thumb|Kamień runiczny z Rök Kamień runiczny z Rök (Ög 136) – jeden z najważniejszych kamieni runicznych, znajdujący się przed kościołem w Rök w prowincji Östergötland w Szwecji.
Kamień wzmiankowany jest po raz pierwszy w 1624 roku przez Johannesa Bureusa. W połowie XIX wieku został użyty przez proboszcza parafii w Rök jako materiał budowlany i wmurowany w ścianę tamtejszego kościoła. W 1862 roku oddelegowany na miejsce intendent Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, P.A. Säve, doprowadził do wydobycia kamienia. Ustawiono go na terenie przykościelnego cmentarza, w specjalnie zbudowanym pomieszczeniu chroniącym głaz przed działaniem czynników atmosferycznych.
Głaz ma 3,82 m wysokości, 1,38 m szerokości i grubość 0,43 m. Jest częściowo wkopany w ziemię, część naziemna ma wysokość 2,5 metra. Kamień pozbawiony jest jakiejkolwiek ornamentyki, cała jego powierzchnia pokryta jest runami. Forma języka wskazuje, iż napis został wyryty w pierwszej połowie IX wieku. Większość tekstu wyryto w fuþarku młodszym, do zapisu części natomiast użyto fuþarku starszego. Napis wykonał człowiek o imieniu Varen ku pamięci swojego syna Våmoda.
Inskrypcja, odczytana po raz pierwszy pod koniec XIX wieku, sprawiała badaczom dużo problemów z powodu swojego skomplikowania. Nie jest jasne, od którego miejsca i w którym kierunku należy czytać tekst. Autor napisu nie oddzielał słów, a także unikał stawiania obok siebie dwóch takich samych run, nawet jeśli wymagały tego reguły językowe. Wersy 21–28 zostały zaszyfrowane. Dla prawidłowego odczytania wersów 21–25 trzeba zamienić wartości fonetyczne starego i nowego fuþarku. Wersy 26–28 przedstawiono natomiast w formie rebusów, wers 26 jako układ kresek, zaś 27–28 jako krzyże z kreskami na ramionach. Kreskami tymi zaznaczono numery grup i poszczególnych run w grupach.
Wyryty tekst głosi: WersTekst1aft uamuþ stonta runaʀ þaʀ2n uarin faþi faþiʀ aft faikion sunu3sakum ukmini þat huariaʀ ualraubaʀ uaʀin tuaʀ4þaʀ suaþ tualf sinum uaʀin numnaʀ t ualraubu5baþaʀ somon o umisum monum þat sakum ona6rt huaʀ fur niu altum on urþi fiaru7miʀ hraiþkutum auk tu8miʀ on ub sakaʀ9raiþ þiaurikʀ hin þurmuþi stiliʀ10flutna strontu hraiþmaraʀ sitiʀ nu karuʀ o11kuta sinum skialti ub fatlaþʀ skati marika12þat sakum tualfta huar histʀ si ku13naʀ itu uituoki on kunukaʀ tuaiʀ tikiʀ sua14þ o likia þat sakum þritaunta huariʀ t15uaiʀ tikiʀ kunukaʀ satin t siulunti fia16kura uintur at fiakurum nabnum burn17iʀ fiakurum bruþrum ualkaʀ fim raþulfs su18niʀ hraiþulfaʀ fim rukulfs suniʀ hoislaʀ fim haruþ19s suniʀ kunmuntaʀ fim birnaʀ suniʀ20nuk m--- (m)-- alu --(k)(i) ainhuaʀ -þ... ...þ ... ftiʀ fra21sagwm mogmeni (þ)ad hOaʀ igOld22iga Oaʀi gOldin d gOonaʀ hOsli23sakum ukmini uaim si burin ni24þʀ troki uilin is þat knuo knat25i iatun uilin is þat26sakum ukmini þur27sibi uia uari28ul niruþʀ
Tłumaczenie tekstu: Ku pamięci Vœmoða stoją te runy. A pisał Varinn, ojciec, dla zmarłego syna. Powiedzmy dla pamięci ludu, jakie były dwa łupy wojenne, które dwunastokrotnie wzięto w łup, obydwa razem na różnych mężach. Po wtóre mówimy, kto przed dziesięciu laty uległ losowi w wodzie przybrzeżnej wśród Ostrogotów i zmarł wśród nich z własnej winy. Wiódł Teodoryk ów dzielny, wódz wikingów, nad brzegiem Morza Śródziemnego. Siedzi teraz gotów na swym gockim koniu, z tarczą przypiętą, najprzedniejszy wśród Merowingów. Po dwunaste mówimy, gdzie koń Gunn widzi pożywienie na polu bitewnym, gdzie dwakroć dziewięciu królów leży. Po trzynaste mówimy, których to dwudziestu królów siedziało na Zelandii cztery zimy, o czterech imionach, pochodzących od czterech braci. Pięciu Valków, synów Raðulfa, pięciu Hraiðulfów, synów Ragulfa, pięciu Haislów, synów Haruða, pięciu Gunnmundów, synów Biarna. Teraz ze wszystkim opowiadam wspomnienia. Ktoś (...) Mówimy dla pamięci ludu, kto z rodu Ingvalda został odkupiony poprzez ofiarę żony. Mówimy dla pamięci ludu, któremu wojownikowi narodził się potomek. Jest to Vilen. Potrafił zmiażdżyć olbrzyma. Jest to Vilen. Powiedzmy dla pamięci ludu: Tor. Sibbi z Vi spłodził dziewięćdziesięcioletni.
Cały tekst jest mocno niejasny. Wieloznaczny sposób wyrażania myśli nie pozwala ustalić, do których osób odnoszą się poszczególne fragmenty. Nie jest także jasne, jaki cel ma nawiązanie do wcześniejszych o pięć wieków zdarzeń związanych z Teodorykiem Wielkim.
Przypisy
Rök Kategoria:Literatura staroskandynawska