Czudzka Flotylla Wojenna

Czudzka Flotylla Wojenna () – radziecka flotylla okrętów, działająca na jeziorze Czudzkim. Utworzona po raz pierwszy w 1919 roku podczas wojny domowej w Rosji i w tym roku rozformowana. Ponownie istniała podczas II wojny światowej, w okresie lipiec-sierpień 1941 roku. W 1944 roku jej zadania pełniła Brygada Okrętów Rzecznych Floty Bałtyckiej na Jeziorze Czudzkim, nie nosząca już nazwy flotylli.

Działania w latach 1918-1919 W chwili wybuchu rewolucji październikowej, 25 października 1917 (starego stylu) bolszewicy przejęli na Jeziorze Czudzkim pierwszy statek „Prezident”. W kwietniu 1918 rosyjska Flotylla Czudzka formalnie została wcielona do Floty Czerwonej, a 10 maja 1918 otrzymała status operacyjny. Okręty do jesieni przede wszystkim patrolowały rosyjsko-niemiecką linię demarkacyjną na jeziorze. Zadaniem flotylli było zabezpieczenie podejścia do Piotrogrodu; od 11 września była ona przydzielona Wojskowej Radzie Rewolucyjnej Frontu Północnego. 28 października 1918 jednak dowódca flotylli D. Nielidow przeszedł z trzema okrętami („Dielfin”, „Narodnik” i „Prezident”) do Pskowa, na stronę białych, wchodząc w skład Flotylli Czudzkiej "białych" siłA. Szyrokorad, Wielikaja riecznaja wojna. 1918-1920 gody (Великая речная война. 1918–1920 годы), Moskwa, Wiecze, 2006, s. 416, ISBN 5–9533–1465–5. Jednostki na jeziorze następnie przechodziły jeszcze kilkakrotnie z rąk do rąk.

21 grudnia 1918 bolszewickie jednostki flotylli zostały podporządkowane 7 Dywizji Piechoty. Flotylla współdziałała z jednostkami lądowymi przeciwko natarciu wojsk Judenicza i interwentów od maja do sierpnia 1919. Posiadała bazę w Raskopele, następnie w Wałdaju. Została rozwiązana w 1919.

Działania w 1941 roku Flotylla została sformowana ponownie 3 lipca 1941 rokuK. Strelbickij, Rzeczne..., s.35 na jeziorze Czudzkim z dywizjonu okrętów szkolnych (3 kanonierki, 13 kutrów artyleryjskich, 6 uzbrojonych parowców i innych jednostek). Główną bazą flotylli był na początku Gdow, potem Vasknarva, a w końcu Mustvee.

thumb|Zdjęcie satelitarne jeziora Czudzkiego Flotylla wspierała oddziały 11 Armii w obronie Gdowa, prowadziła też rozpoznanie. Wszystkie kanonierki Flotylli odniosły w toku działań uszkodzenia od ataków lotnictwa. Po wycofaniu się wojsk Armii Czerwonej z Gdowa, okręty flotylli odeszły do źródeł rzeki Narwy i 13 sierpnia na rozkaz dowództwa zostały samozatopione. Załogi Flotylli działały na froncie pod Kingisepp, a potem przeszły do Leningradu.

Flotylla oficjalnie brała udział w działaniach bojowych do 18 sierpnia 1941, a 27 sierpnia 1941 roku została rozwiązana.

Skład flotylli W skład flotylli wchodził dywizjon kanonierek w składzie czterech okrętów (byłe estońskie kanonierki, przemianowane na „Narowa”, „Issa”, „Plussa” i „Embach”), okręt łącznikowy „Uku”, parowiec „Narowa Nr 2”, 13 kutrów motorowych i 6 parowców (rzecznych i jeziornych).

Okręty: „Embach” – kanonierka (wyporność 144 t, 2 działa 45 mm), zatopiona 13 sierpnia 1941S.W.Patjanin: Korabli Wtoroj Mirowoj wojny. Wojenno-morskoj fłot SSSR, „Morskaja Kampania” nr 3(24)/2009, s. 60 . „Issa” – kanonierka (wyporność 291 t, 2 działa 76 mm), zatopiona 11 sierpnia 1941. „Plussa” – kanonierka bocznokołowa (wyporność 150 t, 2 działa 45 mm), zatopiona 11 sierpnia 1941. „Narowa” – kanonierka bocznokołowa (wyporność 145 t, 3 działa 45 mm), zatopiona 23 lipca 1941.

Działania w 1944 roku 18 sierpnia 1944 została sformowana Brygada Okrętów Rzecznych Floty Bałtyckiej (KBF) na jeziorze Czudzkim, z dawnego 25. Samodzielnego Dywizjonu Kutrów tej floty, w bazie Gdow, pod dowództwem kapitana II rangi A. Arżawkina. Prowadziła działania bojowe wspólnie z wojskami Frontu Leningradzkiego w operacjach ofensywnych od 18 sierpnia do 14 listopada. W skład brygady weszło 12 kutrów artyleryjskich, 6 kutrów trałowych, 31 statków i barek.

Zarówno Flotylla Czudzka, jak i brygada okrętów rzecznych KBF, posiadały nieznaczne siły, niemniej odegrały ważną rolę, wspierając wojska lądowe w operacjach obronnych i ofensywnych.

Dowódcy Czudzką Flotyllą Wojenną dowodzili: W. Samowicz (cz.p.o. i p.o. kwiecień – maj 1918, październik 1918 – styczeń 1919); D. Nielidow (czerwiec – październik 1918, przeszedł na stronę interwentów); A. Afanasjew (styczeń – maj 1919); N. Jokisz (maj – lipiec 1919); N. Awraamow (lipiec – sierpień 1941), A. Arżawkin (od maja 1944).

Przypisy

Bibliografia Mała encyklopedia wojskowa, t. I, Warszawa 1967.

Konstantin Strelbickij: Rzeczne i jeziorne flotylle wojenne marynarki radzieckiej w okresie II wojny światowej – przewodnik, "Okręty Wojenne" nr 5/98(27), s.35.

Kategoria:Flotylle radzieckie