Antoni Jahołkowski (ur. 1 lipca 1931 w Radomiu, zm. 1 września 1981 we Wrocławiu) – polski aktor teatralny i filmowy, teoretyk teatru, pedagog i aktor Teatru Laboratorium.
Życiorys W 1952 rozpoczął studia na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Przerwał je dla szkoły aktorskiej, której ostatecznie nie dokończył normalnym trybem. Występował jako aktor estradowy w Teatrze Rapsodycznym, następnie Rozmaitości w KrakowieAntoni Jahołkowski: Ciekawość i gotowość szukania nowego, rozmawiał Tadeusz Burzyński, [w:] Tadeusz Burzyński: Mój Grotowski, wybór i opracowanie Janusz Degler i Grzegorz Ziółkowski, posłowie Janusz Degler, Wrocław 2006, s. 147–148.. Wystąpił w filmie Jadą goście jadą... w 1962. W 1963 w trybie eksternistycznym ukończył studia na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie.
Aktor w Teatrze Laboratorium Od 1959 występował w Teatrze 13 Rzędów i Teatrze Laboratorium Jerzego Grotowskiego w Opolu, następnie we Wrocławiu – aż do samorozwiązania teatru. Brał udział we wszystkich przedstawieniach zespołu. W czasie prób nad Akropolis, gdy członkowie teatru prowadzili konkretne treningi w zakresie umiejętności aktorskich, Jahołkowski kierował ćwiczeniami ze śpiewu i muzyki. Od Studium o Hamlecie wyspecjalizował się w postaciach racjonalistów i władców (np. Król w Księciu Niezłomnym oraz Szymon-Piotr w Apocalypsis cum figuris), będących antagonistami postaci ofiarniczych (kreowanych zazwyczaj przez Ryszarda Cieślaka).
W latach 70. brał udział w działaniach parateatralnych (m.in. Special Project), współpracował przy realizacji staży z cyklu Acting Therapy Zygmunta Molika, należał także do zespołu realizującego Drzewo Ludzi.
Prowadził staże parateatralne i wykłady z metody aktorskiej, m.in. na uniwersytetach amerykańskich (Nowy Jork, Hamilton, 1977), staże i warsztaty twórcze, na przykład w Berkeley (1977), Turynie, Winterthur, Monachium, Aarhus (1980/1981). W 1981 zagrał w Teatrze Laboratorium główną rolę w quasi-spektaklu Thanatos polski. Inkantacje w reżyserii Ryszarda CieślakaKornaś Tadeusz: „Thanatos Polski” w Teatrze Laboratorium, „Pamiętnik Teatralny” 2000 z. 1–4, s. 272–283.. Choroba i śmierć Antoniego Jahołkowskiego spowodowała zaprzestanie prac przy Thanatosie polskim.
Kariera teatralna dramat autor rola reżyser teatr miejsce data premieryJadzia wdowaRyszard RuszkowskiKucharzJerzy BujańskiTeatr RozmaitościKraków22 kwietnia 1959OrfeuszJean Cocteau Azrael, ProtokulantJerzy GrotowskiTeatr 13 RzędówOpole 10 sierpnia 1959 Kain George Byron Adam Jerzy Grotowski Teatr 13 Rzędów Opole 30 stycznia 1960 Kabaret Błażeja SartraAdam Kurczyna Staruszek III, KelnerZygmunt Molik Teatr 13 Rzędów Opole 15 maja 1960 Misterium buffo według Władymira Majakowskiego Jerzy Grotowski Teatr 13 Rzędów Opole 31 lipca 1960 Siakuntala według Kālidāsy Wesołek, Rybak Jerzy Grotowski Teatr 13 Rzędów Opole 13 grudnia 1960TuryściEstrada PublicystycznaJerzy GrotowskiTeatr 13 RzędówOpole1 kwietnia 1961 Dziady Adam Mickiewicz Jerzy Grotowski Teatr 13 Rzędów Opole 18 czerwca 1961 Pamiętnik śląskiEstrada Publicystyczna Zygmunt Molik Teatr 13 Rzędów Opole 9 lipca 1961 Idiota według Fiodora Dostojewskiego Rogożyn Waldemar Krygier Teatr 13 Rzędów Opole 21 października 1961 Kordian Juliusz Słowacki Dozorca (Prezes) Jerzy Grotowski Teatr 13 Rzędów Opole 13 lutego 1962 Akropolis Stanisław Wyspiański Anioł IIZa: Jerzy Grotowski, Józef Szajna Teatr Laboratorium 13 Rzędów Opole 10 października 1962 Tragiczne dzieje doktora Fausta Christopher Marlowe Mefisto Jerzy Grotowski Teatr Laboratorium 13 Rzędów Opole 23 kwietnia 1963 Studium o Hamlecie na tekstach Williama Shakespeare’a i Stanisława Wyspiańskiego Jerzy Grotowski Teatr Laboratorium 13 Rzędów Opole kwiecień 1964 Akropolis(V wersja) Stanisław Wyspiański Izaak-Strażnik Jerzy Grotowski Teatr Laboratorium Wrocław 17 maja 1967 Ewangeliepróba otwarta opoka Jerzy Grotowski Teatr Laboratorium Wrocław 1967 Książę Niezłomny Juliusz Słowacki Król Jerzy Grotowski Teatr Laboratorium Wrocław 19 marca 1968 Apocalypsis cum figuris Jerzy Grotowski Szymon Piotr Jerzy Grotowski Teatr Laboratorium Wrocław 19 lipca 1968 Thanatos polski. Inkantacje na motywach Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego (roboczy tytuł Po Dostojewsku„Początkowo dzieło miało nosić tytuł Po Dostojewsku. Nie dlatego jednak, że zamierzano wykorzystać prozę Dostojewskiego, lecz dlatego, że chciano przekazać dylematy człowieka z taką mocą, jak robił to autor Zbrodni i kary. Pokazać człowieka rozpiętego między dobrem a władzą, zdolnego do tkliwości i miłości, a równocześnie w pełni jego okrucieństwa, wybierającego pomiędzy namiętnością i Bogiem. Doświadczenia wyniesione z lektury Dostojewskiego zderzyły się z własnymi doświadczeniami twórców.” za: ) z tekstami wierszy Adama Mickiewicza, Czesława Miłosza, Rafała Wojaczka i Reny Mireckiej, w układzie Ryszarda Cieślaka Ryszard Cieślak Teatr Laboratorium Wrocław próby z publicznością, oficjalny pokaz 28 lutego 1981
Źródło
Przypisy
Bibliografia Ludwik Flaszen: Antek, „Notatnik Teatralny” 2001 nr 22–23, s. 99–108. Antoni Jahołkowski: Ciekawość i gotowość szukania nowego, rozmawiał Tadeusz Burzyński, „Gazeta Robotnicza”, 1979 nr 263, z 22 listopada, s. 3, 5. Przedruk, [w:] „Notatnik Teatralny” 2001 nr 22–23, s. 95–98 oraz, [w:] Tadeusz Burzyński: Mój Grotowski, wybór i opracowanie Janusz Degler i Grzegorz Ziółkowski, posłowie Janusz Degler, Ośrodek Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych, Wrocław 2006, s. 147–154.\
Zobacz też Teatr 13 Rzędów Instytut im. Jerzego Grotowskiego Uniwersytet Poszukiwań Teatru Narodów Jerzy Grotowski Rena Mirecka
Linki zewnętrzne
Antoni Jahołkowski w bazie grotowski.net
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 1981 Kategoria:Aktorzy związani z Wrocławiem Kategoria:Instytut Grotowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Radomiu