Połczyn-Zdrój () – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, uzdrowisko lecznicze na Pomorzu Zachodnim, położone nad rzeką Wogrą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Połczyn-Zdrój, dekanatu, nadleśnictwa. Ośrodek turystyczny na Pojezierzu Drawskim, gdzie leczy się schorzenia reumatyczne, neurologiczne i niepłodność, ośrodek wytwórni wód mineralnych.
Według danych z 31 grudnia 2009 Połczyn-Zdrój zamieszkiwały 8463 osoby, co lokuje miasto na 27. miejscu pod względem ludności w województwie.
Położenie Połczyn-Zdrój leży w środkowej części województwa zachodniopomorskiego, we wschodniej części powiatu świdwińskiego, w którym jest drugim ośrodkiem miejskim. Miasto położone jest nad rzeką Wogrą, na Pojezierzu Drawskim, w zachodniej części pasa Pojezierzy Zachodniopomorskich. Miasto leży wśród wzgórz morenowych w tzw. Szwajcarii Połczyńskiej. Blisko połowa gminy leży na terenie Drawskiego Parku Krajobrazowego lub w jego otulinie, a 2/3 powierzchni jest wpisane do programu Natura 2000.
Historycznie miasto leży na Pomorzu Zachodnim. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. koszalińskiego.
Warunki naturalne + Struktura użytkowania gruntów (2005) Rodzaj Powierzchnia % Użytki rolne 295 ha 40,92% Lasy i grunty leśne 36 ha 4,99% Pozostałe grunty i nieużytki 390 ha 54,09% Razem Σ 722 ha 100% Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosi 7,22 km². W Połczynie mieszka 54% mieszkańców gminy Połczyn-Zdrój.
Powierzchnia gruntów leśnych w mieście wynosiła w 2007 35,8 ha, co daje lesistość na poziomie 5%. Według danych z 2005 użytki rolne na obszarze miasta obejmowały 295 ha, czyli 40,9% jego powierzchni.
Przyroda thumb|Park Zdrojowy w Połczynie-Zdroju Miasto znajduje się w otulinie Drawskiego Parku Krajobrazowego, który rozciąga się na południe i wschód od miasta. Teren wokół miasta objęto dwoma obszarami programu Natura 2000, są to: specjalny obszar ochrony siedlisk „Dorzecze Parsęty” oraz obszar specjalnej ochrony ptaków Ostoja Drawska. Utworzone są także 3 strefy ochrony uzdrowiskowej, gdzie podstawowa obejmuje całe miasto, a ostatnia cały obszar gminy Połczyn-Zdrój. Na trasie Połczyn-Zdrój – Czaplinek znajduje się utworzony w 1987 rezerwat krajobrazowy Dolina Pięciu Jezior.
W 2003 na południowy zachód od miasta został utworzony zbiornik przeciwpowodziowy „Połczyn-Zdrój” na rzece Wogrze, o powierzchni maksymalnej 23,5 ha i powierzchni minimalnej 12,0 ha, zależnej od rzędnej piętrzenia. Większa część zbiornika została włączona do granic administracyjnych miasta.
W Połczynie-Zdroju znajduje się Park Zdrojowy o powierzchni 80 ha (w tym 35,6 ha terenów zielonych), w którym zlokalizowana jest większość obiektów uzdrowiskowych oraz pijalnia wody Joasia (nieczynna). Północna część parku z alpinarium, stawem i fontannami powstała w l. 1836-1839 w stylu francuskim i posiada symetrycznie ukształtowane trawniki, dywany kwiatowe i ciągi pieszych. Niedługo później założona została znacznie większa, południowa część parku o pagórkowatym ukształtowaniu terenu i swobodnym rozproszeniu zieleni. W zachodniej części parku istnieją stawy, basen kąpielowy oraz ścieżka zdrowia. W ogrodzie dendrologicznym rośnie ok. 60 gatunków drzew i krzewów, m.in. skrzydłorzech kaukaski (Pterocarya fraxinifolia), orzesznik gorzki (Carya cordiformis), orzech czarny (Juglans nigra), orzech szary (Juglans cinerea), 4 odmiany jodeł (Abies), 9 odmian świerków (Picea). Park został założony w latach 1836–1839 i jest wpisany do rejestru zabytków.
Na początku XX wieku w Parku Zdrojowym powstała fontanna z rybimi głowami oraz z figurą grającego chłopca z fujarką (Keramikbrunnen), zniszczoną prawdopodobnie w 1945 i zastąpioną około 1956 przez kulę. Na początku l. 90. w miejscu kuli pojawił się grzybek, a około 2005 na cokół wrócił grajek, którego figura szybko została zniszczona i zastąpiona repliką.
Według danych z 2007 miasto posiada 21 zieleńców o łącznej powierzchni 3,9 ha. Tereny zieleni osiedlowej zajmują powierzchnię 8,5 ha. Do zieleni miejskiej można zaliczyć także cmentarz o powierzchni 7 ha.
Infrastruktura turystyczna thumb|Ulica Grunwaldzka Główną gałęzią lokalnej gospodarki jest działalność uzdrowiskowo-turystyczna. Miasto posiada 5 obiektów zbiorowego zakwaterowania na 390 miejsc, w których w 2007 nocowało 6662 osób, w tym 1928 turystów zagranicznych.
Przez miasto wiodą trzy piesze szlaki turystyczne: Spacerowy wokół Połczyna-Zdroju: okrężny szlak wokół miasta o długości 15 km Szlak Szwajcarii Połczyńskiej: Połczyn-Zdrój – Luboradza – Sikory – Czaplinek, o długości 56,8 km Szlak Przyrodniczy Drawskiego Parku Krajobrazowego: Połczyn-Zdrój – Złocieniec – Lubieszewo, o długości 70,8 km
6 lipca 2013 otwarto ścieżkę edukacyjną Dbając o figurę, poznaję naturę, której logo został zając w czapce leśniczego i z kijami do nordic walkingu. Na trasie zlokalizowane zostały tablice informacyjne opisujące poszczególne przystanki (np. Wilcze Jary, Grodzisko Palupe), wiaty, siłownie i ławki.
Z Połczyna biegnie ścieżka rowerowa do Złocieńca. Trasa o długości 30 km wiedzie dawnym nasypem kolejowym, z którego zdjęto tory, położono asfalt i udostępniono wyłącznie rowerzystom. Ścieżka prowadzi przez najbardziej malownicze tereny Drawskiego Parku Krajobrazowego.
Okolice Połczyna-Zdroju, z uwagi na jeziora, lasy bukowe i liczne wzgórza morenowe nazywane są „Szwajcarią Połczyńską”.
Odwiedzający mogą zasięgnąć informacji turystycznej w Gminnym Centrum Informacji oraz w miejscowym oddziale PTTK.
Liczba korzystających z noclegów w Połczynie-Zdroju w ciągu roku:
Uzdrowisko mały|Sanatorium Gryf W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby reumatologiczne, choroby układu nerwowego, otyłość, osteoporoza, choroby kobiece. Oferta lecznictwa uzdrowiskowego obejmuje ponad 50 zabiegów z zakresu balneoterapii, kinezyterapii, hydroterapii, elektrolecznictwa, termoterapii, światłoterapii oraz klimatoterapii.
Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane złoża naturalnych surowców: torfu leczniczego – borowiny, wód leczniczych: chlorkowo-sodowych, jodkowych o ogólnej mineralizacji 7,5%. mały|Sanatorium Borkowo mały|Sanatorium Podhale mały|Sanatorium Irena mały|Sanatorium Marta thumb|Instalacja upamiętniająca odkrycie wód mineralnych w Połczynie-Zdroju Uzdrowisko posiada 8 zakładów lecznictwa uzdrowiskowego. Szpital Uzdrowiskowy „Gryf” („Kaiserbad”), ul. Solankowa 8, zarządzany przez spółkę Uzdrowisko Połczyn Grupa PGU S.A., zbudowany w latach 1894–1896; do lat 70. XX największy obiekt sanatoryjny w Polsce, w okresie 1945–1947 w administracji Armii Czerwonej Szpital Uzdrowiskowy „Borkowo” („Kurhaus Luisenbad”, „Heim Pommern”), ul. Sobieskiego 13, zarządzany przez spółkę Uzdrowisko Połczyn Grupa PGU S.A., zbud. w r. 1822 Szpital Uzdrowiskowy „Podhale” („Polzin Kurhaus”), ul. Solankowa 6, zarządzany przez spółkę Uzdrowisko Połczyn Grupa PGU S.A., zbud. w latach 1894–1896, w okresie 1945-1947 w administracji Armii Czerwonej Sanatorium Uzdrowiskowe „Irena” („Marienbad”), ul. Zdrojowa 5, zarządzane przez spółkę Uzdrowisko Połczyn Grupa PGU S.A., zbud. w 1854 Sanatorium „Marta”, ul. Zdrojowa 1–2, zarządzane przez Fundację Porozumienie od 2005, zbud. ok. 1910 Sanatorium „Hopferówka”, ul. Solankowa 8B, zbud. w 1926
Pozostałe obiekty sanatoryjne, domy zdrojowe, wczasowe – wcześniej funkcjonujące w Połczynie: Sanatorium „Friedrich-Wilhelm-Bad”, zbud. 1866, w latach 1945–1978 siedziba dyrekcji uzdrowiska, nie istnieje Dom Zdrojowy „Fürst Bismarck” (Kurhaus „Fürst Bismarck”), nie istnieje (1915) Sanatorium „Poznanianka” („Cecylienbad”, „Haus am Park”), ul. Zdrojowa 2, zbud. 1924(?), nie funkcjonuje od października 2002 Sanatorium „Dąbrówka”, ul. Zdrojowa 4, nie funkcjonuje od października 2002 „Leo SPA” („Kurhaus Johannisbad”, „Lechia”, „Leo Karli”), ul. Parkowa 1, zarządzane przez spółkę Leo Karli, zbud. w 1917? (obecnie nie funkcjonuje) Sanatorium „Polanin”, ul. Wojska Polskiego 50, zbud. w 1979 jako Ośrodek Wczasowo-Szkoleniowy PGR „Polanin”, obecnie hotel Sanatorium „Victoriabad”, ul. Grunwaldzka 33, zbud. w 1854, obecnie funkcjonuje jako siedziba Domu Wczasów Dziecięcych Dom Wczasowy „Odrodzenie” przy ul. Świerczewskiego 2, funkcjonował od 1948 jako dom wczasowy, następnie od lat 60. jako Dom Wczasowy Funduszu Wczasów Pracowniczych „Radość 4” do sierpnia 1990, następnie został przejęty przez urząd gminy Połczyn-Zdrój, potem w tym budynku funkcjonował Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych – przestał funkcjonować w 1990 roku Dom Wczasowy „Radość 1” przy ul. 1 Maja 9 (od 1997 Solankowa 9), funkcjonował od 1950 jako dom wczasowy „Radość”, następnie od lat 60. jako Fundusz Wczasów Pracowniczych „Radość 1” do sierpnia 1990, następnie został przekazany dla urzędu gminy, potem w tym budynku funkcjonował Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych – przestał funkcjonować w 1990 roku Dom Wczasowy „Zwycięstwo” przy ul. 1 Maja 11 (od 1997 Solankowa 11), funkcjonował od 1950 jako dom wczasowy, potem Dom Wczasowy „Radość 2”, następnie funkcjonował od lat 60. jako dom wczasowy Funduszu Wczasów Pracowniczych „Radość 2” do sierpnia 1990, od końca 1990 roku jako sanatorium „Gryf”, potem „Podhale 2” – przestał funkcjonować w 2003 roku Dom Wczasowy „Braterstwo” przy ul. 1 Maja 7 (od 1997 Solankowa 7), funkcjonował od 1950 jako dom wczasowy, potem od lat 60. jako Dom Wczasowy Funduszu Wczasów Pracowniczych „Radość 3” do sierpnia 1990, od końca 1990 roku jako sanatorium „Gryf”, potem „Podhale 2” – przestał funkcjonować w 2003 roku
Strefa ochrony uzdrowiskowej „A” obejmuje południowo-zachodnią część miasta.
Dodatkowym powodem rozwoju uzdrowiska było położenie miasta wśród terenów przyrodniczych i słabo zurbanizowanych, o łagodnym mikroklimacie.
Tutejsze źródła – szczawy żelaziste – odkryto w 1688. Według legendy właściwości miejscowych wód mineralnych i borowiny odkrył chory na reumatyzm sukiennik, który obmył się w wodzie wypływającej z miejscowego źródła, po czym włożył nogę w błoto. Już następnego dnia miał wyzdrowieć. Pojawienie się źródła potwierdza raport połczyńskiego pastora Joachima Tilta do władz kościelnych z l. 70. XVII w. W XVII i XVIII Połczyn był największym uzdrowiskiem na Pomorzu. W XIX wieku odkryto tu złoża borowiny. Rozkwit kurortu przypadł na początek XX wieku, kiedy to Połczyn był zapleczem uzdrowiskowym Berlina. Renomę europejską Połczyn osiągnął w latach 20. i 30. XX wieku, kiedy tutejsze sanatoria przyjmowały 11 tysięcy kuracjuszy rocznie. Tuż po II wojnie światowej miasto było dużym ośrodkiem szpitalno-rekonwalescencyjnym dla żołnierzy. Potem nastąpił powrót do tradycyjnej funkcji uzdrowiska.
Oferta lecznicza połczyńskich ośrodków uzdrowiskowych składa się z około 50 zabiegów. Wśród najpopularniejszych są okłady borowinowe, kąpiele solankowe i kwasowęglowe, bicze szkockie, masaże, okłady parafinowe, inhalacje.
W Połczynie mieści się wiele obiektów uzdrowiskowych, tj. pijalnia wody mineralnej „Joasia” (nieczynna), hotel „Polanin”, amfiteatr na 2300 miejsc, korty tenisowe, 2 baseny kąpielowe odkryte i 2 kryte, ośrodek jazdy konnej, wypożyczalnia rowerów. W uzdrowisku mieszczą się także szpital powiatowy oraz stacja pogotowia ratunkowego.
Blisko jedną trzecią kuracjuszy stanowią goście zagraniczni.
Historia Przekazy z VI wieku mówią o słowiańskiej osadzie wzniesionej na palach w okolicach Połczyna-Zdroju. Obszar został włączony do państwa polskiego przez Mieszka I ok. 967 roku.
Bogusław IV wzniósł tu zamek około 1290 roku, kiedy Marchia Brandenburska zajęła ziemię świdwińską, a Połczyn stał się miejscowością na pograniczu Pomorza z Brandenburgią. Zamek ten był własnością książęcą do początków XIV wieku, został wtedy przekazany przez księcia Warcisława rodowi Wedlów. Rozbudowali oni (lub wznieśli w nowym miejscu) murowaną warownię. mały|Miasto w 1900 r.