Franciszek Piotr Bielak, ps. „Piotr Wokulski” (ur. 7 października 1892 w Krakowie, zm. 17 stycznia 1973 tamże) – polski historyk literatury.

Życiorys Urodził się 7 października 1892 w Krakowie. Był synem Piotra (ur. 1836, zm. w kwietniu 1904, urzędnik, kupiec) oraz Anny z domu Jukier. Miał brata Antoniego (1872–1931), profesora gimnazjalnego, siostrę Walerię (ur. ok. 1885).

Uczęszczał do C. K. Gimnazjum Męskiego im. Królowej Zofii w Sanoku do 1907, kończąc V klasę (do tego czasu zamieszkiwał w tamtejszej bursie gimnazjalnej, a profesorem w gimnazjum i zarazem jego opiekunem pozostawał jego brat Antoni), a od 1907 do C. K. Gimnazjum św. Anny w Krakowie, gdzie zdał egzamin dojrzałości w 1910. Od 1910 do 1914 studiował historię literatury i językoznawstwo na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W grudniu 1916 uzyskał absolutorium, a w lutym 1919 doktorat filozofii z literatury polskiej na podstawie pracy Wpływ Mickiewicza na Kondratowicza i Romanowskiego, przygotowanej pod opieką Ignacego Chrzanowskiego

Pracował jako nauczyciel języka polskiego w wielu gimnazjach krakowskich – macierzystym św. Anny (1915–1916, 1918–1919, 1933–1950), M. Ramułtowej (1916–1917), św. Jacka (1917–1918, 1920–1925), im. Tadeusza Kościuszki (1919–1920), im. A. Witkowskiego (1925–1933), im. Adama Mickiewicza (1950–1952), im. Jana III Sobieskiego (1952–1954). W 1926 przebywał na studiach uzupełniających w Paryżu. W latach 1933–1948 był kierownikiem Ogniska Metodycznego Nauki Języka i Literatury Polskiej w Okręgu Szkolnym Krakowskim. W okresie międzywojennym współpracownik tygodnika katolickiego „Głos Narodu” (red. ks. Jan Piwowarczyk). Od 1927 pozostawał związany z Uniwersytetem Jagiellońskim; od 1927 do 1952 wykładał metodykę nauczania języka polskiego w Studium Pedagogicznym UJ, brał udział w tajnym nauczaniu uniwersyteckim w okresie okupacji,więzień obozu pracy w Nowym Wiśniczu 1940–41. Od 1959 pracował jako docent w Katedrze Historii Literatury Polskiej – prowadził wykłady z dziejów literatury polskiej XIX wieku oraz metodyki nauczania literatury. Był także wykładowcą w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie od 1945 do 1950 oraz docentem w Katedrze Literatury Polskiej WSP od 1959 do 1961. Odszedł na emeryturę z uniwersytetu w 1963.

Przed wyborami do Rady Miasta Krakowa z 1938 został członkiem komitetu Polskiego Bloku Katolickiego.

Zajmował się szczególnie dziejami literatury polskiej Staropolski, Odrodzenia, romantyzmu i pozytywizmu. Zajmował się m.in. życiem i twórczością Szymona Starowolskiego m. in Działalność naukowa Szymona Starowolskiego – 1958; badał motywy franciszkańskie w literaturze polskiej od czasów Piotra Skargi do XX wieku. Analizując Pana Tadeusza zwrócił uwagę na klasyczno-oświeceniowe elementy opisów przyrody. Odnalazł i opublikował nieznany utwór Adolfa Dygasińskiego Ostatnia wyprawa Albertusa (1925); przygotował do wydania także inne utwory Dygasińskiego – Zając (1947) i Gody życia (1948) oraz Wybór poezji Władysława Syrokomli. Był autorem szkiców biograficznych wybitnych pedagogów krakowskich przełomu XIX i XX wieku i wieloletnim współpracownikiem Polskiego Słownika Biograficznego; opracował ponadto kilka podręczników do języka polskiego dla szkół gimnazjalnych, Tom wspomnieniowy Z odległości lat wydany pośmiertnie (red. Kasper Świerzowski) (1979). Był członkiem korespondentem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Przez wiele lat był prezesem oddziału krakowskiego Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza i został członkiem honorowy tego zrzeszenia. Był członkiem Komisji Historyczno-Literackiej Polskiej Akademii Umiejętności.

thumb|240px|Grobowiec Bielaków Zamieszkiwał przy Placu Wszystkich Świętych 7 w Krakowie. Miał córkę Annę Bielak-Sobolewską. Na prośbę dr. Jana Zygmunta Robla ukrywał od 1945 r. jeden z egzemplarzy tzw. „archiwum Robla”, dokumentacji badań obiektów z mogił w Katyniu przywiezionych przez delegację Czerwonego Krzyża do Instytutu Badań Sądowych w Krakowie. Po 1991 roku potomkowie Bielaka przekazali kopię "archiwum Robla" do Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie.

Zmarł po długiej chorobie 17 stycznia 1973 w Krakowie. 20 stycznia 1973 po mszy św. w bazylice oo. franciszkanów został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera 46, rząd wschodni)Zarówno jego ojciec Piotr, jak i jego brat Antoni, zostali pochowani w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim, położonym w kwaterze 46, zob. .

W 1991 ustanowiono w Krakowie ulicę Franciszka Bielaka.

Odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (11 listopada 1937) „za zasługi na polu pracy zawodowej”. Srebrny Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”. Krzyż Komandorski Orderu św. Sylwestra (1965)

Przypisy

Bibliografia

Encyklopedia Katolicka t. II 1989 hasło Bielak Franciszek s.530 - 1. Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny t.I Warszawa 1984. Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983. Andrzej Przewoźnik: Katyń zbrodnia prawda pamięć, Warszawa 2010. Henryk Barycz: O Franciszku Bielaku - przyjacielu ludzi i książek (wspomnienie), „Zeszyty Naukowe UJ. Prace historycznoliterackie”, z. 29, 1974. Kasper Świerzowski: Wokół życia i spraw Franciszka Bielaka, w: Franciszek Bielak: Z odległości lat. Wspomnienia i sylwetki. Kraków 1979. Zenon Jagoda: Franciszek Bielak (7.X.1892 - 17.I.1973), „Rocznik Komisji Historycznoliterackiej”, XII 1976. Kasper Świerzowski: Franciszek Bielak. W pięćdziesięciolecie doktoratu, „Ruch Literacki”, 1969, z. 5. Kasper Świerzowski: Franciszek Bielak, pedagog - uczony - działacz, „Rocznik Towarzystwa Literackiego im Adama Mickiewicza”, 1969. Marian Tatara: Z Katedry gimnazjalnej do docentury w uniwersytecie. o działalności naukowej Franciszka Bielaka, „Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”, X/1975. Kazimierz Wyka: Franciszek Bielak, doctor philosophiae Universitatis Jagiellonica. 7.II.1919 - 16.IV.1969, „Zeszyty Nauk. UJ” nr 245, Prace historycznoliterackie, z. 17 Kraków 1970.

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Historycy związani z Sanokiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani ze szkołą im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Sylwestra Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Polscy nauczyciele języka polskiego Kategoria:Uczniowie Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Współpracownicy Polskiego Słownika Biograficznego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kategoria:Zmarli w 1973