Jan „Jaśko” z Melsztyna (Melsztyński) herbu Leliwa (zm. 1380 lub 1381) – główny doradca króla Kazimierza Wielkiego (od 1333), łowczy krakowski (1335–1339), kasztelan wojnicki (1343–1345), wojewoda sandomierski (1361)Jan (Jasiek) Melsztyński Internetowy Polski Słownik Biograficzny, kasztelan krakowski (1366).
Życiorys Syn Spycimira Leliwity, brat Rafała z Tarnowa. Od niego wywodzi się ród Melsztyńskich, a jego brat Rafał – był założycielem rodu Tarnowskich.
Za panowania króla Władysława Łokietka walczył z najazdem wojsk króla czeskiego Jana Luksemburskiego. Towarzyszył królowi polskiemu ze swoim zastępem rycerzy w wyprawie celem odzyskania Śląska, walcząc m.in. w bitwie pod Kościanem, gdzie wedle relacji dał tam wiele dowodów swego męstwaSz. Starowolski, Wojownicy Sarmaccy, przekład, wstęp i przypisy S. Starnawski, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979, s. 143.. Walczył też na Pomorzu. Na początku panowania króla Kazimierza, zwanego później Wielkim, tj. w 1333 całe zgromadzenie dostojników wyznaczyło go na opiekuna młodocianych doradców króla.
Skupiał się na zapewnieniu Polsce bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego. Po otruciu w 1340 przez ruskich bojarów księcia Rusi Halicko-Włodzimierskiej Bolesława Jerzego z dynastii Piastów skłonił króla Kazimierza Wielkiego do przyjęcia sukcesji po nim, w wyniku czego Polska interweniowała militarnie, zajmując w 1340 księstwo i jego stolicę Lwów, włączone następnie do Polski. Jan Melsztyński służył w tej wyprawie zarówno radą, jak i męstwem osobistym.
Z Zofią (Ofką), prawdopodobnie pochodzącą z Książa, miał córkę Jadwigę Pilecką, matkę Elżbiety Granowskiej, żony Jagiełły, oraz syna Spytka z Melsztyna, wojewodę i kasztelana krakowskiego.
Odbiór w kulturze Jaśko Melsztyński jest jednym z epizodycznych bohaterów powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego pt. "Król chłopów". Postać kasztelana krakowskiego odgrywa istotną rolę w serialu "Korona królów". Losy Jaśka przedstawione zostały w trzech pierwszych seriach produkcji. W rolę wcielił się Marcin Rogacewicz.
Przypisy
Bibliografia Jan Długosz, Jana Długosza Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego, ks. 9 (1300–1370), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009 (II wydanie). Sz. Starowolski, Wojownicy Sarmaccy, przekład, wstęp i przypisy S. Starnawski, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979 (oryginał: Simonis Starovolscii Sarmastiae Bellatores, Coloniae Agrippinae 1631). Włodzimierz Dworzaczek, Genealogia, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959.
Kategoria:Łowczowie krakowscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Melsztyńscy herbu Leliwa Kategoria:Wojewodowie sandomierscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Kasztelanowie wojniccy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Kasztelanowie krakowscy (Zjednoczone Królestwo Polskie) Kategoria:Politycy Polski średniowiecznej Kategoria:Szlachta Korony Królestwa Polskiego Kategoria:Zmarli w XIV wieku