Psychoterapia humanistyczna – nurt w psychoterapii wywodzący się z psychologii humanistycznej, określanej jako „trzecia siła” (obok psychoanalizy i behawioryzmu). Łączy różne szkoły terapeutyczne oparte na wspólnych założeniach: wierze we wrodzoną tendencję człowieka do rozwoju i samorealizacji, holistycznym ujęciu osoby oraz nacisku na subiektywne doświadczenie i relację terapeutyczną.
Wspólne założenia Podejścia humanistyczne, mimo różnic w technikach, dzielą kilka podstawowych przekonań: człowiek posiada wrodzoną zdolność do wzrostu i samoregulacji, doświadczenie subiektywne (fenomenologiczne) jest podstawowym przedmiotem zainteresowania, relacja terapeutyczna, oparta na autentyczności i szacunku, stanowi główny czynnik zmiany, terapia koncentruje się na teraźniejszości i na całości doświadczenia (myśli, emocje, ciało, relacje), terapeuta nie pełni roli eksperta od pacjenta, lecz towarzyszy mu w procesie odkrywania siebie.
Główne podejścia Psychoterapia zorientowana na klienta
Opracowana przez Carla Rogersa, opiera się na trzech warunkach terapeutycznych: empatycznym rozumieniu, bezwarunkowej akceptacji (unconditional positive regard) oraz autentyczności (kongruencji) terapeuty. Rogers odrzucał interpretację i dyrektywność, uznając, że sam klimat relacji terapeutycznej uruchamia w kliencie wrodzoną tendencję aktualizacyjną.
Psychoterapia Gestalt
Stworzona przez Fritza Perlsa, Laurę Perls i Paula Goodmana. Zakłada, że zdrowie psychiczne wymaga pełnego kontaktu z aktualnym doświadczeniem. Terapeuta wspiera świadomość tu i teraz, pracując z przerywaniem cyklu kontaktu i z niedokończonymi sytuacjami (unfinished business).
Psychoterapia egzystencjalna
Wywodzi się z filozofii egzystencjalnej (Kierkegaarda, Heideggera, Sartre’a). Koncentruje się na fundamentalnych zagadnieniach ludzkiej egzystencji: wolności i odpowiedzialności, śmierci, izolacji i poszukiwaniu sensu. Wśród głównych przedstawicieli: Rollo May, Irvin Yalom, Emmy van Deurzen.
Logoterapia
Stworzona przez Viktora Frankla, oparta na założeniu, że podstawową motywacją człowieka jest wola sensu (Wille zum Sinn). Frankl rozwinął tę koncepcję m.in. na podstawie doświadczeń z obozów koncentracyjnych. W praktyce klinicznej logoterapia stosuje techniki takie jak derefleksja i paradoksalna intencja.
Focusing Metoda opracowana przez Eugene’a Gendlina, ucznia Rogersa. Polega na kierowaniu uwagi na odczucie cielesne (felt sense) – niewyraźne, przedsłowne poczucie związane z danym przeżyciem. Gendlin wykazał, że zdolność do takiego wewnętrznego odczuwania koreluje z pozytywnymi wynikami terapii, niezależnie od orientacji terapeuty.
Psychodrama
Stworzona przez Jacoba Levy Moreno. Wykorzystuje odgrywanie ról, techniki sceniczne i dynamikę grupową do eksploracji problemów psychologicznych. Kluczowe techniki to zamiana ról, lustro i sobowtór (double). Psychodrama jest jedną z najstarszych form psychoterapii grupowej.
Terapia skoncentrowana na emocjach Opracowana przez Lesliego Greenberga, łączy elementy podejścia rogersowskiego, terapii Gestalt i teorii przywiązania. Opiera się na założeniu, że emocje są centralnym systemem adaptacyjnym, a zmiana terapeutyczna zachodzi przez uświadomienie, regulację i transformację schematów emocjonalnych.
Skuteczność Metaanalizy wskazują, że terapie humanistyczno-doświadczeniowe wykazują skuteczność porównywalną z innymi uznanymi podejściami psychoterapeutycznymi, choć liczba badań RCT jest mniejsza niż w przypadku terapii poznawczo-behawioralnej.
Zobacz też psychologia humanistyczna psychoterapia zorientowana na klienta Psychoterapia Gestalt psychoterapia egzystencjalna
Przypisy
Kategoria:Psychoterapia