Preegzystencja Chrystusa (gr. προϋπαρξη) – w teologii chrześcijańskiej pogląd, że Jezus istniał przed poczęciem w łonie Maryi.
W trynitarnej wierze koncepcja osobowego istnienia Jezusa przed jego poczęciem jest podstawowym pojęciem doktryny o TrójcyDouglas McCready. He Came Down From Heaven: The Preexistence of Christ and the Christian Faith. Downers Grove: InterVarsity, 2005.. Chrystologia bada naturę tej preegzystencji w tematach, które obejmują wcielenie (łac. incarnatio) i kenozę (gr. κένωσις)Dunn J.D.G. Christology in the makingKuschel K-J, Born before All Time? The Dispute Over Christ's Origin New York: Crossroad, 1992..
Biblijne uzasadnienie wiary w preegzystencję Jezusa stanowi przede wszystkim prolog Ewangelii Jana, w którym filozoficzny archetyp logosu jest wykorzystany do przedstawienia teologii Syna Bożego, z pominięciem wypowiedzenia wprost jego imienia.
Innym fragmentem biblijnym, który przedstawiany jest jako uzasadniający preegzystencję Jezusa, jest List do Filipian:
Definiowanie doktryny chrześcijańskiej w tej materii następowało w III-IV wieku i było reakcją na pojawiające się nauki uznane za herezje, zwłaszcza arianizmu, a także było równoległe do definiowania nauki o Trójcy Świętej. Podstawową wypowiedzią, która kodyfikowała naukę wspólną wszystkim chrześcijanom, jest wyznanie wiary ułożone na soborze nicejskim (325) jako tzw. Symbol nicejski. Wcześniejsze, zachowane dokumenty, które potwierdzają wiarę chrześcijan w preegzystencję Jezusa, to wyznania wiary biskupów: Grzegorza Cudotwórcy i Euzebiusza z Cezarei. Znany jest również fakt, że w 382 synod rzymski zwołany przez Damazego ekskomunikował Fotyna, biskupa Sirmium, za to, że ten twierdził i nauczał, iż Jezus Chrystus pochodzi tylko z Maryi.
Świadkowie Jehowy nauczają, że Jezus występuje jako Słowo (gr. Lògos) w Starym Testamencie.
Unitarianizm odrzuca wszelkie osobowe istnienie Jezusa przed jego narodzinami. Jest to konieczne dla rozróżnienia dwóch poglądów: Grupy, które uczą o dziewiczych narodzinach, jak bracia polscy (arianie, socynianie) z XVII wieku, czy też pierwsi unitarianie w Holandii i Wielkiej Brytanii – jak John Biddle i Nathaniel LardnerLardner N. Letter on the Logos 1759, a od roku 1850 również chrystadelfianieHayward A. Did Jesus Really Come Down from Heaven? CALS Birmingham 1979; Алан Хэйвард Cошел ли Иисус с небес? 2007. Grupy, które zaprzeczają cudownym narodzinom, uczą, że Jezus został przyjęty jako syn Boży, gdy stał się dorosłym mężczyzną. Obejmuje to nowoczesnych unitarian i unitarian uniwersalistów.
Wspólnoty odrzucające preezgystencję Jezusa fragment Ewangelii Jana 1,1 interpretują, jako odnoszący się do wypełnienia zapowiedzi Mesjasza. Fragment Flp 2,6-11 odnoszony jest do uniżenia Jezusa w jego ziemskim życiu i jego braku roszczeń do równości z Bogiem.
Preegzystencję odrzuca część osób należących do Zborów Bożych Chrześcijan Dnia Siódmego, gdyż wspólnota ta nie narzuca w tej kwestii jednego rozumienia i pozostawia w tej kwestii wolność.
Zobacz też adopcjanizm preegzystencja sabelianizm
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Chrystologia Kategoria:Unitarianizm