Pawieł Stiepanowicz Kutachow, ros. Павел Степанович Кутахов (ur. we wsi Mała Kirsanowka, zm. 3 grudnia 1984 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, as myśliwski II wojny światowej, głównodowodzący Wojskami Lotniczymi Sił Zbrojnych ZSRR i zastępca ministra obrony ZSRR (1969–1984), główny marszałek lotnictwa (1972), członek Komitetu Centralnego KPZR (1971–1984), deputowany Rady Najwyższej ZSRR 8., 9., 10. i 11. kadencji (1970–1984), Zasłużony Pilot Wojskowy ZSRR (1966), dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1943, 1984).
Życiorys Urodził się 16 sierpnia 1914 we wsi Mała Kirsanowka w obwodzie rostowskim w biednej rodzinie chłopskiej. W wieku pięciu lat stracił ojca, który zmarł na tyfus. Od najmłodszych lat, choć ciężko pracował na roli, pociągało go zdobywanie wiedzy. W rodzinnej wsi była tylko szkoła podstawowa, więc kształcił się w pobliskiej Fiedorówce. W 1933 przeniósł się do Taganrogu, gdzie kontynuował naukę w Liceum Nr 9. Na ścianie budynku szkoły znajduje się tablica pamiątkowa, informująca, że uczył się tam dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego, główny marszałek lotnictwa Pawieł Stiepanowicz Kutachow.
W 1934 ukończył przyzakładową Szkołę Zawodową i podjął pracę w Lotniczym Zespole Naukowo-Technicznym im. Georgija Berijewa. Kontynuował również naukę w szkole wieczorowej. W sierpniu 1935 wstąpił do Komsomołu i podjął naukę w Szkole Wojsk Lotniczych w Stalingradzie. Pierwszy lot odbył na samolocie U-2 – popularnym „Kukuruźniku”. Odbył kilka lotów bojowych, walcząc na okupowanych wschodnich terenach Polski, ale prawdziwy chrzest bojowy przeszedł w 1939 podczas wojny zimowej z Finlandią.
Podczas wojny niemiecko-radzieckiej zestrzelił pierwszy niemiecki samolot. Walczył pod Leningradem, na Froncie Karelskim, pod Murmańskiem, Kandałakszą, latał nad tundrą i Morzem Barentsa. Młody pilot stał się jednym z najbardziej znanych radzieckich asów Arktyki. 1 maja 1943 dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR otrzymał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego. W 1944 został uhonorowany przez króla Wielkiej Brytanii Jerzego VI Orderem Imperium Brytyjskiego IV klasy, za wysokie umiejętności pilotowania wykorzystane przy ochronie alianckich konwojów.
Podczas II wojny światowej odbył w sumie 367 lotów bojowych; uczestnicząc w 79 bitwach powietrznych zestrzelił 14 samolotów niemieckich i 28 kolejnych maszyn wspólnie z kolegami.
Po wojnie dowodził pułkiem w Arktyce, a następnie został wysłany na studia do Lipiecka. W 1949, po ukończeniu z wyróżnieniem wyższych oficerskich kursów lotniczo-taktycznych, został przydzielony do grupy wojsk radzieckich w Niemczech. Był także dowódcą dywizji lotniczej i nauczał młodzież sztuki pilotażu.
W 1957 ukończył Akademię Sztabu Generalnego. W 1967 został mianowany I zastępcą dowódcy Wojsk Lotniczych, a w marcu 1969 – po awansie na marszałka lotnictwa – stanął na czele Wojsk Lotniczych Sił Zbrojnych ZSRR z jednoczesną nominacją na funkcję zastępcy ministra obrony ZSRR.
W latach 1961–1984 był delegatem na wszystkie zjazdy partii, od 1971 członek Komitetu Centralnego KPZR, deputowany Rady Najwyższej ZSRR od 8. do 11. kadencji (1970–1984).
Zmarł 3 grudnia 1984 w Moskwie i został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym, a w grudniu 1988 na jego grobie wzniesiono pomnik.
Awanse generał major lotnictwa generał porucznik lotnictwa – 1966 generał pułkownik lotnictwa – 1967 marszałek lotnictwa – 1969 główny marszałek lotnictwa – 1972
Odznaczenia Medal „Złota Gwiazda” Bohatera Związku Radzieckiego (1 maja 1943, 12 sierpnia 1984) Order Lenina – czterokrotnie (1943, 1974, 1978, 1984) Order Rewolucji Październikowej (1972) Order Czerwonego Sztandaru – pięciokrotnie (1942, 1942, 1955, 1956, 1968) Order Kutuzowa I klasy (1981) Order Aleksandra Newskiego (1944) Order Wojny Ojczyźnianej I stopnia (1943) Order Czerwonej Gwiazdy – dwukrotnie (1950, 1954) Order „Za służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR” III stopnia (1976) Medal Za Zasługi Bojowe (6 listopada 1945) Medal „Za rozwój dziewiczych ziem” Zasłużony Pilot Wojskowy ZSRR (1966) Nagroda Leninowska (1983) Order Imperium Brytyjskiego IV klasy (1944) Order Suche Batora (Mongolska Republika Ludowa; dwukrotnie, 1971 i 11 czerwca 1981) Order Scharnhorsta (NRD, 1983) Złoty Order Zasługi dla Ojczyzny (NRD, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1973) Order Ludowej Republiki Bułgarii I klasy (Ludowa Republika Bułgarii, 14 września 1974) Order Czerwonego Sztandaru (Węgierska Republika Ludowa, 16 maja 1978) Order Czerwonego Sztandaru (Czechosłowacja, 6 października 1982) I inne.
Bibliografia
Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON, Warszawa 1975 W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000 K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000 Radziecka Encyklopedia Wojskowa, t. 4, 543-544, Moskwa Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 14, s. 57, Moskwa 1969-1978 Кутахов Павел Степанович – Герои страны [dostęp 1 maja 2010] Кутахов Павел Степанович – Красные Соколы [dostęp 1 maja 2010]
Linki zewnętrzne Zdjęcia w 19 GIAP
Kategoria:Asy myśliwskie ZSRR II wojny światowej Kategoria:Rosyjscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiej Kategoria:Główni marszałkowie lotnictwa Sił Zbrojnych ZSRR Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za rozwój dziewiczych ziem” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zasługi bojowe” Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR” Kategoria:Odznaczeni Orderem Aleksandra Newskiego (Związek Radziecki) Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Kutuzowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Scharnhorsta Kategoria:Odznaczeni Orderem Suche Batora Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi dla Ojczyzny (NRD) Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie