mały|Diagram przedstawiający definicję ciśnienia mały|Przykład manometru – urządzenia mierzącego ciśnienie
Ciśnienie – wielkość fizyczna typu skalarnego, definiowana jako pewien iloraz. Ciśnienie to wartość siły działającej prostopadle do powierzchni podzielona przez pole tej powierzchni, co przedstawia wzór:
gdzie: – ciśnienie; – składowa siły prostopadła do powierzchni; – pole powierzchni.
W układzie SI jednostką siły jest niuton (N), a jednostką pola powierzchni – metr kwadratowy (m²). Dlatego jednostką SI ciśnienia jest niuton na metr kwadratowy (N/m²), inaczej paskal (Pa):
Do pomiaru ciśnienia służą manometr i barometr.
W przypadku gazów w stanie ustalonym w spoczynku, ciśnienie jakie gaz wywiera na ścianki naczynia jest funkcją objętości, masy i temperatury i dlatego w termodynamice traktowane jest jako parametr stanu.
Uogólnieniem ciśnienia jest naprężenie.
Przeliczanie jednostek paskal bar N/mm² kG/m² kG/cm²atmosfera techniczna[at] atmosfera fizyczna[atm] tor [Tr]mmHg psi [psi]psi 1 Pa [N/m²] = 1 10−5 10−6 0,102 1,02·10−5 9,87·10−6 0,0075 1,45038·10−4 1 bar [daN/cm²] = 105 1 0,1 10200 1,02 0,987 750 14,5038 1 N/mm² = 106 10 1 1,02·105 10,2 9,87 7500 145,038 1 kG/m² = 9,80665 9,80665·10−5 9,80665·10−6 1 10−4 9,68·10−5 0,0736 1,4223·10−3 1 atmosfera techniczna [at] =1 kG/cm² = 98066,5 0,980665 0,0980665 10000 1 0,968 736 14,223 1 atmosfera fizyczna [atm] =(760 tor [Tr]) = 101325 1,013 0,1013 10330 1,033 1 760 14,696 1 tor [Tr] = 1 mmHg = 133 0,00133 1,33·10−4 13,6 0,00136 0,00132 1 19,3367·10−3 1 psi = 6894,76 6,89476·10−2 6,89476·10−3 702,99 7,0307·10−2 6,8046·10−2 51,7151 1
Ciśnienie względne i bezwzględne mały|200px|W fontannie woda pod ciśnieniem może wytrysnąć wysoko w górę
Ciśnienie może być określone względem próżni – jako ciśnienie bezwzględne, czyli absolutne, lub względem ciśnienia w otoczeniu – nadciśnienie/podciśnienie, albo jako ciśnienie względne, jednak ten termin jest dwuznaczny.
W technice powszechnie mierzy się i podaje ciśnienie płynów względem ciśnienia atmosferycznego; nadciśnienie w tym znaczeniu określa się jako ciśnienie manometryczne.
Przykładowo, jeśli ciśnienie w pojemniku jest równe 0,3 MPa (nadciśnienie), to ciśnienie bezwzględne wynosi 0,3 MPa + 0,1 MPa = 0,4 MPa (0,1 MPa to ciśnienie atmosferyczne).
Przed upowszechnieniem układu SI ciśnienie manometryczne zaznaczano przez dodanie litery n po symbolu wymiaru ciśnienia. Dla odróżnienia, ciśnienie absolutne zaznaczało się przez dodanie litery a, tzn. w przytoczonym przykładzie ciśnienie byłoby podane jako 3 atn lub 4 ata (stosując przybliżenie 0,1 MPa = 1 at).
Spotykana w technice jednostka barg, bar(g) oznacza bar ciśnienia względnego.
Zobacz też
ciśnienie aerostatyczne ciśnienie akustyczne ciśnienie atmosferyczne ciśnienie bezwzględne ciśnienie całkowite ciśnienie hydrostatyczne ciśnienie krytyczne ciśnienie promieniowania ciśnienie sprężania ciśnienie tętnicze podciśnienie ujemne ciśnienie
Przypisy
Kategoria:Wielkości dynamiczne Kategoria:Wielkości termodynamiczne