Gmach Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego – zimowa siedziba Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego (WTW), wybudowana w latach 1895–1897 ze składek członków WTW oraz wkładu Ksawerego Branickiego. Projekt elewacji wykonał Bronisław Brochwicz-Rogoyski, zaś plan budynku Kazimierz Matecki. Budynek znajduje się przy ulicy Foksal 19 w Warszawie.
Historia lewo|mały|Kamienica w 1901 roku Budynek wybudowany został w celu uprawiania w zimie szermierki i gimnastykiWarszawskie Towarzystwo Wioślarskie – WTW. W 1895 roku nabyta została przez hr. Ksawerego Branickiego (ówczesnego prezesa WTW) działka pod budowę gmachu. Plany budynku opracował inż. Kazimierz Matecki (ówczesny wiceprezes WTW). Na projekt elewacji ogłoszono konkurs, który wygrał architekt Bronisław Brochowicz-Rogoyski. Budowa trwała 2 lata, od 1895 do 1897. Koszty wybudowania gmachu finansował hr. Branicki, jednakże WTW ze składek swoich członków stopniowo je spłacało. Ostatnia część długu uiszczona została w 1920. Wtedy to WTW przejęło budynek na własność. W 1939 budynek został zabrany przez Niemców, zaś w 1944, w czasie powstania warszawskiego został przez nich od środka spalony, ocalała tylko fasada. W pierwszych latach po wojnie odbudowano go staraniem WTW i dzięki zaciągniętym przez członków towarzystwa pożyczkom"Korzenie miasta: warszawskie pożegnania. T. 2, Śródmieście północne" J. Kasprzycki wyd. VEDA Warszawa 1997. Gmach po wojnie pełnił funkcje siedziby WTW do 1948 r. – w tym czasie towarzystwo przymusowo zostało wcielone do zrzeszenia Związkowiec, a później do Budowlanych. Od 1951 r. budynek w rękach Zrzeszenia Sportowego "Kolejarz", działały w nim m.in. klub sportowy Polonia i Polski Związek Lekkiej Atletyki. Później, przez kilka lat kamienicę dzierżawił również bank."Warszawa nieodbudowana: metropolia belle époque", J.S. Majewski, wyd. VEDA, Warszawa 2003
W 1914 r., podczas I wojny światowej, w gmachu ulokowano szpital wojskowy
1 lipca 1965 gmach wpisany został do rejestru zabytków m.st. Warszawy. W 1978, w wyniku długiego procesu sądowego WTW odzyskało dom przy Foksal.
We wrześniu 2019 roku doszło do rozległego pożaru budynku. Straty wyniosły około 5,5 miliona złotych, a sprawcy podpalenia zostali zatrzymaniW cztery minuty puścili z dymem 5,5 mln zł. Klub przy Foksal spłonął na zlecenie konkurencji, wyborcza.pl [dostęp: 2019-11-21].
Wygląd Gmach składa się z dwóch pięter, ma 15,5 m wysokości. Asymetryczna elewacja została wykonana w duchu zmodernizowanego neogotyku. Na życzenie hrabiego Ksawerego Branickiego wyłożona została żółtą glazurowaną cegłą. Okna zakończone są ostrołukiem, zaś w górnym rzędzie po ich obu stronach wbudowane zostały małe kolumienki. Po prawej stronie fasady widnieje smukła wieżyczka, w której znajduje się spiralna klatka schodowa. Po lewej stronie budynku umieszczona została rzeźba Hipolita Marczewskiego pt. Alegoria Wisły. Przedstawia ona młodą kobietę (oznaczającą Polskę), trójkę pacholąt (trzy zabory) oraz unoszącą się na Wiśle łódź (dążenie narodu do niepodległości). Szczególną ozdobą budynku są: diabły ze skrzydłami, rzygacze w formie smoków. Przed wojną budynek różnił się od obecnej jego formy. Niegdyś po prawej stronie gmachu, ponad wieżyczką wznosiła się iglica ze stalowym masztem, który zdobił wiatrowskaz w kształcie łodzi wiosłowej, zaś na elewacji widniały lwy z tarczami herbowymi. Inne było pokrycie dachu a także zagospodarowanie wnętrza gmachu. Galeria
Przypisy
Bibliografia Pałac Zamoyskich na Foksalu, T.S.Jaroszewski, wyd. PWN, Warszawa 1987 Warszawa nieodbudowana: metropolia belle époque, J.S. Majewski, wyd. VEDA, Warszawa 2003 Korzenie miasta : warszawskie pożegnania. T. 2, Śródmieście północne, J. Kasprzycki wyd. VEDA Warszawa 1997 WTW 1878-1958, (wydawnictwo okolicznościowe, oprac. Komitet Obchodu Jubileuszu 80-lecia Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego w składzie: Wojciech Giełżyński et al.) wyd. Państwowe Wydawnictwo "Sport i Turystyka" Warszawa 1958 "Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie wczoraj i dziś", (oprac. autorskie:Zbigniew Grabowski) wyd. Wydawnictwa Akcydensowe Warszawa 1978
Linki zewnętrzne Budynek WTW na portalu warszawa1939.pl Kategoria:Architektura neogotycka w województwie mazowieckim Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1897 Kategoria:Zabytkowe kamienice w Śródmieściu Północnym