Kościół pocysterski w Bad Doberan (niem. Bad Doberaner Münster) – powstał jako kościół klasztorny zakonu cystersów w Bad Doberan pomiędzy końcem XIII w. a 1368 w miejscu starszej budowli. Jest to trzynawowa bazylika z trzynawowym transeptem, prezbiterium i wieńcem kaplic w obejściu. Jako wzór budowlany posłużył kościół Mariacki w Lubece, jednak formę uproszczono – zrezygnowano z pary wież zachodnich i z zewnętrznych łęków oporowych. Dodano za to transept, którego nie ma kościół w Lubece. Na przecięciu naw wznosi się, charakterystyczna dla architektury cysterskiej, smukła sygnaturka, wysoka na 72 m.
W XIV w. kościół w Bad Doberan otrzymał cenne, zachowane do dziś, średniowieczne wyposażenie. Należy do niego ołtarz szafiasty z ok. 1300, dwustronnie rzeźbiony, jeden z najwcześniejszych znanych ołtarzy szafiastych w Niemczech. Drewniany ołtarz św. Krzyża z krucyfiksem wysokim na 15 m służył niegdyś jako przegroda pomiędzy częścią dla mnichów a częścią dla wiernych.
Z innych elementów wyposażenia kościoła wymienić należy: tabernakulum z 1370 (również jeden z najstarszych, zachowanych obiektów tego typu w Niemczech), drewnianą szafkę na kielichy z przełomu XIII i XIV w. i ołtarz Bożego Ciała Młynarzy.
W kościele zachowało się też kilka średniowiecznych nagrobków, m.in. nagrobek królowej Danii Małgorzaty (zm. 1282), podwójny nagrobek króla Szwecji Albrechta meklemburskiego i jego małżonki z pocz. XV w., czy nagrobek kanclerza Samuela von Behra z 1621, dzieło F. J. Dötebera i D. Wernera, w formie rzeźby jeźdźca pod baldachimem.
Historia Münster jako kościół klasztorny thumb|Kościół ok. 1840 Książę Przybysław po przyjęciu w 1164 wiary chrześcijańskiej zezwolił pierwszemu biskupowi Schwerin, Berno na założenie klasztoru. Dokonało się to poprzez nadanie mnichom z klasztoru Amelungsborn w Dolnej Saksonii wioski Weserbergland in Althof w pobliżu Bad Doberan. W 1171 mnisi założyli klasztor, który wkrótce dzięki hojnym darowiznom wszedł w posiadanie znacznego majątku ziemskiego. Założony klasztor był pierwszym na terenie Meklemburgii. Książę Przybysław zmarł w 1178 a klasztor został już w roku następnym zniszczony w następstwie gwałtownych walk o tron, podczas których zginęło 78 ludzi. W Althof, dziś część Bad Doberan, zachowały się resztki zabudowań gospodarczych ówczesnego klasztoru. W 1186 zasiedlono ponownie Bad Doberan i odbudowano klasztor.
W 1232 powstała na terenie klasztoru niewielka romańska budowla, zastąpiona w XIII w. przez nowy kościół klasztorny. Jego budowę rozpoczęto w 1280 poprzez dobudowanie nowego korpusu do zachowanego fragmentu romańskiej świątyni. Ok. 1297 gotycka budowla w stanie surowym była gotowa i zadaszona. Ok. 1300 gotowy był ołtarz główny, w 1301 poświęcono pierwszy dzwon z brązu a dziewięć lat później ukończono wyposażenie prezbiterium. W 1368 konsekrowano klasztor. Stał się w okresie średniowiecza najważniejszym miejscem pochówku książąt meklemburskich, co jeszcze bardziej podkreślało jego polityczne znaczenie.
Sekularyzacja po nastaniu reformacji Reformacja i nauki Marcina Lutra szybko znalazły zwolenników również na terenie Meklemburgii. Do najwybitniejszych zwolenników nowej wiary należeli meklemburscy książęta Henryk V Meklemburski i Albrecht VII Meklemburski. Ten ostatni powrócił jednak wkrótce do katolicyzmu, podczas gdy jego brat Henryk V przyjął nowe wyznanie i w 1526 przystąpił do Torgauer Bund, ugrupowania książąt protestanckich na terenie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, kwestionujących postanowienia Edyktu wormackiego z 1521, skazującego na banicję Marcina Lutra i jego zwolenników.
Otwarty konflikt między braćmi doprowadził 7 maja 1520 do podziału księstwa Meklemburgii na dwie części: Schwerin i Güstrow. Klasztor w Bad Doberan znalazł się pod panowaniem Schwerin, podlegającym księciu Henrykowi V, który do wsparcia reformacji wezwał w 1521 Joachima Slütera z Uniwersytetu w Rostocku. Poprzez Slütera nawiązał on ścisły kontakt z Wittenbergą. To Slüter był tym, który pchnął naprzód dzieło reformacji w Meklemburgii. Klasztor w Bad Doberan znajdował się pod ochroną księcia. Podczas wizytacji zainicjowanej w 1552 przez księcia Johanna Albrechta I Meklemburskiego opublikowano zrewidowany luterański kodeks kościelny, który m.in. regulował sprawy sekularyzacji klasztorów w księstwie oraz wcielenie ich majątków do posiadłości księcia. W ten sposób dobiegła końca epoka klasztorna w dziejach klasztoru w Bad Doberan, choć w 1530 zdążył on otrzymać z rąk Karola V potwierdzenie swych przywilejów. 7 marca 1552 doszło do ugody między piastującym urząd opatem Nikolausem Peperkornem a księciem. Opat potwierdził księciu, że przekazuje mu dobrowolnie klasztor wraz z posiadłościami. Opat ze swym nadal żyjącym bratem udali się z powrotem do siostrzanego klasztoru cystersów w Pelplinie. Jednak już wcześniej doszło do wyraźnego spadku znaczenia klasztoru w Bad Doberan, kiedy to jego duchową supremację przejął założony w 1419 uniwersytet w Rostocku. W Bad Doberan ustanowiono zarząd książęcy a klasztor przeszedł w posiadanie dowódcy książęcego Jürgena Rathenowa. Z klasztoru usunięto relikwie, doszło do zniszczenia jego zespołu. Książę Ulryk Meklemburski (1527-1603) postanowił ukrócić ten proceder i uratować klasztor. Wkrótce potem na polecenie jego małżonki, księżnej Elżbiety rozpoczęto renowację obiektu. W 1564 ustanowiono Hermanna Kruse pierwszym ewangelickim proboszczem Bad Doberan a kościół klasztorny konsekrowano jako luterański kościół parafialny.
Dzieje kościoła po wojnie trzydziestoletniej Kościół i klasztor zniosły stosunkowo dobrze czas sekularyzacji, nie odnosząc większych uszkodzeń. Dopiero w 1637, podczas wojny trzydziestoletniej, zespół kościelno-klasztorny został splądrowany i zniszczony. Rok później rozpoczęły się prace zabezpieczające na dachu i we wnętrzu świątyni. Pod koniec wojny trzydziestoletniej niektóre budynki klasztorne zostały zburzone.
W latach 1883–1896 zespół klasztorny został na polecenie wielkiego księcia Fryderyka Franciszka II odrestaurowany w stylu neogotyckim przez Gotthilfa Ludwiga Möckela, który w już 1877 wyremontował klasztorne ossuarium. Malowidła wnętrz były dziełem Karla Christiana Andreae; zostały one usunięte na korzyść malowideł pierwotnych podczas kolejnych renowacji kościoła, jakie miały miejsce w XX w.
Dzieje kościoła po drugiej wojnie światowej Podczas drugiej wojny światowej zespół kościelno-klasztorny nie odniósł zniszczeń. W latach 70. i 80. XX w. przeszedł on generalne restauracje jako pomnik kultury narodowej o międzynarodowym znaczeniu artystycznym.
W latach 2002–2008, już w zjednoczonych Niemczech, miała miejsce kolejna, zakrojona na szeroką skalę restauracja. Postanowiono, że budynek kościoła, obok funkcji sakralnej będzie pełnił również rolę kulturalną (sala koncertowa, muzeum sztuki), jako że rocznie odwiedza go ok. 200 000 gości.
W 2009 odnowiono dachy na kaplicach i sklepienie nad emporą organową, wzmocniono więźbę dachową nad nawami bocznymi. Dzięki zebranym datkom odrestaurowano też ołtarz św. Krzyża.
Na 2010 zaplanowano konserwację i restaurację ołtarza głównego.
Architektura thumb|Romański fragment kościoła Przykładami architektonicznymi dla powstającego kościoła klasztornego w Bad Doberan były: kościół Mariacki w Lubece, kościół św. Mikołaja w Stralsundzie i kościół Mariacki w Rostocku.
Nawa główna kościoła ma 11 m szerokości, 76 m długości wewnętrznej i wznosi się na wysokość 26 m nadając wnętrzu bardziej kameralny charakter, niż we wspomnianych kościołach, których sklepienia wznoszą się znacznie wyżej. Nawy boczne sięgają połowy wysokości nawy głównej. Bazylikową formę ma również transept. Kościół w Bad Doberan z założeniem na planie krzyża łacińskiego i poligonalnie zamkniętym prezbiterium z wieńcem pięciu kaplic stanowi przykład zmysłu formy i zasadniczych technicznych przemyśleń jego budowniczych. Zgodnie z regułą zakonu cystersów dotyczącą architektury kościół nie ma wieży zachodniej ani większych dzwonów a jedynie sygnaturkę, która swój obecny kształt zawdzięcza rekonstrukcji dokonanej pod koniec XIX w. przez Gotthilfa Ludwiga Möckela. Znajdują się w niej obecnie dwa dzwony o tonacjach fis i a. Większy dzwon został odlany ze stali w 1960, waży ok. 1100 kg i nosi inskrypcję: „Er ist unser Friede“ (pol. „On jest naszym pokojem“. Mniejszy dzwon, ważący 560 kg jest drugim najstarszym dzwonem swego rodzaju na terenie Meklemburgii; został odlany w 1301. Napis na nim (wytłoczony lombardzką majuskułą) głosi: „Im Jahre des Herrn 1301 wurde diese Glocke gegossen am ersten Dezember, unter dem Abt Johannes von Elbing“ („Pierwszego grudnia Roku Pańskiego 1301 dzwon ten został odlany, za opata Johannesa von Elbing“).
Za dzisiejszym portalem głównym, który zbudowany został w latach 1884-1891 rozciąga się kapitularz. Zachowała się też romańska ściana tęczowa z 1220. Nawa główna zamknięta jest od zachodu fasadą zwieńczoną dekoracyjnym, trójkątnym szczytem oraz flankowaną jedną boczną wieżyczką ze schodami w środku prowadzącymi z nawy bocznej na chór. Obecna forma fasady pochodzi z 1350. Na prawo od wieżyczki ze schodami znajdują się pozostałości romańskiego kościoła z łukowym portalem, arkadkowym fryzem i zachowaną połową szczytu schodkowego. Widniejąca w szczycie rozeta i proporcje wielkości sygnaturki w stosunku do całości budowli to również efekt wspomnianej XIX-wiecznej rekonstrukcji dokonanej przez Möckela.
Portal północny, pochodzący z ok. 1300 prowadził niegdyś na cmentarz zakonny. Na północ od niego znajduje się wczesnogotyckie ossuarium z 1250, w którym składano kości zmarłych mnichów zabierane z cmentarza. Ossuarium również było poddane kompleksowej restauracji w 1883, podczas której gruntownie przemalowano wczesnogotyckie malowidła ścienne, znajdujące się w jego wnętrzu. Dodana wówczas latarnia w formie małej, prześwitującej wieżyczki nad sklepieniem budynku jest obecnie zakryta przez dach namiotowy i widoczna tylko od wewnątrz.
Wyposażenie Ołtarz główny thumb|Ołtarz główny, sakramentarium i szafka na naczynia liturgiczne (po lewej). Ołtarz główny (ok. 1300), wczesny przykład poliptyku jest najstarszym tego typu dziełem w historii sztuki. Ma on typowo historyczne pochodzenie: od kamiennej nastawy ołtarzowej z jednej strony i od relikwiarza z drugiej. Ołtarz ma, nie licząc pinaklowych wieżyczek, 4 m wysokości i był restaurowany, podobnie jak kościół, pod koniec XIX w. Część środkową ołtarza tworzy późnogotycki, siedmioosiowy rząd arkad ozdobiony wimpergami, zawierający niegdyś relikwie. Nad tą częścią wznoszą się trzy misternie profilowane wieżyczki w formie pinakli, z którymi ołtarz ma łącznie 6 m wysokości. Na górnych częściach skrzydeł ołtarza jest umieszczony rząd figur przedstawiających sceny ze Starego i Nowego Testamentu zgodnie z typologią biblijną. Figury przypominają elegancją pozy i ubioru te z katedr francuskich. Ich pochodzenie jest nierozstrzygnięte (lubeckie lub westfalsko-magdeburskie). Rząd figur w części dolnej ołtarza, przedstawiający kilku świętych i scenę koronacji Maryi, jest młodszej proweniencji (przed 1368) i różni się tak stylistycznie jak i treściowo od figur z części górnej.
Sakramentarium Z lewej strony ołtarza głównego stoi najstarsze sakramentarium w Niemczech. Ma ono formę gotyckiej wieży wysokiej na 11,6 m, pochodzi sprzed 1368 i zostało wyrzeźbione w drewnie dębowym. Styl figur (od dołu ku górze: postacie ze Starego Testamentu, postacie z Nowego Testamentu, święci) jest podobny do tych z ołtarza św. Krzyża.
Szafka na naczynia liturgiczne Do wybitnych dzieł sztuki składających się na średniowieczne wyposażenie kościoła należy szafka na naczynia liturgiczne (ok. 1300), dziś znowu stojąca na swym pierwotnym miejscu po lewej stronie ołtarza głównego, za sakramentarium.