Lucien Goldmann (ur. 20 lipca 1913 w Bukareszcie, zm. 3 października 1970 w Paryżu) – filozof francuski, przedstawiciel strukturalizmu genetycznego.
Życiorys Goldmann studiował literaturę i prawo w Bukareszcie, które to studia kontynuował następnie w Wiedniu, Zurychu i Paryżu (od 1934). W okresie wojny przebywał w Szwajcarii, współpracując z Jeanem Piagetem, a następnie przeniósł się do Paryża, gdzie mieszkał do śmierci.
W latach 1946–1959 pracownik paryskiego Centre National de la Recherche Scientifique. W 1956 r. otrzymał doktorat ès lettres na Sorbonie; od 1956 był profesorem paryskiej École Pratique des Hautes Études. Od 1961 r. zatrudniony na stanowisku profesora i kierował badaniami w zakresie socjologii literatury w Instytucie Socjologii na Université Libre w Brukseli. Aktywny badacz i organizator badań; wydawał kolejne tomy ze spotkań międzynarodowych poświęconych socjologicznym badaniom literatury i sztuki.
Uważany był i sam się uważał za ucznia Györgya Lukácsa, w odróżnieniu jednak od którego – mimo przekonań socjalistycznych i zainteresowań politycznych – nie związał się organizacyjnie z ruchem komunistycznym. Myśl Goldmanna wyznaczyły cztery inspiracje teoretyczne: G.W.F. Hegel, Karol Marks, György Lukács, Jean Piaget, a jego stanowisko określa się jako strukturalizm genetyczny.
Prace La communauté humaine et l'univers chez Kant (1948) Sciences humaines et philosophie (1953) Le Dieu caché. Étiude sur la vision tragique dans les Pensées de Pascal et dans le théâtre de Racine (1955) Recherches dialéctiques (1959) Pour une sociologie du roman (1964) Structures mentales et création culturelle (1970) Marxisme et scences humaines (1970) Lukács et Heidegger (1973)
W języku polskim Geneza i struktura, [w:] Drogi współczesnej filozofii, Warszawa 1978 Lukács i Heidegger, [w:] Marksizm XX wieku, część II, Warszawa 1991 Metoda strukturalno-genetyczna w historii literatury, [w:] Współczesna teoria badań literackich, t. III, Kraków 1976 Nauki humanistyczne a filozofia, Warszawa 1961 Przesłanki socjologii powieści, [w:] W kręgu socjologii literatury, t. II, Warszawa 1977 Socjologia literatury: stan obecny i zagadnienia metodologiczne, [w:] „Pamiętnik Literacki”, zeszyt 1, 1970 Teatr Geneta – próba badania socjologicznego, [w:] W kręgu socjologii teatru na świecie, Wrocław-Warszawa-raków-Gdańsk-Łódź 1987 Teatr Gombrowicza, [w:] Gombrowicz i krytycy, Kraków 1984 Tragiczna wizja świata w teatrze Racine’a, [w:] Antologia współczesnej krytyki literackiej we Francji, Warszawa 1974 Wzajemne uwarunkowania między społeczeństwem przemysłowym a nowymi formami twórczości literackiej, [w:] Antologia współczesnej estetyki francuskiej, Warszawa 1980 Z problemów socjologii powieści, [w:] „Współczesność”, nr 19, 1965
Ważniejsze opracowania Michał Głowiński, Lucien Goldmann i socjologia powieści, [w:] tegoż, Porządek, chaos, znaczenie, Warszawa 1968 Krzysztof Pomian, Przedmowa, [w:] Lucien Goldmann, Nauki humanistyczne a filozofia, Warszawa 1961 Marek J. Siemek, Goldmann i epistemologia sensotwórczej intersubiektywności, [w:] tegoż, Wolność, rozum, intersubiektywność, Warszawa 2002 Marek J. Siemek, Goldmann o Lukácsu i Heideggerze, [w:] tegoż, W kręgu filozofów, Warszawa 1984 S. Żółkiewski, Dwa strukturalizmy, [w:] „Fakty i Myśli”, nr 24, 1965
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Francuscy filozofowie XX wieku Kategoria:Marksiści Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 1970 Kategoria:Ludzie urodzeni w Bukareszcie