Gmach Główny Politechniki Warszawskiej – zabytkowy budynek Politechniki Warszawskiej znajdujący się przy placu Politechniki 1 w Warszawie, w dzielnicy Śródmieście.

Opis Gmach powstał na zadrzewionym skwerze, na którym m.in. w 1896 roku odbyła się wystawa higieniczna. Budowa gmachu zaprojektowanego dla Instytutu Politechnicznego im. Cara Mikołaja II przez Stefana Szyllera rozpoczęła się w lipcu 1899 roku i trwała 2 lata. Na fasadzie umieszczono tablice z datą rozpoczęcia (1899) i zakończenia budowy (1901).

Gmach jest typowym przykładem architektury odwołującej się do stylistyki włoskiego renesansu i baroku. Jego reprezentacyjny charakter podkreśla monumentalna, dwukondygnacyjna fasada o zaokrąglonych narożnikach. Gmach został zaprojektowany według klasycznych reguł przyjmowanych przez ówczesne uczelnie w Europie. Masywne mury nośne budynku stanowiły nie tylko konstrukcję podpierającą stropy i dach, ale kryły w sobie sieć kanałów dawnego systemu ogrzewania ciepłym powietrzem doprowadzanym z kotłowni zewnętrznej.

Projektując elewacje Stefan Szyller najwięcej starań poświęcił ukształtowaniu fasady o wspaniałej ekspozycji od strony placu. Według zasady architecture parlante XIX-wieczne dekoracje budynków stylu wysokiego: rzeźby i płaskorzeźby, malarstwo, freski i sgraffito. Na gmachu umieszczono grupę rzeźbiarską Apoteoza Wiedzy. Przed 1944 rokiem przedstawiała ona Geniusza Wiedzy i siedzące u jego stóp kobiety – personifikacje Fizyki i Chemii oraz stojącego pośrodku chłopca, symbolizującego studiującą młodzież. Po powojennej rekonstrukcji w 1965 roku postać Chemii zastąpiono alegorią Architektury.

W 1915 roku niemieckie władze umieściły w gmachu szpital wojskowy, w wyniku czego uroczystość otwarcia Politechniki Warszawskiej 15 listopada tego roku odbyła się w Gmachu Fizyki.

Po kapitulacji Warszawy we wrześniu 1939 roku gmach został przejściowo zajęty przez oddziały Wehrmachtu, które usunęły z niego akta uczelni i pomoce naukowe. Po opuszczeniu gmachu przez niemieckich żołnierzy i przeprowadzeniu remontu w 1942 roku zaczął być on użytkowany przez Państwową Wyższą Szkołę Techniczną.

W czasie II wojny światowej wnętrza gmachu zostały wypalone, a stalowe konstrukcje dachu uszkodzone pociskami artyleryjskimi.

Charakterystyczną częścią gmachu jest Duża Aula z przeszklonym dachem i wielopiętrowymi krużgankami oraz klatka schodowa inspirowana schodami zamku w Baranowie Sandomierskim. W auli tej odbywają się m.in. inauguracje roku akademickiego, konferencje, bale i wystawy. Na drugim piętrze znajduje się Mała Aula.

Sale dydaktyczne znajdujące się w gmachu są wykorzystywane przez wydziały: Administracji i Nauk Społecznych, Geodezji i Kartografii oraz Elektryczny. Jest to także siedziba Biblioteki Głównej Politechniki Warszawskiej.

W 2005 roku, dla upamiętnienia nadania doktoratu honoris causa Politechniki (1926), w gmachu odsłonięto pomnik Marii Skłodowskiej-Curie zaprojektowany przez Maksymiliana Biskupskiego.

W kulturze Gmach zagrał w wielu filmach, m.in. Dorożkarzu nr 13, Człowieku z marmuru, Poślizgu, Gorączce, Graczach, Szczęśliwego Nowego Jorku, Kung-fu i Poza zasięgiem.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Budynki Politechniki Warszawskiej Kategoria:Zabytki nieruchome w Warszawie Kategoria:Śródmieście Południowe