mały|Aleksander Kotsis, fotografia portretowa wykonana przez Walerego Rzewuskiego około 1870 roku Aleksander Kotsis (ur. 30 maja 1836 na Ludwinowie, obecnie część Krakowa; zm. 7 sierpnia 1877 w Podgórzu, obecnie dzielnicy Krakowa) – polski malarz.
Życiorys thumb|Kamienica w którejmieszkał Aleksander Kotsis.Kraków-Podgórze, ul. Kalwaryjska 18 thumb|Portret własny przy sztalugach, 1864, Muzeum Narodowe w Krakowie Aleksander Kotsis był chłopskiego pochodzenia. Ojciec malarza przybył w okolice Krakowa ze Spiszu, osiadł w Ludwinowie, gdzie prowadził gospodarstwo rolne. W 1846 roku przeprowadził się z rodziną do Podgórza i zajął się handlem. Aleksander w latach 1843–1849 uczył się w podgórskiej szkole powszechnej. Od 1850 studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem Stattlera, Łuszczkiewicza i Aleksandra Płonczyńskiego.
W czasie studiów przyjaźnił się m.in. z Janem Matejką, Andrzejem Grabowskim oraz Arturem Grottgerem. W 1857 roku zadebiutował jako malarz w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych wystawiając pierwsze swoje prace. W 1860 dzięki otrzymanemu stypendium wyjechał do Wiednia na dalsze studia w tamtejszej Akademii, prawdopodobnie u Ferdinanda Georga Waldmüllera.
W roku 1862 powrócił do Krakowa. W okresie poprzedzającym powstanie styczniowe związał się z grupą patriotycznej młodzieży, która spotykała się w pracowni rzeźbiarskiej Parysa Filippiego w klasztorze franciszkanów.
Mieszkając na stałe w Podgórzu (wtedy Wolne Królewskie Miasto Podgórze, od 1915 część Krakowa) przy ul. Kalwaryjskiej 18, podróżował po Francji i Niemczech oraz po Podhalu i Tatrach. Po otrzymaniu kolejnego stypendium w roku 1866 wyjechał do Warszawy, w roku 1867 do Paryża i Brukseli. W latach 1871–1875 przebywał w Monachium, gdzie został członkiem tamtejszego Kunstvereinu.
W 1875 roku powrócił do Podgórza. Cierpiał na zaniki pamięci spowodowane chorobą psychiczną. Nieuleczalna choroba uniemożliwiła mu dalszą działalność artystyczną. Zmarł w 1877 roku. Pochowany został na starym cmentarzu Podgórskim, dokładna lokalizacja grobu jest nieznana.
Twórczość Malował pejzaże, wnętrza, portrety oraz sceny rodzajowe z życia wsi z okolic Krakowa i Podhala, epizody powstańcze. Jego obrazy z reguły charakteryzował niewielki format. Prezentował malarstwo romantyczne i realistyczne jednocześnie. Jego obrazy znajdują się w zbiorach wielu oddziałów Muzeum Narodowego w Polsce, w Muzeum Śląskim w Katowicach, a także w Lwowskiej Galerii Sztuki.
Wnętrze izby, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Portret Jana Zawiejskiego, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Głowy dwóch dziewcząt, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Portret Habera, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Autoportret, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Portret nieznanej kobiety, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Chłopiec strzelający z klucza, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Rodzina góralska, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Portret malarki Józefiny Geppert, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Kłótnia Cyganów, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Góral w chacie, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Sierota, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Góral przed Szałasem, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Cyganie, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Krajobraz tatrzański, Giewont, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Zachód słońca – kosiarz, 1864, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Alegoria roku 1861, 1864 Wywiezienie księdza Brzóski z Łukowa, 1864 Śmierć na zesłaniu, 1864 Mechanik, 1865 Młyn w Prądniku, 1865–1870, Muzeum Śląskie w Katowicach Łacha piasku, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Matula pomarli, 1868, Galeria Obrazów, Lwów Pogorzelcy w Wiśniczu, 1868 Ostatnia chudoba, 1870, Muzeum Narodowe, Warszawa Góral, 1870, Muzeum Śląskie w Katowicach Dzieci z osiołkiem, ok. 1870, Galeria Obrazów, Lwów W szynku, ok. 1870, Galeria Obrazów, Lwów Rudowłosa, ok. 1870, Muzeum Sztuki, Łódź Giewont I, ok. 1870, Muzeum Narodowe, Warszawa Portret mnicha, 1870, Muzeum Narodowe, Gdańsk Neapolitanka (Włoszka), ok. 1870, Muzeum Śląskie w Katowicach Dzieci przed chatą, 1872, Muzeum Narodowe, Warszawa Lato, 1872 Wycieczka w Tatry, 1873, Muzeum Narodowe w Sukiennicach, Kraków Dziewczynka z lalką, 1873, Muzeum Narodowe, Warszawa Dzieci w lesie, 1873, Muzeum Narodowe, Poznań
Upamiętnienie Jest patronem ulicy w Krakowie w XI dzielnicy Wola Duchacka
Galeria
Przypisy Teresa Stanisławska, Jan Adamczewski: Kraków ulica imienia. Kraków: Oficyna Wydawnicza „BIK”, 2000, Nowa encyklopedia PWN. T. 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, .
Bibliografia Biografia Culture pl
Jerzy Zanoziński: Aleksander Kotsis : 1836-1877 : życie i dzieło, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1953
Linki zewnętrzne Obrazy Aleksandra Kotsisa
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Urodzeni w 1836 Kategoria:Ludzie urodzeni w Podgórzu (Kraków) Kategoria:Zmarli w 1877 Kategoria:Pochowani na starym cmentarzu Podgórskim