Antoni Jaxa Chamiec, herbu Gryf (ur. 11 listopada 1840 w majątku Andruha na Wołyniu, zm. 7 marca 1908 we Lwowie) – powstaniec styczniowy, urzędnik, ekonomista i polityk konserwatywny, poseł na galicyjski Sejm Krajowy i do austriackiej Rady Państwa.

Życiorys Ukończył szkołę powszechną w RównemStefan Kieniewicz, Antoni Chamiec (1840-1908), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 3 Kraków 1937, s. 259. i gimnazjum w KijowieParlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Chamiec, Antoni Ritter von Jaxa-Ch. – Parlamentarier 1848-1918 online [4.06.2020]. W latach 1857–1862 studiował na wydziale matematyczno-fizycznym Uniwersytetu Kijowskiego. Należał do pokolenia tzw. chłopomanów. Uczestniczył w tajnym Związku Trojnickim, pod pseudonimem Agroskiego. Przyjaźnił się z Stefanem Bobrowskim. W 1862 został komisarzem pełnomocnym z ramienia Wydziału Rusi w organizacji konspiracyjnej „czerwonych”. W grudniu 1862 towarzyszył Edmundowi Różyckiemu w drodze do Warszawy na narady w Komitecie Centralnym Narodowym. W czasie powstania styczniowego od lipca do listopada 1863 wydawał w Żytomierzu pismo urzędowe Wydziału Wykonawczego Rządu Narodowego dla Wołynia, Podola i Ukrainy „Walka”. Zdekonspirowany, wyjechał przez Petersburg z Rosji do Francji. Ukończył studia ekonomiczne na Sorbonie w Paryżu (1865).

Od 1865 mieszkał w Galicji. Początkowo pracował jako urzędnik w Wydziale Krajowym i Namiestnictwie Galicyjskim (1867). Od 1868 pracował w austriackim ministerstwie rolnictwa w Wiedniu, przez 11 lat pracy zyskał rangę sekretarza ministerialnego. Po powrocie do Galicji został jako sekretarz namiestnictwa kierownikiem starostwa w Zaleszczykach (1879). W latach 1880–1883 jako radca namiestnictwa urzędnik Ministerstwa dla Galicji.

Ziemianin, właściciel dóbr Skowiatyn w powiecie borszczowskim. Był posłem do Sejmu Krajowego V kadencji (15 września 1883 – 26 stycznia 1889), VI kadencji (10 października 1889 – 17 lutego 1894), VII kadencji (28 grudnia 1895 – 9 lipca 1901) wybieranym w kurii IV (gmin wiejskich z okręgu wyborczego nr 7 (Zaleszczyki-Tłuste)Stanisław Grodziski: Sejm Krajowy Galicyjski 1861–1914. Warszawa 1993. .. W Sejmie pracował stale w komisjach: administracyjnej, podatkowej i górniczej, zajmując się żywo sprawami swego okręgu, zwłaszcza przemysłem naftowym.

W latach 1890–1901 członek Wydziału Krajowego, gdzie początkowo kierował działem oświaty, a potem kolejowo-drogowym. Od 1892 był zastępcą marszałków: Sanguszki i Badeniego. Był także członkiem Krajowej Rady Szkolnej (1891-1896).

Był posłem do austriackiej Rady Państwa VI kadencji (7 października 1879 – 23 kwietnia 1885), VII kadencji (22 września 1885 – 23 stycznia 1891) i X kadencji (31 stycznia 1901 – 30 stycznia 1907) wybieranym w kurii IV (gmin wiejskich), z okręgu wyborczego nr 24 (Zaleszczyki-Uścieczko-Borszczów-Mielnica-Horodenka-Obertyn)Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim 1848–1918, Warszawa 1996, s. 384, 394, 396, 397, 419. W parlamencie należał do grupy posłów konserwatywnych Koła Polskiego w Wiedniu. Był także wielokrotnie referentem ustaw przemysłowo-skarbowych.

Członek rad nadzorczych wielu banków i towarzystw kolejowych. Przez 12 lat był wiceprezesem lwowskiego Towarzystwa uczestników powstania 1863, a w 40. rocznicę walk został wybrany członkiem honorowym towarzystwa.

Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we LwowieStanisław Nicieja, Cmentarz Łyczakowski we Lwowie, Wrocław 1989.mały|Grób Antoniego Chamca na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie|alt=|381x381px

Rodzina Urodził się w rodzinie ziemiańskiej. Syn Stanisława Jaxy-Chamca (1813-1877) i Bronisławy z Moszyńskich. Jego rodzeństwem byli: Marian (1849-1917), Teresa (ur. 1842), Leon (1860-1944) i Gabriel (1863-1915). Ożenił się w 1870 ze swoją kuzynką Ludwiką z Jaxa-Chamców (1850-1926). Mieli córki: Eleonorę (1871-1947) żonę Stefana Trzecieskiego (1864-1953) i Gabrielę (1875-1943) żonę Włodzimierza Radzimińskiego (1871-1925)Antoni Jaksa-Chamiec h. Gryf – M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego – online [4.06.2020].

Odznaczenia i wyróżnienia Od 1869 szambelan cesarsko-królewski. W 1898 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa.

W 1892 przyznano mu tytuł honorowego obywatelstwa Horodenki.

Przypisy

Bibliografia Stefan Kieniewicz, Antoni Chamiec (1840-1908), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 3 Kraków 1937, s. 259. iPSB – wersja elektroniczna

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Kijowskiego Świętego Włodzimierza Antoni 1840 Kategoria:Członkowie władz powstania styczniowego na ziemiach zabranych Kategoria:Galicyjscy ziemianie Kategoria:Honorowi obywatele w zaborze austriackim Kategoria:Ludzie związani z Horodenką Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VI kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Urodzeni w 1840 Kategoria:Zmarli w 1908