thumb|320px|Stopień Wodny Rędzin thumb|320px|Stopień Wodny Rędzin przed wybudowaniem Mostu Rędzińskiego Stopień Wodny Rędzin – stopień wodny we Wrocławiu, będący jednym ze stopni Odrzańskiej Drogi Wodnej. Stopień piętrzy wody największej z rzek przepływającej przez miasto – rzeki Odra. Zlokalizowany jest na jej dolnym odcinku we Wrocławiu, tzw. Dolnej Odrze Wrocławskiej. Jest ostatnim na Odrze stopniem wodnym w mieście. Obejmuje budowle piętrzące zlokalizowane w rejonie osiedla Rędzinod którego pochodzi nazwa stopnia wodnego, a także jazu i śluzy i Kozanów. W obrębie tego stopnia wodnego znajdują się takie budowle hydrotechniczne jak Jaz Rędzin i Śluzy Rędzin.

Elementy stopnia thumb|320px|right|Jaz Rędzin Stopień ten składa się z trzech podstawowych elementów hydrotechnicznych, tj. budowli piętrzących, a także budynków oraz obiektów pomocniczych i towarzyszących. Podstawowymi elementami tego stopnia sąwymienione począwszy od lewego, południowego brzegu rzeki (osiedle Kozanów, Las Pilczycki), do prawego, północnego brzegu (osiedle Rędzin): Jaz Rędzin Śluza Rędzin I (południowa) Śluza Rędzin II (północna). Oprócz podstawowych obiektów piętrzących stopnia, wybudowano także elementy pomocnicze i towarzyszące, tj. dwa mosty drogowe, budynki i budowle związane z obsługą stopnia, komunikacją na stopniu i administracją, budynki mieszkalne dla pracowników stopnia.

Historia thumb|320px|right|Budowa Mostu Rędzińskiego nad śluzami Obecny kształt Stopnia Wodnego Rędzin jest wynikiem realizacji inwestycji, polegającej na budowie nowej drogi wodnej oraz nowego systemu zabezpieczenia przeciwpowodziowego miasta. Inwestycja prowadzona była w latach 1913–1917tzw. II kanalizacja Odry, zrealizowana w latach 1913-1917; choć inwestycje na tym stopniu trwały także w latach następnych. Dalsza rozbudowa stopnia trwała jeszcze do roku 1942.

W 2011 roku zakończono realizację inwestycji polegającej na budowie Autostradowej Obwodnicy Wrocławia. W ramach niej wybudowano most nad Odrą w rejonie stopnia – Most Rędziński. Most ten zaprojektowano z przęsłem wantowym, a posadowienie pylonuo wysokości 122 m, na dzień budowy najwyższy pylon w Polsce zlokalizowane jest na Wyspie Rędzińskiej. Sam most przebiegał będzie nad śluzami. W związku z tak zaplanowaną budową tej przeprawy wyburzono część budynków przystopniowych na wyspie.

18 grudnia 2018 podpisana została umowa z Centrum Unijnych Projektów Transportowych na dofinansowanie przebudowy stopnia i dostosowanie go do III klasy żeglowności. Koszt projektu ma wynieść 50 012 300 zł, z czego ze środków Unii Europejskiej pochodzić będzie 42,5 mln zł. Wcześniej został wybrany wykonawca prac – konsorcjum firm Eko-Wod i Naviga-Stal.

+ Historia Stopnia Wodnego Rędzin lata obiekt wydarzenie, rodzaj robót 1913 Stopień Wodny Rędzin budowa – początek 1916 most nad śluzą I budowa 1917 Stopień Wodny Rędzin budowa – koniec budowy jazu i śluzy I 1923 Jaz Rędzin montaż torów na moście dla wyciągarek zasuw 1923 Śluza Rędzin II projekt – początek, analiza wstępna 1926 Jaz Rędzin budowa – koniec rozbudowy jazu 1925 Śluza Rędzin II projekt 1927 elektrownia wodna (niezrealizowana) projekt 1931 Śluza Rędzin II budowa – początek 1934 Śluza Rędzin II budowa – koniec 1934 most nad śluzą II budowa 1942 Śluza Rędzin II montaż wrót pośrednich 2008 Most Rędziński budowa – początek2011Most Rędzińskioddanie do użytku

Nazewnictwo W okresie powojennym, w Polsce, ukształtowało się odpowiednie nazewnictwo w odniesieniu do obiektów stopnia oraz dla obiektów towarzyszących i kanałów wodnych. Nazwy stosowane w odniesieniu do tych obiektów wywodzą się od nazwy osiedla Rędzin, które położone jest na północnym brzegu przekopu Śluz Rędzin. Dla śluz stosuje się nazwę zgodną z nazwą stopnia wodnego: Śluzy Rędzin; a dla jazu: Jaz Rędzin. Ponieważ współcześnie istniejące obiekty stopnia powstały w czasie, gdy Wrocław przynależał do Niemiec, miały również one wcześniej swoje nazwy niemieckie.

+ Nazwy współczesne i historyczne nazwa obecna nazwa niemiecka Jaz Rędzin Ransern–Wehr Śluzy Rędzin Ransern–Schleuse

Lokalizacja stopnia Stopnień ten obejmuje budowle piętrzące umiejscowione w dwóch ciekach wodnych: w korycie głównym rzeki Odra oraz na bocznym kanale wodnym, tj. przekopie wykonanym dla potrzeb przeprowadzenia szlaku wodnego i budowy śluz komorowych. Przekop ten stanowi cięciwę niewielkiego zakola rzeki, w którym to zakolu położony jest jaz. Na południe od stopnia rozciąga się teren osiedla Kozanów, a konkretnie obszar Lasu Pilczyckiego. Na północ od stopnia zlokalizowane jest osiedle Rędzin, wokół którego rozciągają się pola irygacyjne (Pola irygacyjne Wrocławia), służące miastu do oczyszczania ścieków. Na początku przekopu Rędzin, na prawym brzegu rzeki, kończy się Las Osobowicki, a na końcu tego kanału, również na prawym brzegu rzeki, zaczyna się obszar Lasu Rędzińskiego. Dojazd do stopnia i na wyspę, możliwy jest od strony północnej z osiedla Rędzin ulicą Piłkarzy.

+ Rozmieszczenie budowli stopnia element stopnia km biegu kierunek brzeg przyczółek, ramię kanał elementy pomocnicze, towarzyszące Jaz Rędzin 260,70 km Odry południowy lewy Kozanów – Las Pilczycki most jazowy, przepławka dla ryb Dolna Odra Wrocławska północny prawy Wyspa Rędzińska Śluza Rędzin I południowy lewy dwa mosty drogowebudynki: administracyjny, gospodarczy, mieszkalne Przekop Rędzin północny prawy "wyspa" rozdzielająca śluzy Śluza Rędzin II południowy lewy Przekop Rędzin północny prawy Rędzin

Miejsce w układzie funkcjonalnym thumb|320px|right|Śluza Rędzin I (południowa) Wrocław położony jest nad skanalizowanym odcinkiem rzeki Odra, co oznacza, że Stopień Wodny Rędzin jest jednym z całego ciągu stopi utrzymujących wymagany poziom wody na rzece. Poprzednimi stopniami wodnymi są odpowiednio: na Głównej Drodze Wodnej we Wrocławiu – Stopień Wodny Różankajego podstawowe budowle piętrzące to: Jaz Różanka położony na Starej Odrze i Śluza Różanka położona na Kanale Różanka na Miejskiej Drodze Wodnej we Wrocławiu – Śluza MiejskaŚluza Miejska zlokalizowana jest na Kanale Miejskim, wchodząca w skład Stopnia Wodnego Psie PoleJaz Psie Pole wchodzący również w skład Stopnia Wodnego Psie Pole położony jest za Jazem Różanka, będącego częścią Stopnia Wodnego Różanka, na Starej Odrze na Odrze Śródmiejskiej – Mieszczański Stopień Wodnyw ramach tego stopnia, na Odrze Północnej leży Elektrownia Wodna Wrocław II wraz z Jazem Elektrowni Wodnej Wrocław II, a na Odrze Południowej Elektrownia Wodna Wrocław I wraz z Jazem elektrowni wodnej Wrocław I oraz Śluza Mieszczańska na krótkim przekopie wykonanym dla potrzeb przeprowadzenia drogi wodnej Następnym stopniem wodnym na Odrze jest położony poza Wrocławiem Stopień wodny Brzeg Dolny.

Szlak wodny prowadzący przez Stopień Wodny Rędzin jest drogą wodną, w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa, tj. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie śródlądowych dróg wodnych – wykaz śródlądowych dróg wodnych; został on ujęty w wykazie śródlądowych dróg wodnych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, tzw. Odrzańską Drogą Wodną, będąca elementem międzynarodowej drogi wodnej E–30.

Obiekty podstawowe Obiekty podstawowe stopnia to obiekty utrzymujące odpowiedni, założony poziom piętrzenia na stopniu oraz realizujące inne, konkretne funkcje, do których dana budowla jest przeznaczona. Spad na stopniu dla normalnego poziomu piętrzenia wynosi: 2,0 m.

+ Obiekty podstawowe Stopnia Wodnego Rędzin nazwa ramię, kanał rodzaj data powstania podstawowe dane Jaz Rędzin Odra jaz 1917 (1926) przęsła: 30,62+54,08+30,62 m; zamknięcia: segment+zasuwy+segment Śluza Rędzin I przekop Rędzin śluza wodna 1917 wymiary: 203,1 × 12,0 m; zamknięcia: wrota wsporne Śluza Rędzin II przekop Rędzin śluza wodna 1934 wymiary: 226,0 × 12,0 m; zamknięcia: wrota wsporne

Pozostałe obiekty Wśród obiektów uzupełniających i towarzyszących zrealizowanych w obrębie stopnia wymienić należy: przepławka dla ryb przy jazie most jazowy most drogowy nad śluzą I, przy głowie górnej śluzy most drogowy nad śluzą II, przy głowie górnej śluzy budynek sterowni dla śluz, usytuowany pomiędzy śluzami inne, niewielkie budynki techniczne i gospodarcze przy budowlach hydrotechnicznych stopnia budynki administracyjne, mieszkalne i gospodarcze, na Wyspie Rędzińskiej, obecnie część z nich nie istnieje – została wyburzona.

Przy głowie górnej Śluzy Rędzin II umieszczono dwie tablice pamiątkowe: tablica poświęcona jeńcom francuskim, pracującym przy śluzie II, w latach 1941-1942, odsłonięta w latach 70., a ufundowana przez tkaczy z Lyonu, pracownikom polskim, który po II wojnie światowej, pracując przy odbudowie obiektów i przywróceniu żeglugi na Odrze stracili życie.

Most nad śluzą I powstał wraz z budową tej śluzy, w 1916 roku. Jest to most jednoprzęsłowy, od długości 34,60 m, jego rozpiętość w świetle podpór wynosi 23,10 m, a w świetle przyczółków mostu wynosi 21,96 m. Szerokość mostu wynosi 5,70 m, w tym jezdnia o szerokości 4,05 m, i dwa chodniki o szerokości 0,50 m każdy. Konstrukcja mostu to dwa stalowe dźwigary w rozstawie 5,50 m z górnym pasem parabolicznym o wysokości 4,58 m. Przyczółki mostu wykonane są jako murowane z cegły. Stalową konstrukcję mostu wykonała firma Beuchelt z Grünberg (Zielona Góra), ze stali dostarczonej przez Laurahütte, a montaż przeprowadziła firma G. Trelenberg z Wrocławia.

Również i budowa mostu nad śluzą II prowadzona była równocześnie z budową śluzy. Jest to most jednoprzęsłowy, od długości 34,05 m, jego rozpiętość w świetle podpór wynosi 22,96 m. Szerokość mostu wynosi 4,82 m, w tym jezdnia o szerokości 3,52 m, i dwa chodniki o szerokości 0,50 m każdy. Konstrukcja mostu to dwa stalowe dźwigary w rozstawie 3,20 m, blachownice o wysokości środnika 1460 mm. Pomost opiera się na belkach poprzecznych rozmieszczonych co 3,28 m. Balustrady stalowe zamocowane do pomostu w rozstawie 4,52 m mają wysokość 1,18 m.

Zobacz też Wrocławski Węzeł Wodny Stopnie wodne we Wrocławiu

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Stopień Wodny Rędzin na Fotopolska.eu

Rędzin Kategoria:Osobowice-Rędzin