Kazimierz Braun (ur. 29 czerwca 1936 w Mokrsku Dolnym) – polski reżyser teatralny, pisarz, profesor nauk humanistycznych.
Życiorys Ukończył dwa kierunki studiów: filologię polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1958) oraz reżyserię dramatu w Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie (1962). Doktoryzował się na UAM w Poznaniu (1971), stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych (ze specjalnością: teatrologia) uzyskał na Uniwersytecie Wrocławskim (1975), a w 1992 nadano mu tytuł profesora. W latach 1982–1986 był profesorem wizytującym na kilku uczelniach w USA, a od 1989 profesorem na University at Buffalo (stan Nowy Jork), obecnie emerytowanym.
Jako reżyser zadebiutował w teatrze w 1961, w telewizji w 1962. Reżyserował w Teatrze Polskim w Warszawie, Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu, Teatrze im. Ludwika Solskiego w Tarnowie, w teatrzech łódzkich, Powszechnym i Nowym,oraz za granicą m.in. w USA, Irlandii, Kanadzie, Niemczech. W latach 1967–1971 był dyrektorem artystycznym Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie, w latach 1971–1974 dyrektorem naczelnym i artystycznym tamże, w latach 1975–1984, dyrektorem naczelnym i artystycznym Wrocławskiego Teatru Współczesnego, skąd został zwolniony przez władze z powodu działalności opozycyjnej. Od 1985 pracował i mieszkał w USA. Reżyserował m.in. w The Guthrie Theatre w Minneapolis, Odyssey Theatre w Los Angeles, Chicago Actors Ensemble, Kavinoky Theatre w Buffalo oraz na uniwersytetachKto jest kim w Polsce, Edycja 1, Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 88–89. Edycja 2, 1989, s. 127. Edycja 3, 1993, s. 75. Edycja 4, Warszawa: Wydawnictwo PAI, 2001, s. 81–82; Kto jest kim we Wrocławiu, Wrocław: Wydawnictwo FOX, 1999, s. 43–44; Marta Fik, Trzydzieści pięć sezonów, Warszawa: WAiF, 1981. s. 291; Informator Nauki Polskiej. Uczeni polscy za granicą, tom 5, Warszawa: Ośrodek Przetwarzania Informacji, 2006, s. 35–36; Małgorzata Semil, Elżbieta Wysińska, Słownik Teatru Współczesnego, Warszawa: WAi F,1990, s. 38–39, drugie wydanie: Warszawa: PAN, Instytut Sztuki, 1980, s. 45–46; Złota Księga Nauk Humanistycznych, Gliwice: Mastermedia, 2013, s. 32; Theatrical Directors, Westport – London: Greenwood Press, 1994, s. 52–53; Who is Who in Polish America, New York: Bicentennial Publishing Corporation, 1996; Kazimierz Braun, International Artistic Advisor, Ambassador Theatre International Center, zoom.info, 2015; Five Thousand Personalities of the World, Raleigh, North Carolina: The American Biographical Institute, 1992, s. 50; International Who’s Who of Intellectuals, Cambridge, England: International Biographical Centre, 1992, s. 84–85; Men and Women of Distinction, Cambridge, England: International Biographical Centre, 1984, s. 56; Kazimierz Braun, Two Thousand Notable American Men, Raleigh, North Carolina: The American Biographical Institute, 1992, s. 36; Who’s Who in the World, Marquis Who’s Who, New Providence, New Jersey: A Reed Reference Publishing Company, 1994, s. 138; Kazimierz Braun, www.culture.pl [dostęp 2014-05-23]; Kazimierz Braun, www.poles.pl [dostęp 2014-05-23]..
Do jego najwybitniejszych prac zaliczano cykle przedstawień według sztuk C. Norwida (15 widowisk)Antoni Dunajski, Kazimierz Braun wobec Cypriana Norwida, w: Kazimierz Braun, Mój teatr Norwida. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014. s. 12–32., T. Różewicza (19 widowisk, w językach polskim i angielskim)Justyna Hoffman, Grand Drame – Grand Théâtre w: Kazimierz Braun, Mój teatr Różewicza. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2013, s. 15–62., Shakespeare’a (12 widowisk w językach polskim i angielskim)Kazimierz Braun, Z szekspirowskiego archiwum reżysera, w: Andrzej Żurowski, Szekspiromania, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2013, s. 103–121., oraz Dziady A. Mickiewicza (dwukrotnie) oraz Dżuma według A. Camusa, Anna Livia według J. Joyce’a, Operetka W. Gombrowicza i inne.
Wykładał m.in. na Uniwersytecie Wrocławskim, New York University, Uniwersytet Kalifornijski (kampus w Santa Cruz) i University at Buffalo. Prowadził warsztaty reżyserskie w USA, Polsce, Irlandii i Wielkiej Brytanii. Współpracował z zespołami polskimi w USA i Kanadzie. Jest członkiem Związku Artystów Scen Polskich, Związku Literatów Polskich, PENCLUBU, Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, członkiem honorowym, Instytutu Oskara Haleckiego w Kadzdzie, Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, International Theatre Institute, International Federation for Theatre Research
W swoich pracach teatralnych odwołuje się do tradycji Appii, Craiga, Wyspiańskiego i Osterwy. Tworzy przedstawienia w oparciu o swą ideę „Teatru wspólnoty”Justyna Hoffman, Wielki teatr wspólnoty we Wrocławiu, w: Droga Kazimierza Brauna, pod red. Justyny Brylewskiej, Toruń: Wyd. A. Marszałek 2006, s. 107–178; Krzysztof Sielicki, Podążać za sensem słowa, w: Horyzonty teatru. Szkice o twórczości Kazimierza Brauna, pod red. Elżbiety Kosarzeckiej, Toruń: Wyd. A. Marszałek, 2004, s. 129–140; Kazimierz Braun, Teatr Wspólnoty, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1972., dążąc do przemienienia aktorów i widzów w jedną twórczą grupę. Osiąga to poprzez wytworzenie specjalnych relacji międzyludzkich w czasie akcji widowiska, jak również budując przestrzeń teatralną, która łączy wszystkich obecnych. W swoich utworach prozatorskich i dramatycznych Braun posługuje się stylistyką i środkami wyrazowymi „fikcji historycznej”, w której prawdziwe zdarzenia i prawdziwe postaci służą jako fundament do zbudowania skomplikowanej rzeczywistości symbolicznej i duchowej. W swoich pracach poświęconych historii teatru wydobywa zależności między estetyką a społecznym i politycznym kontekstem życia teatralnego. Tłumaczył z angielskiego, francuskiego i włoskiego na polski, oraz z polskiego, francuskiego i rosyjskiego na angielski.
Życie prywatne Jego rodzicami byli Juliusz Braun, profesor, działacz katolicki, więzień stalinowski, oraz Elżbieta, z domu Korwin-Szymanowska (oboje zmarli w 1990). Stryjami Kazimierza byli Jerzy i Kazimierz, a ciotką (siostrą ojca) Jadwiga Domańska.
Ożenił się z Zofią Reklewską, pisarką i teatrologiem. Ich dziećmi są Monika Braun, pisarka i nauczycielka akademicka, Grzegorz Braun, reżyser filmowy, publicysta, poseł IX i X kadencji, Polski Poseł do Parlamentu Europejskiego, oraz Justyna Braun, nauczycielka akademicka. Ich wnukami są Anna, Joanna, Aniela, Zofia, Elżbieta, Aleksander, Helena, Jerzy.
Kariera zawodowa (wybór) ŹródłoHoryzonty teatru III. Bibliografia Kazimierza Brauna, oprac. Barbara Bułat, Toruń: Wyd. A. Marszałek, 2014, s. 5–8. Asystent reżysera (Erwina Axera), Teatr Współczesny w Warszawie, 1958–1961 Reżyser, Teatr Wybrzeże, Gdańsk, 1961–1964 Reżyser, Teatr Polski w Warszawie, 1961–1964 Reżyser, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, 1965–1967 Dyrektor artystyczny, Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, 1967–1972 Dyrektor naczelny i artystyczny, Teatr im. Osterwy, Lublin, 1972–1974 Dyrektor naczelny i artystyczny, Wrocławski Teatr Współczesny, 1975–1984 Docent, Uniwersytet Wrocławski, 1975–1985 Docent, PWST Kraków/Wrocław, 1977–1985 Visiting Professor, New York University, 1985 Visiting Professor, Swarthmore College, 1985–1986 Regents Professor, Uniwersytet Kalifornijski, 1986 Associate Professor, University at Buffalo, 1987–1989 Professor University at Buffalo, 1989–2016 Profesor nauk humanistycznych, 1992
Prace reżyserskie (wybór) ŹródłaHoryzonty teatru III. Bibliografia Kazimierza Brauna, oprac. Barbara Bułat, Toruń: Wyd. A. Marszałek, 2014, s. 278–294. 1961, Mrożek, Karol, Na pełnym morzu, Strip-tease, Gdańsk 1962, Norwid, Pierścień wielkiej damy, Warszawa (także Teatr Telewizji, 1963) 1962, Szaniawski, Dwa teatry (także Teatr Telewizji, 1972) 1963, Brecht, Kaukaskie kredowe koło, Gdańsk 1963, Shakespeare, Romeo i Julia, Warszawa 1965, Wyspiański, Wesele, Toruń 1967, Wyspiański, Noc listopadowa, Gdańsk 1968, Shakespeare, Hamlet, Lublin (także Wrocław, 1985) 1968, Norwid, Kleopatra i Cezar, Lublin (także Teatr Telewizji, 1968) 1970, Różewicz, Akt przerwany, Lublin (także Teatr Telewizji, 1970) 1970, Norwid, Za kulisami, Kraków (także Teatr Telewizji w 1966) 1971, Żeromski, Popioły, adaptacja reżysera, Teatr Telewizji 1972, Różewicz, Kartoteka (także Sofia, Bułgaria, 1978; SouthBend, Indiana, 1982) 1972, Wyspiański, Wyzwolenie, Lublin 1973, Różewicz, Stara kobieta, Lublin (także Teatr Telewizji, 1976; Dublin, Irlandia, 1983) 1975, Różewicz, Białe małżeństwo, Wrocław 1976, Joyce, Anna Livia, Wrocław 1977, Gombrowicz, Operetka, Wrocław 1978, Mickiewicz, Dziady (pełny tekst), Wrocław 1979, Różewicz, Przyrost naturalny, adaptacja reżysera, Wrocław (także Chicago, 1989) 1982, Mickiewicz, Dziady, adaptacja reżysera, Wrocław 1982, Shakespeare, Wieczór trzech króli, Wrocław (także Esslingen, Niemcy, 1982) 1983, Camus, Dżuma, adaptacja reżysera, Wrocław (także Chicago, 1988) 1984, Różewicz, Pułapka, Wrocław 1986, Ionesco, Nosorożec, Minneapolis 1987, Różewicz, Odejście głodomora, Buffalo 1988, Witkacy, Szewcy, Los Angeles 1989, Shakespeare, Król Lear, Buffalo 1990, Kazimierz Braun, Królowa Emigrantka, Toronto 1991, Shakespeare, Jak wam się podoba, Buffalo 1995, Mrożek, Tango, Konxville, Tennessee 1996, Bolt, Oto jest głowa zdrajcy, Buffalo 1999, Shakespeare, Ryszard III, Buffalo 2003, Jerzy Braun, Europa, Tarnów 2004, Kazimierz Braun, Dzieci Paderewskiego, Buffalo 2006, Brandstaetter, Upadek kamiennego domu, Tarnów 2006, Różewicz, Kartoteka rozrzucona, Buffalo 2008, Braun, Opowieści Poli Negri, Toronto 2010, Claudel, Księga Krzysztofa Kolumba, Steubenville, Ohio 2011, Braun, Cela Ojca Maksymiliana, Tarnów 2012, Braun, Tajemnice Ordonki, Toronto 2012, Greene, Moc i chwała, adaptacja reżysera, Buffalo 2013, Shakespeare, Burza, Buffalo 2016, Braun, Powrót Norwida, Tarnów Łącznie w latach 1961–2014 155 reżyserie
Książki naukowe (wybór) ŹródłoWojciech Kaczmarek, Kazimierza Brauna historia teatru, w: Szkice o twórczości Kazimierza Brauna, pod red. Elżbiety Kosarzeckiej, Toruń: Wyd. A. Marszałek, 2004, s. 55–77. 1967, Teofil Trzciński, wraz z Zofią Reklewską-Braun, PIW, Warszawa 1971, Cypriana Norwida teatr bez teatru, PIW, Warszawa 1972, Teatr Wspólnoty, Wyd. Literackie, Kraków 1975, Nowy teatr na świecie, WAiF, Warszawa 1979, Druga Reforma Teatru, Ossolineum, Wrocław 1982, Przestrzeń teatralna, PWN, Warszawa 1984, Wielka Reforma Teatru, Ossolineum, Wrocław 1994, Teatr Polski 1939–1989, Semper, Warszawa 1996, A History of Polish Theatre 1939–1989, Greenwood Press, Westport, Connecticut 2000, Theatre Directing, Mellen Press, Lewiston, New York 2003, A Concise History of Polish Theatre, Mellen Press, Lewiston, New York 2005, Krótka historia teatru amerykańskiego, Wyd. UAM, Poznań 2010, Pani Scenograf. Jadwiga Pożakowska, Muzeum Narodowe, Gdańsk 2011, Bracia Adamowiczowie, wraz z Zofią Reklewską-Braun, Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego 2013, Mój teatr Różewicza, Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego 2014, Mój teatr Norwida, Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego 2015, Dirección teatral: Arte, etica, creatividad, Univ. Nacional Autonoma de Mexico 2019, The Great Reform of Theatre in Europe, wraz z Justyną Braun, Mellen Press, Lewiston, New York 2020, Teatralizacja życia. Praktyki i strategie, Wyd. A. Marszałek, Toruń 2022, Druga Reforma Teatru. Ludzie -- idee -- zdarzenia. Wyd. Volumen, Instytut Teatralny, Warszawa 2024, Co stało się z teatrem w XXI wieku?, Wyd. A. Marszałek, Toruń 2026, Cyprian Norwid wczoraj i dzis, Wyd. A. Marszałek, Toruń Łącznie w latach 1967–2014 25 książek naukowych
Utwory literackie (wybór) 1989, Pomnik, powieść, Instytut Literacki, Paryż 1993, Helena, rzecz o Modrzejewskiej, monodram, High Park Press, Toronto 1996, Pożegnanie z Alaską, powieść, PAX, Warszawa 1996, Rzecz o Norwidzie z jego słów utkana, monodram, Bernardinum, Pelplin