Królestwo Portugalii (, ) – państwo portugalskie istniejące w latach 1139–1910, czyli pomiędzy przekształceniem Hrabstwa Portugalii w królestwo a republikańską rewolucją.
Historia lewo|mały|Bitwa pod Ourique, pędzla Domingosa Sequeiry Od 1139, po zwycięstwie w bitwie pod Ourique hrabia Portugalii, Alfons I, zaczął tytułować się królem tego państwa. W 1143 na mocy traktatu w Zamorze tytuł ten został uznany przez Alfonsa VII, króla Kastylii-Leónu. Utworzone królestwo dokonało rekonkwisty swojej części południowo-zachodniej.
W XV wieku Portugalia rozpoczęła politykę kolonialną. Odkryto wyspy Kanaryjskie, Maderę, Azory oraz Wyspy Zielonego Przylądka. W 1488 Portugalczycy, pod wodzą Bartłomieja Diasa odkryli przylądek Dobrej Nadziei. W 1498 Vasco da Gama odkrył drogę morską do Indii. W 1500 rozpoczęła się kolonizacja Brazylii.
W 1580 po śmierci króla Henryka I władcą został król Hiszpanii Filip II Habsburg (w Portugalii Filip I), w rezultacie doszło do powstania unii personalnej między Hiszpanią a Portugalią. Z pretensjami do tronu po śmierci Henryka I wystąpił Antoni de Crato (Antoni I) jednakże został on szybko odsunięty i wygnany na Azory. Prawo do tronu rościł do 1583.
W XVII wieku rządy Habsburgów spotykały się z coraz większym niezadowoleniem. Przyczynami były problemy finansowe Hiszpanii, jej porażki w wojnach, straty terytorialne imperium portugalskiego oraz zarządzenia hrabiego Olivaresa, który odebrał Portugalii i zachodnim prowincjom Hiszpanii przywileje polityczne (zraził tym samym do siebie szlachtę i duchowieństwo), a na poddanych nałożył nowe podatki. Gdy w 1640 wybuchło powstanie w Katalonii, władze Hiszpanii zwróciły się o pomoc do Portugalczyków. Doszło też do rozruchów w Lizbonie, 1 grudnia 1640 zdobyto pałac wicekrólowej a władcą Portugalii został proklamowany Jan, książę Bragança (pod imieniem Jan IV). 28 stycznia 1641 Kortezy potwierdziły jego nominację. Dało to początek nowej dynastii Bragança.
Gdy w 1807 Napoleon najechał Portugalię rodzina królewska przeniosła się do Rio de Janeiro. Ówczesny król Jan VI powrócił do Lizbony w 1821, z powodu powstania liberałów, rozpoczętego w 1820. Pozostawił władzę regencyjną w rękach swojego syna Piotra, który został zmuszony przez brazylijskich możnowładców do zwołania zgromadzenia ustawodawczego i wycofania wojsk portugalskich z Brazylii. Piotr zgodził się i został obwołany cesarzem Brazylii, a w 1822 formalnie państwo ogłosiło niezależność.
Po śmierci ojca w marcu 1826 brazylijski cesarz Piotr został królem Portugalii jako Piotr IV (zdołał nadać Portugalii konstytucję), jednakże konstytucja brazylijska nie zezwalała na piastowanie tych urzędów jednocześnie, z tego powodu abdykował na rzecz córki, Marii II. Regentem Marii miał być brat Piotra, Michał, lecz gdy ten wrócił do kraju w 1828 (przebywał na emigracji w Austrii) witany był przez lud okrzykami przychylnymi absolutyzmowi i przeciwnymi konstytucji. Gdy liberałowie, z korzystnym wynikiem wyborów do Izby Deputowanych odmówili złożenia mu przysięgi, Michał rozwiązał parlament, 18 marca przychylni mu studenci uniwersytetu w Coimbrze obwołali go królem, 25 kwietnia zrobiła to Izba Parów, a 7 czerwca zwołane przez niego Kortezy. W 1831 Piotr I ustąpił z tronu Brazylii i w 1832 rozpoczął wojnę domową przeciw bratu i jego zwolennikom (nazywanymi miguelistami), w jej efekcie Michał został obalony i zmuszony do emigracji. lewo|mały|Manuel II, ostatni król Portugalii W II połowie XIX wieku miał miejsce rozwój przemysłu, liberalizacja ustawodawstwa, wprowadzenie kodeksu cywilnego oraz w 1868 zniesienie niewolnictwa w koloniach. Tymczasem nasilały się ruchy anarchistyczne i antymonarchistyczne. 3 października 1910 doszło do wybuchu rewolucji republikańskiej. Po stronie republikanów stanęło ok. 2000 żołnierzy. Wsparcie wojskowe, jakiego oczekiwał ówczesny rząd nie nadeszło, gdyż rewolucjoniści przerwali linie telegraficzne łączące Lizbonę z resztą kraju. Republikanie odcięli również drogę kolejową, by jednostki wojskowe nie dotarły na czas. 5 października oficjalnie proklamowano Republikę Portugalską.
Zobacz też Historia Portugalii Władcy Portugalii
Przypisy
Kategoria:Historia Portugalii Portugalia Portugalia