica Fordońska należy do najbardziej obciążonych ruchem drogowym arterii komunikacyjnych w Bydgoszczy. Pomiar ruchu w 2006 r. wykazał, że w szczycie komunikacyjnym przejeżdża przezeń do ok. 2400 pojazdów na godzinę. Najbardziej zatłoczonym odcinkiem jest fragment od ul. Kamiennej do ul. KaliskiegoFundacja „Rozwój ATR”. Generalny pomiar cech ruchu drogowego na sieci komunikacyjnej miasta Bydgoszczy, rok 2005/2006, Bydgoszcz wrzesień 2006.
Obiekty W otoczeniu ul. Fordońskiej znajdują się między innymi: 10-kondygnacyjny budynek Arkada Business Park z podziemnym parkingiem na 300 samochodów (45 m; oddany do użytku w czerwcu 2018)Łukasz Antczak, Marta Leszczyńska Biura z pięknym widokami. Zdjęcia z dachu Arkada Business Park; w sąsiedztwie przewidziana jest realizacja drugiego budynkuDrugi biurowiec przy rondzie Fordońskim pozostaje nadal w planach. osiedle przy ul. Żabiej (w budowie, 2 budynki 16-piętrowe o wysokości 55 mTak wygląda panorama Bydgoszczy z dachu Aura Towers(Aura Towers) i jeden kaskadowy 7-piętrowy)Trzysta mieszkań nad rzeką. Rozpoczęła się budowa apartamentowcaKolejne "dwie wieże" w Bydgoszczy. Budowa Aura Towers doszła do 16. piętra Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej w Bydgoszczy oddział Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad