thumb|Plik:POL Pomnik Przyrody.svg Dąb Piotra Włosta przy ul. Wróblewskiego thumb|Odra śródmiejska, po lewej Dąbie Szczytnicki Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy – śródmiejski obszar Wrocławia objęty ochroną indywidualną w formie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, wprowadzaną kolejnymi etapami od roku 1997 przez Radę Miejską Wrocławia. Ochronie tej podlegają zasoby przyrodnicze, kulturowe, historyczne i architektoniczne, przy zachowaniu zasad ekorozwoju. Obszar podlegający ochronie określony został uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia, z dnia 9 grudnia 1999 roku, nr XV/483/99. Wcześniej podwaliny tej ochrony, w odniesieniu do tego obszaru, dały przyjęte zasady polityki ekologicznej Wrocławia, wprowadzone uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia nr LII/813/98 z dnia 5 czerwca 1998 roku. Zaś potwierdzeniem tej uchwały jest program ochrony środowiska dla miasta Wrocławia na lata 2004–2015 przyjęty uchwałą nr XXIX/2220/04 z dnia 18 listopada 2004 r. wraz z jego aktualizacjami zawartymi w uchwale Rady Miejskiej Wrocławia nr XLI/1276/09 z dnia 19 listopada 2009 roku oraz nr LII/3183/06 z dnia 8 czerwca 2006 roku w sprawie "Powiatowego programu zwiększenia lesistości Miasta Wrocławia". Zakres ochrony tego obszaru wynika z wyżej wymienionej uchwały (paragrafy: 4 i 5 uchwały): obejmuje on zakazy i ograniczenia, szczególnie w zakresie przeznaczania terenów zieleni na inne cele, lokalizacji obiektów przemysłowych i inne.

Położenie thumb|Wielka Wyspa; Wyspa Opatowicka leży u jej południowo-wschodniego krańca Teren Szczytnickiego Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego obejmuje obszar o powierzchni 1131 ha. Tereny objęte ochroną otoczone są wodami rzeki Odry: od zachodu: Stara Odra od północy i północnego wschodu: Kanał Żeglugowy od południa: Kanał Opatowicki i Odra (śródmiejska). W obrębie tego obszaru obejmującego wrocławskie wyspy: Wielka Wyspa, Wyspa Opatowicka i grobla rozdzielająca Kanał Powodziowy od Kanału Żeglugowego; położone są tereny osiedli: Szczytniki, Dąbie, Biskupin, Bartoszowice, Zalesie, Zacisze, Sępolno – Wielka Wyspa; fragment obszaru przynależnego do osiedla Opatowice – Wyspa Opatowicka; niewielki obszar przynależał do dawnej dzielnicy Psie Pole (osiedla Kowale, Swojczyce) – grobla rozdzielająca.

Pod względem geograficznym SZPK położony jest w całości w mezoregionie fizycznogeograficznym oznaczonym symbolem 318.52 – Pradolina Wrocławska.

Zagospodarowanie i komunikacja thumb|Plik:Obiekt zabytkowy.svg Kościół Świętej Rodziny, Sępolno thumb|Biskupin thumb|Plik:Obiekt zabytkowy.svg Hala Stulecia thumb|Plik:Obiekt zabytkowy.svg Most Zwierzyniecki Struktura zagospodarowania 1131 ha obszaru Szczytnickiego Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego jest następująca: + Obszar SZPK rodzaj zagospodarowania udział w powierzchni szczegółowo udział szczegółowo wody powierzchniowe 10% – – zieleń 46,6% zieleń urządzona 23,3% zieleń nieurządzona 21,5% zabudowa mieszkaniowa 38,2% w tym objęta ochroną konserwatorską 78%

Obecnie obszar ten pod względem zabudowy zdominowany jest zabudową mieszkaniową. W rejonie osiedli: Zalesie i Zacisze – dominuje zabudowa jednorodzinna, Sępolno – zabudowa wielorodzinna niska Biskupin, Bartoszowice, Dąbie – zarówno jednorodzinna jak i wielorodzinna, w tym kompleks akademików, tzw. Wittigowo Szczytniki – część zagospodarowana jest na potrzeby uczelni wyższych i instytucji, występują także domy studenckie. Z zakładów funkcjonujących na tym obszarze wymienić należy zajezdnię tramwajową. Istniejące niegdyś zakłady są stopniowo likwidowane, szczególnie w rejonie Ulicy M. Baciarellego. Zlikwidowane zostało również dawne Przedsiębiorstwo Przetwórstwa Owocowo Warzywnego przy Ulicy Wiwulskiego i Biegasa, a jego obszar zabudowywany jest osiedlem domów wielorodzinnych. W obszarze SZPK znajdują się liczne obiekty sportowe. Są to przede wszystkim: kompleks obiektów Akademii Wychowania Fizycznego, w tym Stadion Olimpijski, przy Alei Ignacego Paderewskiego; Stadion KS Ślęza przy Ulicy Zygmunta Wróblewskiego, Stadion AZS przy Ul. J. Baudouina de Courtenay; Stadion KS Budowlani przy Ulicy Edwarda Dembowskiego, Boisko AWF przy Ulicy Adama Mickiewicza, obiekty MOSiR i inne mniejsze obiekty sportowe. Ważnym obiektem jest Hala Stulecia i Wytwórnia Filmów Fabularnych.

Choć w samym obrębie SZPK nie ma dużych zakładów przemysłowych, to na północ i wschód od tego obszaru, w bezpośrednim sąsiedztwie, tuż za Kanałem Powodziowym i Żeglugowym, występuje duże zgrupowanie zakładów i przedsiębiorstw w rejonie Kowal i Swojczyc, w tym między innymi: Wrocławska Stocznia Rzeczna, baza wojskowa, Polifarb, Viscoplast (3M), Wrocławskie Zakłady Przemysłu Nieorganicznego, Polmos, Volvo, Elektromontaż i inne, z których wiele emituje różnego rodzaju zanieczyszczenia. Ich kontrola i ograniczanie szkodliwości wymaga wprowadzania odpowiednich systemów zarządzania: jakością, środowiskiem i bhp.

Komunikację tego obszaru zapewniają następujące, wrocławskie przeprawy: w kierunku centrum miasta przez Starą Odrę: Most Zwierzycniecki i Most Szczytnicki w kierunku północnym i wschodnim, przez Kanał Powodziowy i Żeglugowy: Mosty Jagiellońskie i Mosty Bolesława Chrobrego ponadto: przez Kanał Powodziowy – Most Bartoszowicki i przez Kanał Żeglugowy – Kładka Ryczyńska, oraz przez Odrę śródmiejska – Kładka Zwierzyniecka oraz Kładka Opatowicka (prowadząca na Wyspę Opatowicką). Aleja Jana Kochanowskiego stanowi obecnie część drogi krajowej nr 8 i równocześnie europejska E67. Natomiast Ulica Adama Mickiewicza to droga wojewódzka nr 455.

Planowana jest budowa przez dolinę Odry i Oławy połączenia z Aleją Armii Krajowej w ramach Obwodnicy śródmiejskiej Wrocławia. Plany te są jednak przez środowiska zaangażowane w ochronę tego obszaru mocno krytykowane oraz wzbudza silne emocje wśród mieszkańców.

Tereny zielone Obszary zieleni w obrębie tego zespołu obejmują między innymi:

+ Tereny zielne w obrębie SZPK obszar rodzaj powierzchnia [ha] fotografia 20px Ogród Zoologiczny ogród 33 240px Ogród Japoński ogród 240px 20px Ogród Roślin Leczniczych ogród 2,66 240px 20px Park Szczytnicki park 87,31 (105) 240px Park Dąbski park Park Biskupiński park 10 Wzgórze Kilimandżaro pozostałe Morskie Oko pozostałe 10 240px Czarna Woda wraz z pasem zieleni parkowej pozostałe 240px Wyspa Opatowicka wraz z lasem i starorzeczem pozostałe 240px Odra – terasy, wały pozostałe 240px ogrody działkowe i przydomowe pozostałe obszar leśny przy Al. I. Paderewskiego pozostałe Cmentarz Świętej Rodziny cmentarz 240px

Przyroda thumb|Plik:POL Pomnik Przyrody.svg Dąb Jana Stanki w Parku Szczytnickim thumb|Plik:POL Pomnik Przyrody.svg Cyprysik groszkowy (teren biblioteki Akademii Medycznej) Do najcenniejszych obszarów przyrodniczych SZPK należą: Park Szczytnicki, Wyspa Opatowicka i wody powierzchniowe oraz tereny nadbrzeżne, a także w mniejszym stopniu ZOO, Rejon Czarnej Wody, Morskiego Oka i Kilimandżaro. Szczególnie w Parku Szczytnickim występuje duża różnorodność gatunkowa, zarówno roślin jak i gatunków zwierząt, w szczególności ptaków.

W parku stwierdzono

Występowanie zwierząt jest ograniczone silną penetracją terenu przez człowieka, barierami utrudniającymi migrację oraz zanieczyszczeniami. Mimo to stwierdzono występowanie tu

Na Wyspie Opatowickiej środowisko leśne występuje w postaci łęgu wiązowo–jesionowego oraz grądu. Występują tu.

Stopień zanieczyszczenia gleby w tym obszarze obrazują wyniki badań przeprowadzonych dla Parku Szczytnickiego:

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Geografia Wrocławia Kategoria:Przyroda we Wrocławiu Kategoria:Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe w województwie dolnośląskim Kategoria:Biskupin-Sępolno-Dąbie-Bartoszowice Kategoria:Zacisze-Zalesie-Szczytniki