Amenhotep II – faraon, władca starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn faraona Totmesa III i królowej Hatszepsut II Meritre, powołany przez ojca do współrządów, prawdopodobnie na dwa lata przed śmiercią. Panował prawdopodobnie w latach 1425–1397 p.n.e. lub 1427–1392 p.n.e. lub 1427–1401/1400 p.n.e. Według Manethona panował 25 lat i 10 miesięcy. W młodości znany z wyczynów sportowych i niezwykłej siły fizycznej. W czasie swych rządów, wyprawiał się kilkakrotnie do Syrii, o czym mówią stele w Karnaku, Memfis i Amadzie.

thumb|Egipt i Bliski Wschód w początkach Nowego Państwa thumb|Ważniejsze miejscowości w Nubii w czasach Nowego Państwa

Panowanie W trzecim roku panowania poprowadził pierwszą wyprawę przeciwko powstaniu w Naharinie. Według przekazów, podczas tej kampanii, faraon własnoręcznie zabił siedmiu książąt, przywódców koalicji antyegipskiej, a po zdobyciu Kadesz, wracając do Teb, rozkazał ich ciała powiesić na dziobie swego statku. Po powrocie zostały zawieszone na murach Teb, a jedno z nich zawieziono do Nubii i powieszono na murach twierdzy Napata, jako przestrogę, mającą zapobiec rebeliom, często wybuchającym na tych terenach. Sposób ten okazał się skuteczny, gdyż w czasie panowania Amenhotepa II w Nubii nie wybuchła żadna rebelia antyegipska.

W siódmym i dziewiątym roku Amenhotep znów poprowadził wyprawy do Syro-Palestyny aby stłumić rebelię wywołaną w Mitanni, której ośrodkiem było Karkemisz. W wyniku walk w okolicach Nija, Amenhotep utracił panowanie nad całym obszarem pomiędzy rzekami Orontesem i Eufratem, rekompensując sobie przegraną obfitymi łupami, zdobytymi w Reczenu oraz pojmaniem około 3500 jeńców Apiru – Hebrajczyków. Po zakończeniu trzeciej wyprawy do Syro-Palestyny, w wyniku wzrostu potęgi nowego państwa Hetyckiego, zagrożone Mitanni zaczęło dążyć do zbliżenia z Egiptem. W wyniku negocjacji, Mitanni oddało Egiptowi Palestynę i część wybrzeża Morza Śródziemnego w zamian za północną Syrię. Zbliżenie to kontynuował później Totmes IV. Zawiązano pewnego rodzaju sojusz, a jedna z córek władcy Mitanni, Artatamy I, została żoną faraona.

Mając zapewnione stabilne stosunki z Mitanni, Amenhotep mógł skupić się na sprawach wewnątrz państwowych oraz utwierdzeniem egipskiego panowania w Kanaanie. Wykazał przy tym spore talenty dyplomatyczne budując przyjazne stosunki z Babilonem i państwem Hetytów. W Nubii także zapanowała wieloletnia stabilizacja, a Amenhotep mianował tam wicekrólem, swego towarzysza broni – Usersateta.

thumb|Amenchotep II w świątyni Amada w Nubii

Działalność budowlana Dla upamiętnienia porozumienia z Mitanni, Amenhotep II rozkazał wznieść dziedziniec kolumnowy pomiędzy czwartym i piątym pylonem w świątyni w Karnaku oraz rozbudował całą świątynię. Rozkazał również wykonać dekoracje w świątyni w Kalabaszy oraz ukończyć prace rozpoczęte przez Totmesa III w Amada w Nubii. Rozkazał także wznieść dla siebie świątynię grobową, która nie zachowała się do naszych czasów. Umieścił również swą stelę po północno-zachodniej stronie Wielkiego Sfinksa w Gizie. Różne prace budowlane prowadzono również w Medamud, Tod i Armant.

thumb|Zarys genealogii XVIII dynastii

Grobowiec Amenhotep II został pochowany w Królewskiej Nekropoli w Dolinie Królów w grobowcu (KV 35), który rozkazał dla siebie wykuć. Grobowiec ten został odnaleziony przez Victora Loreta 9 marca 1898 roku. Wewnątrz w kwarcytowym sarkofagu spoczywała w drewnianej, antropoidalnej trumnie, nietknięta mumia króla, z wieńcem kwiatów na szyi i bukiecikiem mimoz na piersi. Był to pierwszy przypadek odkrycia królewskiej mumii w miejscu pierwotnego pochówku. Mumia króla spoczywała na swoim miejscu do 1931 roku, kiedy przewieziono ją do Kairu.

W grobowcu odkryto również mumie kilku władców z XVIII, XIX i XX dynastii i ich rodzin. W jednej z bocznych komór, przylegających do komory grobowej, znajdowały się odwinięte z bandaży, ciała – dwóch kobiet i chłopca:

Mumia królowej Teje – do niedawna określana w egiptologii mianem Starszej Damy. Mumia niezidentyfikowanej kobiety – określana przez egiptologów mianem Młodszej Damy; badania genetyczne z 2010 r. wykazały, że była córką Amenhotepa III i Teje, siostrą Echnatona i matką Tutanchamona. Mumia kilkunastoletniego chłopca – prawdopodobnie książę Websenu, syn Amenhotepa II, lub książę Totmes, najstarszy syn Amenhotepa III.

W jednym z kolejnych pomieszczeń, dokładnie zamurowanym i zamaskowanym znajdowało się dziesięć sarkofagów (w tym dziewięć królewskich).

Odnaleziono tam mumie: Totmesa IV – KV 43 – XVIII dynastia Amenhotepa III – WV 22 – XVIII dynastia Merenptaha – KV 8 – XIX dynastia Setiego II – KV 15 – XIX dynastia Siptaha – KV 47 – XIX dynastia Setnachta – KV 14 – XX dynastia Ramzesa IV – TT 2 (KV 2) – XX dynastia Ramzesa V – KV 9 – XX dynastia Ramzesa VI – KV 9 – XX dynastia oraz mumię niezidentyfikowanej kobiety D – prawdopodobnie królowa Tauseret.

LEGENDA: KV – Dolina Królów (Valley of the Kings) WV – West Valley QV – Dolina Królowych (Valley of the Queens) TT – Theban Tomb

Mumie zostały tam ukryte przed rabusiami z czasów XXI dynastii, przez arcykapłana Pinodżema I. Grobowiec jest skromne dekorowany kilkoma scenami z udziałem bóstw oraz pełnym tekstem księgi Amduat. Sufit komory grobowej zdobią złote, pięcioramienne gwiazdy na ciemnoniebieskim tle.

Po zbadaniu grobowiec zamknięto. Jednakże w listopadzie 1901 roku, wdarli się złodzieje, będący prawdopodobnie w zmowie ze strażnikami, dokonali spustoszenia. Mumia Amenhotepa została wyrzucona z sarkofagu i w znacznym stopniu uszkodzona. Po tych wydarzeniach ponownie otwarto grobowiec i wykonano szczegółową dokumentację, znajdujących się w nim mumii. Ciała zostały opisane, sfotografowane i zmierzone, a inskrypcje dokładnie skopiowane.

Tytulatura Jego nomen, tj. imię nadane przy narodzinach, to Amenhotep lub Amenhotpe, co na polski przekłada się jako „Amon jest zadowolony”.

G39-N5 <-i-mn:n-Y1:t*p->Znane są też rozliczne warianty jego nomenu, który zapisywano w rozmaity sposób, dodając niekiedy dookreślenia, np. Amenhotpe Hekajunu – „Amon jest zadowolony; Władca Heliopolis”: G39-N5 <-i-mn:n-Htp-HqA-iwn->U Manetona wymieniony jest pod zgrecczoną formą Amenophis.

Po objęciu władzy przyjął prenomen Aacheperure – „wspaniała jest postać Re”. Imię to znane jest w trzech wariantach zapisu:

M23:X1-L2:X1 <-ra:aA-xpr-Z2-> M23:X1-L2:X1 <-ra:aA-xpr:Z2-n-> M23:X1-L2:X1 <-ra-O29-xpr-xpr-xpr->

Ponadto nauka zna po kilka wariantów pozostałych imion Królewskiego Protokołu władcy.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Filip Taterka: Problem koregencji między Thotmesem III a Amenhotepem II. Medżat – Studia Egiptologiczne 4 (2016), s. 59–81.

Kategoria:Faraonowie XVIII dynastii