Wasilij Iosifowicz Stalin, gruz. ვასილი იოსების სტალინი, ; znany także jako Wasilij Iosifowicz Dżugaszwili, , (ur. 21 marca 1921 w Moskwie, zm. 19 marca 1962 w Kazaniu) – radziecki dowódca wojskowy, generał porucznik lotnictwa ZSRR, dowódca Sił Powietrznych Moskiewskiego Okręgu Wojskowego.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Urodził się 21 marca 1921 w Moskwie jako syn Józefa Stalina i jego drugiej żony, Nadieżdy Alliłujewej. W szkole otrzymywał niskie oceny, często naruszał szkolną dyscyplinę. Po śmierci matki Wasilija ojciec – Józef Stalin – przestał odwiedzać swoje dzieci, a Wasilijem i jego siostrą Swietłaną opiekowali się niańka i szef straży bezpieczeństwa Stalina.
W wieku 17 lat za wstawiennictwem Ławrientija Berii, koniecznym ze względu na niskie oceny, został przyjęty do Kaczyńskiej Wyższej Wojskowej Szkoły Lotniczej dla Pilotów. Początkowo traktowany był w sposób specjalny (pokój jednoosobowy, posiłki w oficerskiej stołówce), po osobistej interwencji ojca utracił przywileje.
Służba wojskowa Rozpoczął czynną służbę wojskową w 16 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego 57 Brygady Lotniczej w Moskwie, większość czasu spędzając nie w jednostce wojskowej, lecz na obiektach sportowych. Tam poznał Galinę Burdonską, swoją przyszłą żonę – pobrali się, gdy Wasilij miał 19 lat.
Wasilij otrzymywał szybkie awanse. Na początku II wojny światowej był inspektorem Sił Powietrznych w Sztabie Generalnym RKKA. W grudniu 1941 roku był jednym z głównych oficerów w Inspektoracie Sił Powietrznych i po kilku miesiącach awansował na pułkownika.
W 1946 roku otrzymał awans do stopnia generała majora, a w 1947 roku na generała porucznika. W 1948 roku został mianowany dowódcą Sił Powietrznych Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Został jednak zwolniony z tego stanowiska, m.in. z powodu wypadku lotniczego podczas defilady wojskowej 1 maja 1952 roku, za który był odpowiedzialny.
Aresztowanie i więzienie Po śmierci ojca, 28 kwietnia 1953 roku został aresztowany i oskarżony o „oczernianie przywódców ZSRR, antysowiecką propagandę i zaniedbania w sprawach karnych”. Dochodzenie sądowe było prowadzone przez jednego ze stalinowskich prokuratorów – Lwa Włodzimirskiego. Podczas dochodzenia Wasilij przyznał się do winy. Wkrótce potem, w grudniu 1953 roku, prokurator i jego szef Ławrentij Beria zostali straceni jako winni polityki terroru.
Wasilij Stalin poprosił nowych przywódców radzieckich – Nikitę Chruszczowa i Gieorgija Malenkowa – o ułaskawienie, ale uznano go za zbyt niebezpieczną osobę i był sądzony za zamkniętymi drzwiami. Został skazany na 8 lat pozbawienia wolności i dyscyplinarne wydalenie z armii. Osadzono go w więzieniu pod nazwiskiem Wasilij Pawłowicz Wasiljew. 11 stycznia 1960 został zwolniony z odbywania kary. Musiał jednak zrezygnować z nazwiska Stalin i zmienić je na DżugaszwiliJean-Christophe Brisard, Claude Quetel, Dzieci dyktatorów, Znak Horyzont, Kraków 2015, s. 25.. Komitet Centralny Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego postanowił przyznać mu emeryturę, rekompensatę finansową w wysokości 30 000 rubli, trzypokojowe mieszkanie w Moskwie oraz skierować go na trzymiesięczną rekonwalescencję do Kisłowodzka. Otrzymał również pozwolenie na występowanie w mundurze generalskim oraz zachował wszystkie odznaczenia i medale.
Wasilij spodziewał się otrzymać oficjalne przeprosiny, ale nigdy do tego nie doszło. Jego problemy z alkoholem pogarszały jego stan zdrowia. 9 kwietnia 1960 roku poprosił marszałka Klimienta Woroszyłowa o ponowne powołanie do czynnej służby wojskowej. 15 kwietnia – zirytowany brakiem odpowiedzi – poszedł do chińskiego konsulatu i poprosił o wizę. Stosunki między Związkiem Radzieckim a Chińską Republiką Ludową były już wówczas napięte i dlatego Rada Najwyższa ZSRR postanowiła 16 kwietnia zatrzymać Wasilija w areszcie domowym w Kazaniu i pozbawić go wszelkich przywilejów. Zmarł 19 marca 1962 roku w Kazaniu z powodu przewlekłego alkoholizmu, tam również został pochowany.
W 1999 roku Wasilij Stalin został częściowo zrehabilitowany, a w 2002 roku jego ciało ponownie pochowano na cmentarzu w Moskwie.
Odznaczenia Order Czerwonego Sztandaru – dwukrotnie (ZSRR) Order Suworowa II klasy (ZSRR) Order Aleksandra Newskiego (ZSRR) Medal „Za obronę Moskwy” (ZSRR) Medal „Za obronę Stalingradu” (ZSRR) Medal „Za wyzwolenie Warszawy” (ZSRR) Medal „Za zdobycie Berlina” (ZSRR) Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR) Order Krzyża Grunwaldu III Klasy (PRL)
Genealogia
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Radzieccy generałowie porucznicy lotnictwa Kategoria:Józef Stalin Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za obronę Stalingradu” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za wyzwolenie Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Aleksandra Newskiego (Związek Radziecki) Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Suworowa Kategoria:Radzieccy piloci Kategoria:Radzieccy żołnierze II wojny światowej Kategoria:Rosjanie pochodzenia gruzińskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 1962 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Trojekurowskim w Moskwie