Dziesięcionogi (Decapoda) – rząd skorupiaków wyższych liczący ponad 6000 gatunków z nadrzędu raków właściwych (Eucarida), u których zwykle pierwsza para odnóży krocznych jest przekształcona w duże szczypce. Obejmuje kraby, homary, krewetki, raki oraz kilka mniej znanych rodzin.
Nazwa pochodzi od pięciu par odnóży krocznych (pereiopody), niekiedy przystosowanych do pływania (pleopody), znajdujących się na tułowiu (pierwsza para może być przekształcona w szczypce). Na przodzie tułowia znajdują się jeszcze trzy pary odnóży tzw. szczękonóża (maxillipedes), których zadaniem jest chwytanie pokarmu. Karapaks jest zrośnięty z segmentami tułowiowymi i podzielony bruzdami na mniejsze pola.
Klasyfikacja Klasyfikacja zmieniała się wielokrotnie. Dawniej jako kryterium rozróżniające przyjmowano sposób życia i stosownie do tego wyróżniano Natantia (pływające) i Reptantia (kroczące).
Dzielą się na: długoodwłokowe (Macrura) – rak, krewetka, homar krótkoodwłokowe (Brachyura) – krab miękkoodwłokowe (Anomura) – pustelnik
Według De Grave’a (et al.) przyjęto następującą klasyfikację
Rząd Decapoda Latreille, 1802 podrząd Dendrobranchiata Bate, 1888 nadrodzina Penaeoidea Rafinesque, 1815 nadrodzina Sergestoidea Dana, 1852 podrząd Pleocyemata Burkenroad, 1963 infrarząd Stenopodidea Claus, 1872 infrarząd Caridea Dana, 1852 – krewetka właściwa nadrodzina Pleopteryxoidea Schweigert & Garassino, 2006 nadrodzina Procaridoidea Chace & Manning, 1972 nadrodzina Galatheacaridoidea Vereshchaka, 1997 nadrodzina Pasiphaeoidea Dana, 1852 nadrodzina Oplophoroidea Dana, 1852 nadrodzina Atyoidea de Haan, 1849 nadrodzina Bresilioidea Calman, 1896 nadrodzina Nematocarcinoidea Smith, 1884 nadrodzina Psalidopodoidea Wood-Mason & Alcock, 1892 nadrodzina Stylodactyloidea Bate, 1888 nadrodzina Campylonotoidea Sollaud, 1913 nadrodzina Palaemonoidea Rafinesque, 1815 nadrodzina Alpheoidea Rafinesque, 1815 nadrodzina Processoidea Ortmann, 1890 nadrodzina Pandaloidea Haworth, 1825 nadrodzina Physetocaridoidea Chace, 1940 nadrodzina Crangonoidea Haworth, 1825 infrarząd Eryonoidea de Haan, 1841 infrarząd Astacidea Latreille, 1802 nadrodzina Palaeopalaemonoidea Brooks, 1962 nadrodzina Enoplometopoidea de Saint Laurent, 1988 nadrodzina Nephropoidea Dana, 1852 nadrodzina Astacoidea Latreille, 1802 nadrodzina Parastacoidea Huxley, 1879 infrarząd Glypheidea Winckler, 1882 nadrodzina Glypheoidea Winkler, 1883 nadrodzina Erymoidea Van Straelen, 1924 infrarząd Axiidea de Saint Laurent, 1979 infrarząd Gebiidea de Saint Laurent, 1979 infrarząd Achelata Scholtz & Richter, 1995 infrarząd Polychelida Scholtz & Richter, 1995 infrarząd Anomura MacLeay, 1838 nadrodzina Aegloidea Dana, 1852 nadrodzina Galatheoidea Samouelle, 1819 nadrodzina Hippoidea Latreille, 1825 nadrodzina Kiwaoidea Macpherson, Jones & Segonzac, 2005 nadrodzina Lithodoidea Samouelle, 1819 nadrodzina Lomisoidea Bouvier, 1895 nadrodzina Paguroidea Latreille, 1802 infrarząd Brachyura Latreille, 1802 sekcja Dromiacea de Haan, 1833 nadrodzina Dakoticancroidea Rathbun, 1917 nadrodzina Dromioidea de Haan, 1833 nadrodzina Eocarcinoidea Withers, 1932 nadrodzina Glaessneropsoidea Patrulius, 1959 nadrodzina Homolodromioidea Alcock, 1900 nadrodzina Homoloidea de Haan, 1839 sekcja Raninoida De Haan, 1839 sekcja Cyclodorippoida Ortmann, 1892 sekcja Eubrachyura de Saint Laurent, 1980 nadrodzina Aethroidea Dana, 1851 nadrodzina Bellioidea Dana, 1852 nadrodzina Bythograeoidea Williams, 1980 nadrodzina Calappoidea Milne Edwards, 1837 nadrodzina Cancroidea Latreille, 1802 nadrodzina Carpilioidea Ortmann, 1893 nadrodzina Cheiragonoidea Ortmann, 1893 nadrodzina Componocancroidea Feldmann, Schweitzer & Green, 2008 nadrodzina Corystoidea Samouelle, 1819 nadrodzina Dairoidea Serène, 1965 nadrodzina Dorippoidea MacLeay, 1838 nadrodzina Eriphioidea MacLeay, 1838 nadrodzina Gecarcinucoidea Rathbun, 1904 nadrodzina Goneplacoidea MacLeay, 1838 nadrodzina Hexapodoidea Miers, 1886 nadrodzina Leucosioidea Samouelle, 1819 nadrodzina Majoidea Samouelle, 1819 nadrodzina Orithyioidea Dana, 1852 nadrodzina Palicoidea Bouvier, 1898 nadrodzina Parthenopoidea MacLeay, 1838 nadrodzina Pilumnoidea Samouelle, 1819 nadrodzina Portunoidea Rafinesque, 1815 nadrodzina Potamoidea Ortmann, 1896 nadrodzina Pseudothelphusoidea Ortmann, 1893 nadrodzina Pseudozioidea Alcock, 1898 nadrodzina Retroplumoidea Gill, 1894 nadrodzina Trapezioidea Miers, 1886 nadrodzina Trichodactyloidea H. Milne Edwards, 1853 nadrodzina Xanthoidea MacLeay, 1838 nadrodzina Cryptochiroidea Paulson, 1875 nadrodzina Grapsoidea MacLeay, 1838 nadrodzina Ocypodoidea Rafinesque, 1815 nadrodzina Pinnotheroidea de Haan, 1833
Zobacz też dziesięciornice
Przypisy
Kategoria:Dziesięcionogi