Bolesław Piotr Kasprowicz (ur. 2 grudnia 1895 w Gnieźnie, zm. 9 grudnia 1982Józef Golec, Sopocki album biograficzny, Cieszn 2008, s. 110. w Sopocie) – polski ekonomista, teoretyk gospodarki morskiej.
Życiorys Syn Bolesława Michała Kasprowicza i Ewy z domu Rudlickiej. Do szkoły podstawowej uczęszczał w Gnieźnie. W 1904 r. rozpoczął naukę w Królewskim Gimnazjum w Gnieźnie[dostęp 19-08-2014]. Z uwagi na, jak wspomina w swojej książce pt. Byłem juniorem, „wiódł żywot beztroski”, został oddany pod pieczę ks. Damsa. Pobierał także naukę w Rawiczu w tzw. szkole obywatelskiej, z językiem francuskim. W 1906 r. dalszą edukację rozpoczął w tzw. Pedagogium mieszczącym się w magnackiej rezydencji Sapiehów Ostrowo pod Wieleniem (obecnie Powiat czarnkowsko-trzcianecki). Od 1910 do 1912 r. kolejną szkołą była „Szkoła Miejska” w Bydgoszczy (obecnie VI Liceum Ogólnokształcące w Bydgoszczy), najbardziej zgermanizowanym mieście w Prowincji Poznańskiej.
W 1911 r., jako uczeń 6 klasy, włączył się do pracy w tajnym Towarzystwie Tomasza Zana. Dla Kasprowicza rozpoczęło się nowe życie w konspiracji, którego hasłem była walka z wrogiem, wzajemne kształtowanie się i zaprawianie się w harcie i odporności. W 1912 r. wrócił na życzenie rodziców do Gniezna, by rozpocząć praktykę w firmie Ojca. Wyjeżdżał do Londynu, Antwerpii i Berlina. W Berlinie, nawiązał kontakty ze studentami z Gniezna i zaczął uczęszczać na wykłady z literatury polskiej prowadzone przez Aleksandra Brücknera. Nie chcąc pozostać juniorem w firmie ojca podjął decyzję o rozpoczęciu studiów ekonomicznych. Wybuch I wojny stał się dla młodego Kasprowicza powodem do opuszczenia Gniezna. Zwolniony, po kumotersku, ze służby w wojsku niemieckimi, dla „poprawy zdrowia” udał się do kilku sanatoriów, przygotowując się w tym czasie do zdania matury. W latach 1916–1918 studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Berlinie, wówczas też zaangażował się w pracę społeczną w Towarzystwie Naukowym Akademików Polaków w Berlinie, którego prezesem był Wojciech Korfanty, oraz w organizację samopomocowo-charytatywnej „Bratnia Pomoc”. Uczestniczył też w pracy wychowawczej, polityczno-narodowej wśród starszego wychodźstwa oraz w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”.
Po studiach wrócił do Gniezna, gdzie podjął pracę w firmie ojca. Angażował się w działalność gnieźnieńskiego „Sokoła”, w którym działał już w Berlinie i w niepodległościowe wydarzenia w Wielkopolsce. Będąc w Poznaniu w dniu 27 grudnia 1918 r. stał się naocznym świadkiem wybuchu powstania wielkopolskiego. Po krótkiej pracy w charakterze kierownika Ekspozytury Ministerstwa Przemysłu i Handlu w Poznaniu wstąpił do szkoły obserwatorów-lotników na Ławicy k. Poznania. Rozkazem generała Józefa Dowbora-Muśnickiego ze względu na stan zdrowia został zwolniony ze służby w lotnictwie wojskowym. Jesienią 1919 r. w wolnym już Poznaniu podjął dalszą edukację, na pierwszym polskim uniwersytecie – Uniwersytecie Poznańskim, gdzie wstąpił na kierunek ekonomiczny Wydziału Prawno-Ekonomicznego. Po egzaminach końcowych podjął dalsze studia doktoranckie u prof. Edwarda Taylora. Pracą pt. Przemysł spirytusowy b. dzielnicy pruskiej w okresie etatyzmu w maju 1922 r. uzyskał stopień doktora.
Trudna sytuacja gospodarcza w kraju, oraz rodzinnej firmy, spowodowały, że postanowił osobiście pokierować jej działalnością. W tym okresie poślubił Izabellę von Poeppinghausen. Po odzyskaniu przez przedsiębiorstwo płynności, Bolesław Kasprowicz wyjechał do Warszawy, gdzie podjął pracę prokurenta w oddziale warszawskim Zachodnio-Polskiego Zjednoczenia Spirytusowego „Zachospi”, gdzie polecono mu zorganizowanie działu zakupu i transportu dla polskiej spółki dzierżawnej w Turcji. Następnie organizuje eksportową placówkę branży spirytusowej w Gdańsku.
Pobyt w Gdańsku otwiera Kasprowiczowi nowe horyzonty. W 1930 poznaje Czesława Peche dyrektora departamentu w Ministerstwie Przemysłu i Handlu, który był bliskim współpracownikiem inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego. Toteż w grudniu 1930, z wielką aprobatą przyjmuje propozycję objęcia stanowiska dyrektora tworzącej się instytucji „Rady Interesantów Portu w Gdyni”. Równocześnie zostaje wykładowcą Instytutu Handlu Morskiego i Techniki Portowej w Gdyni. Rozpoczyna działalność publicystyczną w zakresie gospodarki morskiej. Mając wizję naukowo-badawczą, stwierdzał, że należałoby szkolić ludzi morza, prawników, transportowców i praktyków gospodarki morskiej, a jego starania pójdą w kierunku powołania na Wybrzeżu specjalistycznej wyższej uczelni ekonomicznej. W tamtym okresie był również radnym Gdyni.
Wrzesień 1939 r. zmusił Kasprowicza do opuszczenia Wybrzeża. Pod obstrzałem niemieckim, dotarł do Łubna w powiecie łęczyńskim, gdzie u swoich krewnych przebywała już jego żona. Będąc honorowym konsulem Rumunii, postanowił jednak po paru dniach pojechać do Warszawy. Został przez Niemców zatrzymany w Milanówku. Dokumenty honorowego konsula Rumunii pozwalają Kasprowiczowi na uzyskanie przepustki do Poznania, a następnie do Gdyni. Po informacji, że gestapo aresztowało nieomal całą inteligencję gdyńską Bolesław Kasprowicz ponownie jako konsul uzyskuje zgodę na wyjazd z Gdyni. Po wielu perypetiach przez Bydgoszcz i Poznań dotarł do Warszawy. W Poznaniu dowiedział się, że jest poszukiwany i że grożą mu represje za pracę Gdyni, również za udział w powstaniu wielkopolskim. Wraca do Warszawy. Doskonała znajomości języka niemieckiego i zdolności organizacyjne pozwalają na normalną egzystencję rodziny, a nawet wspierać podziemie. Po nawiązaniu kontaktu z akademickimi nauczycielami Tadeuszem Ocioszyńskim i Władysławem Kowalenką jako wykładowca przystąpił do Instytutu Morskiego przy Tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich w Warszawie. Po upadku powstania Kasprowicz przeszedł przez Front Mokotowski i obóz w Pruszkowie dotarł do Piotrkowa Trybunalskiego. Tam doczekał się zakończenia działań wojennych. W 1945 za pośrednictwem grupy operacyjnej „Związku Wodniaków” pośród studentów Instytutu Morskiego rozpoczął nabór do wyjazdu na Wybrzeże.
W marcu 1945 r. Kasprowicz na krótko wraca do rodzinnego Gniezna i już samodzielnie próbuje uruchomić rozgrabioną fabrykę. W oczekiwaniu na powrót dyrektora i plenipotenta Ludwika Sławskiego na wniosek dyrekcji Państwowego Monopolu Spirytusowego włączył się do zlikwidowania czarnego rynku spirytusowego i uruchomieniu legalnej produkcji. Marzenia o reaktywowaniu rodzinnej firmy ostatecznie prysły w 1946 roku kiedy rząd PRL-u ogłosił nacjonalizację przemysłu spirytusowego[dostęp 2014-08-18].
W maju 1945 r. prof. dr hab. Józef Górski rektor reaktywowanej Akademii Handlowej w Poznaniu, zamierzając stworzyć w uczelni ośrodek myśli gospodarki morskiej, zaproponował dr. Kasprowiczowi objęcie wykładów z ekonomiki transportu i zorganizowanie już w roku akademickim 1946/47 Katedry Transportu. Zorganizował nowo powstałą katedrę, nawiązał współpracę Międzynarodowych Targów Poznańskich z gospodarką morską i udział Wielkopolan w rozwoju życia gospodarczego Wybrzeża, czym seminaria Kasprowicza cieszyły się dużym zainteresowaniem. Już profesor Kasprowicz, w końcu 1945 r. rozpoczął również w powołanej w Szczecinie filii poznańskiej AH prowadzenie wykładów dla tamtejszych studentów. Zaczęła się więc dla niego stała wędrówka w trójkącie Poznań (z odskocznią do Gniezna) – Szczecin – Gdańsk, gdyż od października 1945 r. rozpoczęła działalność uczelnia, która 17 sierpnia 1946 r. rozporządzeniem ówczesnego ministra oświaty została powołana o nazwie Wyższa Szkoła Handlowa w Gdyni. W 1947 r. jej siedziba została przeniesiona do Sopotu, a uchwałą Rady Ministrów z 3 maja 1952 r. uznana za uczelnię państwową i przemianowana na Wyższą Szkołę Ekonomiczną. W latach 1962–1965 prof. Kasprowicz pełnił funkcję rektora sopockiej uczelni[dostęp 2014-08-19]. W 1963 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. Prezentował swoje tezy w wyższych uczelniach w Rotterdamie, Antwerpii, Kolonii, Hamburgu, Rostocku, Bremie i Dreźnie.
Był inicjatorem oddziału morskiego Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Pełnił funkcję przewodniczącego| Rady Naukowej Ośrodka Badań Ekonomiki Transportu w Warszawie. Był członkiem Rady Naukowo-Ekonomicznej Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku. W latach 1957–1962 był prezesem Rady Oddziału Polskiej Izby Handlu Zagranicznego w Gdyni oraz członkiem Rady PIHZ w Warszawie, Rady Naukowej przy ministrze żeglugi, Rady Techniczno-Ekonomicznej przy ministrze komunikacji, Rady Naukowej Instytutu Transportu Samochodowego, wiceprzewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Morskiego. 28 marca 1958 r. uczestniczył w zebraniu „ojców założycieli” Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Morskiego, którego celem było powołanie do istnienia Muzeum Morskiego w GdańskuPolska Morska prof. Bolesława Kasprowicza - pasja, praca i umiłowanie, praca zbiorowa pod red. Romana Kolickiego, wyd. Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego, Gdańsk 2015, s. 274 wiersz 4–7.. W roku 1977 został uhonorowany Nagrodą Prezydenta Miasta Gdyni za działalność w Polskim Towarzystwie NautologicznymPolska Morska prof. Bolesława Kasprowicza - pasja, praca i umiłowanie, praca zbiorowa pod red. Romana Kolickiego, wyd. Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego, Gdańsk 2015, s. 158 wiersz 12–16..mały|Grób Bolesława Kasprowicza na cmentarzu katolickim w SopocieBył członkiem rady naukowej Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie.
Wyróżniony przez dwie uczelnie wyższe tytułem doktora honoris causa: przez Uniwersytet Gdański (30 października 1975) oraz Uniwersytet w Rostocku[dostęp 19-08-2014]. Po przejściu na emeryturę Profesor utrzymywał stały kontakt z Uniwersytetem Gdańskim, prowadząc wykłady i seminaria, udzielał też konsultacji magistrantom i doktorantom.
Pochowany 13 grudnia 1982 r. na cmentarzu katolickim w Sopocie (kwatera C2-2-21)śp. Bolesław Kasprowicz. Wybrane publikacje Bolesława Piotra Kasprowicza Autor publikował w latach 1917–1981.
W książce Polska Morska prof. Bolesława Kasprowicza - pasja, praca i umiłowanie, praca zbiorowa pod red. Romana Kolickiego, wyd. Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego, Gdańsk 2015, wyszczególniono jego prace (s. 276–286).
Tytuł pracy doktorskiej - maj 1922 r. „Przemysł spirytusowy b. dzielnicy pruskiej w okresie etatyzmu” Polityka opłat portowych w porcie gdyńskim - Biuletyn Informacyjny Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni nr 26/1932 Potrzeby Gdyni i zaplecza - Wiadomości Portu Gdyńskiego nr 10/1932 Nowe podstawy prawne pobierania opłat portowych w Gdyni - Biuletyn Informacyjny Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni nr 16/1934 O właściwy kontakt Gdyni ze światem - Biuletyn Informacyjny Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni nr 6/1934 Handel zagraniczny Rzeczypospolitej Polskiej drogą morską - XV lat polskiej pracy na morzu, Gdynia, s. 109–132/1935 Ekonomika i planowanie portów morskich, PWN 1952 Ceny za usługi portu morskiego, PWN 1959 Byłem juniorem, Wydawnictwo Morskie 1965 Jubileusz Eugeniusza Kwiatkowskiego, Życie Literackie nr 1, s. 4/1969 [Re.] J.Rummel, Narodziny żeglugi - Wydawnictwo Morskie, Nautologia nr 1/1981 Ordery i odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy (1979)Polska Morska prof. Bolesława Kasprowicza - pasja, praca i umiłowanie praca zbiorowa pod red. Romana Kolickiego wyd. Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego Gdańsk 2015, s. 143, wiersz 18. Złoty Krzyż Zasługi (28 września 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”. Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1933) „za zasługi ma polu spółdzielczości”. Wielkopolski Krzyż Powstańczy (22 maja 1972)
Przypisy
Bibliografia Bolesław Kasprowicz, Byłem juniorem, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1965. Polska Morska prof. Bolesława Kasprowicza - pasja, praca i umiłowanie, praca zbiorowa pod red. Romana Kolickiego, wyd. Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego, Gdańsk 2015,
Kategoria:Absolwenci uczelni w Berlinie Kategoria:Członkowie Bratniej Pomocy Kategoria:Członkowie Towarzystwa Tomasza Zana Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego