Karel Teige (ur. 13 grudnia 1900 w Pradze, zm. 1 października 1951 tamże) – czeski pisarz, publicysta, fotograf. Był czeskim krytykiem sztuki i literatury. Czołowa postać awangardy międzywojennej, współtwórca manifestów poetyzmu, przywódca surrealistów.
Życiorys W 1923 roku ukończył studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w Pradze. Już w 1920 roku został współzałożycielem oraz wiodącą postacią lewicowego związku artystycznego Devětsil, w ramach którego początkowo skupiał się na programie sztuki proletariackiej. W późniejszym okresie stał się głównym propagatorem poetyzmu oraz zwolennikiem syntezy poetyzmu z konstruktywizmem.
Należał do czołowych czechosłowackich teoretyków sztuki i utrzymywał ożywione kontakty z awangardowymi artystami za granicą. W latach 1927–1930 redagował czasopismo Revue Devětsilu oraz działał jako krytyk sztuki i recenzent w licznych periodykach. Na przełomie lat 1929 i 1930 wykładał w prestiżowej szkole projektowania Bauhaus w Dessau.
Na początku lat 30. XX wieku współtworzył organizację Lewy Front (cz. Levá fronta). W 1934 roku dołączył do Grupy Surrealistów w CSR (cz. Skupina surrealistů v ČSR), stając się jej głównym rzecznikiem i teoretykiem. Jako jeden z nielicznych czechosłowackich intelektualistów o poglądach lewicowych otwarcie potępił stalinowskie procesy moskiewskie w latach 30. Po przejęciu władzy przez komunistów w lutym 1948 roku padł ofiarą nagonki politycznej, w wyniku czego został poddany izolacji i marginalizacji przez nowy reżim.
Projektant W latach 20. i 30. XX wieku Teige zajmował się eksperymentami typograficznymi i projektowaniem układów graficznych. Odpowiadał za oprawę wizualną licznych czasopism epoki modernizmu (m.in. magazynu ReD) oraz publikacji książkowych. Do jego prac z tego zakresu należą m.in. opracowanie graficzne tomu Abeceda (wydanego później jako Alphabet) oraz wykonana wspólnie z Otakarem Mrkvičką okładka do czeskiego wydania książki Guillaume'a Apollinaire'a Sedící žena z 1925 roku.
Prace Jan Zrzavý (1923) Stavba a báseň (1927) Svět, který se směje (1928) Manifesty poetismu (1928) Kultura včerejška a dneška (1928) Moderní architektura v Československu (1930) Nejmenší byt (1932) Práce Jaromíra Krejcara (1933) Architektura pravá a levá (1934) Vladimír Majakovskij (1936) Surrealismus v diskusi (1937) Jarmark umění (1964, wydanie pośmiertne) Karel Teige a film (1966, wydanie pośmiertne)
Bibliografia Karel Teige, 1900-1951: L'enfant Terrible of the Czech Modernist Avant-gardeKarel Teige / 1900–1951 L'Enfant Terrible of the Czech Modernist Avant-Garde The Integrity of the Avant-Garde Karel Teige and the Biography of an Ambition Socialist (Sur)Realism: Karel Teige, Ladislav Štoll and the Politics of Communist Culture in Czechoslovakia Under the Banner of the Book: the Work of Karel Teige Karel Teige fra Cecoslovacchia, URSS ed Europa: avanguardia, utopia e lotta politica
Przypisy
Linki zewnętrzne Zdjęcie Karela Teigego Profil Karel Teige na stronie Sociologická encyklopedie Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm - wystawa w MSN Karel Teige: Foto kino film. Autorita české avantgardy o vývoji nového umění na stronie Český rozhlas Jan Wiendl: Karel Teige – Deníky 1912–1925 jako specifický ego-dokument a ediční problém Prace Karela Teiga na stronie Czeskiej Cyfrowej Biblioteki Karel Teige w programie Ačkoli Skrytě, Akordicky, Progresivně Radikal und einflussreich – der Kunstkritiker Karel Teige na stronie Radio Prague Internatonial
Kategoria:Czescy dziennikarze Kategoria:Czescy pisarze XX wieku Kategoria:Czescy tłumacze Kategoria:Pisarze związani z Pragą Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Wyszehradzkim w Pradze Kategoria:Surrealiści (pisarze) Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1951