thumb|Trzebiatów z lotu ptaka Historia oświaty w Trzebiatowie obejmuje czas działalności oświatowej miasta od I poł. XIV w. do czasów współczesnych.
W większych skupiskach ludności obserwuje się rozwój oświaty, który był dostosowany do potrzeb lokalnych, kościelnych oraz państwowych. W Trzebiatowie na przestrzeni wieków rozwijały się m.in. szkoły: łacińska (XIV–XIX w.), partykularna (XVI w.), fundacyjna (XVIII w.), elementarna, dla ubogich, gimnazjum (XIX w.), średnia (XX w.), w tym prywatne szkolnictwo oraz tzw. szkoła pokątna (do 1734).
Reformy oświatowe przeprowadzone przez Królestwo Prus (XVIII w.) wprowadziły powszechny obowiązek szkolny dla dzieci w wieku 5–12 lat. Do XIX w. w szkołach kształcono przede wszystkim chłopców. W wyniku reform z 1800 w Trzebiatowie powstała pierwsza szkoła dla dziewcząt, następnie placówki koedukacyjne. Od 1887 Cesarstwo Niemieckie wprowadziło system zarządzania centralnego, tym samym szkoły przekształcono w placówki państwowe.
Po 1945 w Trzebiatowie rozwijała się polska oświata. Wprowadzono powszechny obowiązek szkolny oraz centralny zarząd nad rozwojem edukacji (1945). W mieście do reformy oświaty w 1999 powstały szkoły podstawowe, średnie i zawodowe. Wskutek zmian oświatowych zostało utworzone gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne. Rozwinęło się także szkolnictwo prywatne i dla pracujących.
Schyłek średniowiecza Pierwsze wzmianki źródłowe thumb|Przy kościele mariackim usytuowana była szkoła łacińska do 1830/1832 Pierwsza wzmianka o istnieniu placówki w Trzebiatowie pochodzi z dokumentu wystawionego przez opata białobłockiego Arnolda, datowanego na 29 listopada 1328Pierwsze informacje źródłowe o szkole na Pomorzu Zachodnim pochodzą z 1089. , w którym mowa jest o budowie kościoła mariackiego i fundacji szkoły. Opat zastrzegł sobie na równi z radą miejską prawo wpływu na obsadę stanowiska rektora szkoły. Patronat nad placówką utrzymywał się do czasu kasaty klasztoru w 1521. Rektor szkoły pełnił jednocześnie funkcję lektora w opactwie. Niewielka wzmianka znajduje się w dokumencie z 6 grudnia 1354, wystawionym przez Johannesa biskupa kamieńskiego, w sprawie renty dla klasztoru norbertanów w Białobokach z zakupionej przez Ludolfa Webelena wsi (niem.) Robe. Z części tej renty finansowano działalność szkoły.
Szkoła łacińska Trzebiatowska szkoła łacińska, powstała w XIV w., była przeznaczona dla synów patrycjatu miejskiego. Jej celem było m.in. przygotowanie młodzieży do pracy w handlu i magistracie. Mieszczanie trzebiatowscy zabiegali, aby zapewniono ich potomkom odpowiednie wykształcenie, które wybiegałoby poza kanony wychowania kościelnego. Dlatego zamierzano powołać typ szkoły świeckiej. Projekt jednak nie doczekał się realizacji ze względu na brak zgody władz kościelnych, które w tym czasie uzurpowały sobie prawo do zakładania szkółW średniowieczu pod egidą Kościoła zakładano szkoły klasztorne, katedralne i parafialne. Wyjątek stanowiły nieliczne szkoły zakładane przez prywatnych nauczycieli. . Ustępstwem było pozwolenie na zorganizowanie w Trzebiatowie nauki na poziomach: średnim, niższym i najniższym.
Szkoła łacińska opierała swój program kształcenia na siedmiu sztukach wyzwolonych. Pierwszym etapem szkolnictwa było nauczanie pisania i czytania, gramatyki łacińskiej, zapoznanie z utworami klasycznymi. Do etapu drugiego należało nauczanie w zakresach: retoryki i dialektyki (tzw. łac. trivium, które z gramatyką stanowiło niższy stopień wykształcenia), arytmetyki, geometrii, muzyki i astronomii (tzw. łac. quatrivium, stopień wyższy). Nadto, ze względu na kształcenie młodzieży zamożnego mieszczaństwa, poszerzono program nauczania o geografię i elementy prawa. Językiem nauczania pozostawała łacina.
Czas wczesnonowożytny Działalność J. Bugenhagena thumb|left|Johannes Bugenhagen, rektor szkoły łacińskiej w Trzebiatowie Czas chluby szkoły trzebiatowskiej przypada na lata, kiedy jej rektorem był Johannes Bugenhagen, który w poł. 1504, za pośrednictwem opata norbertanów H. von Beggerowa znalazł się w Trzebiatowie, obejmując kierownictwo szkoły miejskiej. Funkcję tę pełnił nieprzerwanie do 1517 i z przerwą do 1521. Praca J. Bugenhagena była wspomagana przez A. KnöpkegoA. Knöpke w 1521 wyjechał do Rygi, gdzie propagował nauki reformacyjne. Jest znany z opracowań ordynacji kościelnej i szkolnej dla tego miasta. Za: , G. Bugenhagena (brata Johannesa) i J. Lorichiusa. Rektor ówczesnej szkoły rozszerzył program nauczania, który cieszył się szerokim zainteresowaniem, m.in. wykładał Pierwszy i Drugi list św. Pawła do Tymoteusza i Psalmy oraz przybliżał słuchaczom studia humanistyczne. Do Trzebiatowa zaczęli przybywać uczniowie m.in. z rejonów: Westfalii i Livlandu (tereny dzisiejszej Litwy i Łotwy).
W 1517 w klasztorze białobockim z inicjatywy opata J. Boldewana utworzono (łac.) Collegium presbiterorum sive sacerdotum (Kolegium kapłanów). J. Bugenhagen został powołany na stanowisko lektora. Jego wykłady były nacechowane antyklerykalizmem i nowymi teoriami teologicznymi. Wyrażał w swoich kazaniach rozczarowanie instytucją Kościoła, które uzewnętrzniło się w 1521, gdzie jawnie wystąpił z niego po zapoznaniu się z dziełami Marcina Lutra. Nowe nauki propagował wśród uczniów oraz duchownych. W tym też roku wyjechał z Trzebiatowa do Wittenbergi. Wielu nowych zwolenników reformacji opuściło miasto. W późniejszym czasie przyczynili się do jej propagowania na Pomorzu. Trzebiatów stał się głównym ośrodkiem myśli reformacyjnej, szczególnie po obradach sejmu trzebiatowskiego (13 grudnia 1534), na którym wyrażono zgodę na wprowadzenie na Pomorzu luteranizmu.
Ordynacja kościelna i administracyjna Z początkiem 1535 rozpoczęto prace nad nową ordynacją kościelną dla księstwa pomorskiego. Ogólne postanowienia zawarte w (niem.) Die Kerken – Ordenige des gantzen Pamerlandes regulowały stosunki kościelne, administracyjne i oświatowe w księstwie. Sprawom szkolnictwa poświęcono rozdział V dokumentuOrdynacja ta obowiązywała do 1565. .
Ordynacja przewidywała powstanie tzw. szkół partykularnych, obejmujących większe ośrodki miejskie. Zatrudnionych miało być min. trzech nauczycieli (łac. rector oraz baccalarrus); środki finansowe na działalność placówek miały pochodzić z kas kościelnych. Kierowników szkół miały powoływać rady miejskie wraz z diakonami i pastorami. Proponowano utworzenie przy katedrach placówek oświatowych, które prócz łaciny nauczałyby jednocześnie języka niemieckiego oraz umiejętności pisania, czytania, modlitwy, katechizmu i śpiewu. Mieli nimi zarządzać rektorzy. Zalecano również koordynację pracy szkół łacińskich i niemieckich.
Ordynacja szkolna W 1556 podczas synodu w Greifswaldzie rozpoczęto pracę nad nową ordynacją, która m.in. zakładała rozbudowę szkolnictwa pomorskiego. Pracę nad projektem zakończono w 1563. Dokument został wydany dwa lata później.
Szkoła w Trzebiatowie znajdowała się po północno-wschodniej stronie kościoła św. Marii. Masywny budynek mieścił 5 izb lekcyjnych oraz mieszkanie dla rektoraW budynku szkolnym odbywały się zajęcia do 1830/1832. Budynek szkolny, ze względu na wady konstrukcyjne i groźby zawalenia – rozebrano. . Szkoła działała pod patronatem rady miejskiej, według ordynacji z 1563 i późniejszej ordynacji szkolnej dla miasta Trzebiatów (łac.) Ordo scholae Treptoviensis ad Regam, wydanej w 1594. Nauczycielom stawiano wysokie wymagania. Musieli posiadać wykształcenie na poziomie uniwersyteckim i aprobatę miejscowego pastora oraz rady kościelnej. W latach 90. XVI w. w szkole było zatrudnionych trzech nauczycieli: rektor, kantor i (łac.) hypodidascalusa. Ówczesnym rektorem był Joachim Teske. Pensja nauczycieli kształtowała się na poziomie 16-60 guldenów. Ponadto pracownicy mieli prawo do rocznej premii (4 guldenów) oraz tzw. (niem.) Holzgeldu (6-8 groszy za ucznia).
Zajęcia szkolne odbywały się od poniedziałku do soboty, w godz. od 6 do 15, w systemie letnim i zimowym. W środy naukę rozpoczynano mszą świętą. Zajęcia w tym dniu były skrócone do godz. 10. Egzaminy odbywały się w niedziele. Prócz łaciny nauczano również greki. Do nauczania wykorzystywano powszechnie obowiązujące podręczniki na Pomorzu. Należały do nich m.in. Religion die Catechesis D. Chytraeusa, Dialogi sacri Castelliego, Katechizm M. Lutra, Lateinische Grammatik F. Melanchtona, także lektury utworów Cycerona, Terencjusza i Owidiusza.
W czasie wojny trzydziestoletniej nauczanie w szkole trzebiatowskiej było utrudnione. Problemy finansowe, wynikające z nakładania miastu przez wojska cesarskie (1630, 1636 i 1648) kontrybucje, powodowały liczne zawieszanie działalności placówki. Włączenie Trzebiatowa do Brandenburgii-Prus w następstwie pokoju westfalskiego, podpisanego w 1648 w Osnabrück, nie powodowało większych zmian programowych w nauczaniu. Nadal obowiązywał tzw. łaciński model wychowania na kanwie wychowania religijnego, który utrzymał się do końca XVIII w.Niemiecka historiografia do poł. XVII w. wymienia kolejno 26 zatrudnionych rektorów.
Pruski system nauczania thumb|left|Fryderyk Wilhelm, reformator szkolnictwa pruskiego W latach 1717, 1735 i 1763 w szkolnictwie pruskim nastąpiły zmiany. Edykty królewskie wprowadzały powszechny obowiązek szkolny dla dzieci w wieku 5–12 lat. Obowiązek ten jedynie tyczył miejscowości (w tym wsi), w których istniały placówki szkolne. Natomiast wydany przez Fryderyka Wilhelma edykt z 1734 uwzględniał obowiązek nauczania dzieci w czasie zimowym (codziennie) i letnim (raz lub dwa razy w tygodniu). W przeprowadzanej reformie szkolnej można dostrzec niedoskonałości. Brak odpowiedniej kadry pedagogicznej był uzupełniany poprzez niewykwalifikowanych pracowników, szczególnie byłych żołnierzy i inwalidówPostanowienia były regulowane na podstawie wydanego edyktu w 1779 przez Fryderyk II. .
Reformy uwzględniały również dotychczasowy sposób finansowania szkół. Każda z nich otrzymywała kapitał początkowy, który gwarantował placówkom osobowość prawną. W ślad za reformą szkolnictwa w Trzebiatowie postanowiono zlikwidować dotychczasową szkołę „pokątną” (niem.) Winkelschule. Źródła nie przekazują, kiedy została ona utworzona w mieście, jednak wiadomo, że takie (prywatne) placówki istniały na Pomorzu od poł. XV w. Nauczano w nich podstaw pisania i czytania, z ograniczonym stopniem znajomości religii. Szkołę tę zamknięto w 1734 na wniosek ówczesnego rektora Erasmusa B. Egerlanda. Innym przejawem tworzenia nowego systemu oświaty było uwzględnienie potrzeb najbiedniejszej klasy miasta. Z lat 30. XVIII w. pochodzi wzmianka, że Martin G. von Beggerow zbudował przy Kirchstrasse nr 412 w Trzebiatowie budynek z przeznaczeniem na szkołę fundacyjną dla 20 ubogich dzieci (niem.) Stiiftungsschule. Zapisał też w testamencie (1739) – 20 talarów na jej utrzymanie. Pieniędzmi miał zawiadywać kościół mariackiSygn. 9289, [w:] Archiwum Państwowe w Szczecinie. Akta Konsystorza szczecińskiego.
W XVIII-wiecznej szkole trzebiatowskiej obowiązywały podręczniki, wśród których dominowały m.in. – Allgemeine heilige und weltliche Geschichte Hardiona, Geographie Phenningsa, Naturlehre i Naturgeschichte J. J. Eberta, Grammatik Langena i dzieła Korneliusza Neposa, ponadto Listy Cycerona i De rebus gestis Alexandri Magni Kwintusa Kurcjusza Rufusa. Zajęcia w szkole rozpoczynały się o godz. 7 i trwały z przerwami do 17 (poniedziałek-piątek). Prócz obowiązkowej modlitwy nauczano śpiewu, czytano dzieciom ustępy z Biblii, prowadzono ćwiczenia z jęz. niemieckiego i łaciny (gramatyki), ponadto nauczano ortografii i kaligrafii. Zajęcia odbywały się również w soboty. Prócz modlitwy i obowiązkowego czytania Ewangelii przeprowadzano zajęcia z zakresu moralności, zasad wiary oraz arytmetyki.
Czas nowożytny thumb|left|Wilhelm von Humboldt
Nowy system oświaty