Zegrze (nazwa oboczna: Zegrze Północne) – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Serock położona nad Jeziorem Zegrzyńskim 27 km od centrum Warszawy i 16 km od jej granic.
Zegrze uzyskało lokację miejską przed 1400 rokiem, zdegradowane przed 1540 rokiemRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 86–87.. Do 1954 istniała gmina Zegrze. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego. Z Zegrzem sąsiadują Nieporęt, Jadwisin oraz Zegrze Południowe.
Przez Zegrze przebiega droga krajowa nr 61, na całym odcinku, w granicach miejscowości, dwujezdniowa.
W Zegrzu funkcjonuje Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki.
Historia Wieś targowa położona nad Narwią (w wyniku budowy w 1963 r. zapory w Dębem istnieje obecnie Jezioro Zegrzyńskie), istniejąca już w XII wieku, a wzmiankowana na piśmie w XIV w. Do XVII w. nazywana Zgierz, co było staropolskim określeniem brodu. Początkowo własność Strumiłło-Zgierskich, od połowy XVII wieku należała do rodu Krasińskich, w 1862 przeszła na rzecz Radziwiłłów. Później odkupiona przez rząd rosyjski celem wzniesienia twierdzy uzupełniającej od północy umocnienia Warszawskiego Rejonu Fortecznego: Twierdzy Modlin i Twierdzy Warszawa.
W czasie II wojny światowej w ramach prowadzonej przez okupanta niemieckiego akcji zagłady Żydów mieszkańców pochodzenia żydowskiego deportowano do getta w Legionowie.
Po wojnie 13 czerwca 1963 roku oficjalnie otwarto plażę w Zegrzu i stał się to punkt docelowy weekendowych wyjazdów warszawiaków. W miejscowości znajduje się pałac myśliwski z XIX wieku (obecnie Hotel Pałac Zegrzyński) oraz kasyno. Cennym, acz niewykorzystanym turystycznie zabytkiem są forty twierdzy: Umocnienie Duże oraz Umocnienie Małe, zwane także fortami „Ordon” i „Karlinek”.
Obecnie Umocnienie Duże zostało przejęte przez Narodowy Bank Polski jako miejsce pod budowę skarbca, gdzie złożone mają być rezerwy NBP oraz zlokalizowany Centralny Ośrodek Komputerowy. W Zegrzu znajduje się Parafia wojskowa św. Gabriela Archanioła w Zegrzu.
Galeria
Przynależność administracyjna + Przynależność administracyjna poszczególnych części skupiska zegrzyńskiego Przynależność administracyjnaMiejscowość współczesnaSkładoweLudn. 19211921193319431952195419701973 Zegrze (Północne)Zegrze-Park, folwark57 gmina Zegrze powiat pułtuski województwo warsz. gromada Zagroby gmina Nieporęt
powiat warszawski
województwo warszawskie gromada Zegrze gmina Nieporęt
dystrykt warszawski
GG gromada Zegrze gmina Nieporęt powiat nowodworski województwo warszawskie gromada Wieliszew powiat nowodworski województwo warszawskie gromada Serock powiat nowodworski województwo warszawskie sołectwo Zegrze Północne gmina Serock powiat nowodworski województwo warszawskieZegrze, os. wojsk., cz. północna237 Zegrze PołudnioweZegrze, os. wojsk., cz. południowa172 gmina Nieporęt powiat warszawski województwo warszawskie gromada Nieporęt powiat nowodworski województwo warszawskie sołectwo Zegrze Południowe gmina Nieporęt powiat nowodworski województwo warszawskieZagroby, wieś223Rybaki, wieś197
Zobacz też Zegrze (przystanek kolejowy) Zegrze Pomorskie Zegrze Południowe
Przypisy GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().
Linki zewnętrzne Twierdza Zegrze – fortyfikacje
Kategoria:Dawne miasta w województwie mazowieckim
Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku